บทว่า ภุเสหิ อธิบายว่า ข้าพระองค์นำนางอุมมาทันตีมาถวายพระองค์แล้ว ขอพระองค์จงทรงร่วมอภิรมย์กับนางเถิด จงทำกรรมอันหยาบคือตัณหา ดุจต้นไม้ตั้งอยู่ในป่าของตน จงยังตัณหานั้นให้เจริญ ได้แก่จงทำความปรารถนาแห่งใจให้เต็มเปี่ยมเถิด.

บทว่า สชาหิ ความว่า ก็ครั้งพระองค์ทำความปรารถนาแห่งใจเต็มที่แล้ว หากนางไม่เป็นที่ถูกพระทัยของพระองค์ไซร้ ภายหลังพระองค์จะทอดทิ้งนางเสียก็ได้ ได้แก่จงให้คืนแก่ข้าพระองค์ตามเดิมเถิด.

บทว่า กมฺม กรํ ความว่า ดูก่อนอภิปารกเสนาบดีผู้เป็นสหาย มนุษย์ผู้ใดทำกรรมอันเป็นบาป ภายหลังมนุษย์ผู้นั้นสำคัญ คือคิดว่า ชนเหล่าอื่นในโลกนี้อย่าสำคัญ คืออย่ารู้กรรมอันเป็นบาปนี้(ของเรา) เลย ความคิดของบุคคลนั้นเป็นความคิดที่ชั่วร้าย.

ถามว่า เพราะเหตุไร?

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑๑๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อุมมาทันตีชาดก”