๔. กุณาลชาดก
กุณาลชาตกํ
เอวมกฺขายตีติ อิทํ สตฺถา กุณาลทเห วิหรนฺโต อนภิรติปีฬิเต ปญฺจสเต ภิกฺขู อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตตฺรายํ อนุปุพฺพิกถา ฯ
สากิยโกลิยา กิร กปิลวตฺถุนครสฺส จ โกลิยนครสฺส จ อนฺตเร โรหินี นาม นที ปวตฺตติ ฯ เอเกเนว อาวรเณน ตํ พนฺธาเปตฺวา สสฺสานิ กโรนฺติ ฯ อถ เชฏฺฐมูลมาเส สสฺเสสุ มิลายนฺเตสุ อุภยนครวาสิกานํปิ กมฺมกรา สนฺนิปตึสุ ฯ ตตฺถ โกลิยนครวาสิโน วทึสุ อิทํ อุทกํ อุภโต หริยมานํ เนว อมฺหากํ น ตุมฺหากํ ปโหสฺสติ อมฺหากํ ปน สสฺสํ เอกอุทเกเนว นิปฺผชฺชิสฺสติ อิทํ อุทกํ อมฺหากํ เทถาติ ฯ กปิลวตฺถุวาสิโนปิ วทึสุ ตุมฺเหสุ โกฏฺเฐ ปูเรตฺวา ฐิเตสุ มยํ รตฺตสุวณฺณรชฏนีลมณิกาฬกหาปเณ คเหตฺวา น สกฺขิสฺสาม ปจฺฉิปสิพฺพกาทิหตฺถา ตุมฺหากํ ฆรทฺวาเร วิจริตุํ อมฺหากํปิ สสฺสํ เอเกเนว อุทเกน นิปฺผชฺชิสฺสติ อิทํ อุทฺกํ อมฺหากํ เทถาติ ฯ น มยํ ทสฺสามาติ มยํปิ น ทสฺสามาติ เอวํ กถํ วฑฺเฒตฺวา เอโก อุฏฺฐาย เอกสฺส ปหารํ อทาสิ โสปิ อญฺญสฺสาติ เอวํ อญฺญมญฺญํ ปหริตฺวา ราชกุลานํ ชาตึ ฆฏฺเฏตฺวา กลหํ วฑฺเฒสุํ ฯ โกลิยกมฺมกรา วทึสุ ตุมฺเห กปิลวตฺถุวาสิโน สากิยทารเก คเหตฺวา คจฺฉถ เย โสณสิงฺคาลาทโย วิย อตฺตโน ภคินีหิ สทฺธึ สํวสึสุ เอเตสํ หตฺถิอสฺสาทโย วา ผลกาวุธานิ วา อมฺหากํ กึ กริสฺสนฺตีติ ฯ สากิยกมฺมกราปิ วทึสุ ตุมฺเหทานิ กุฏฺฐิโน ทารเก คเหตฺวา คจฺฉถ เย อนาถา นิคฺคติกา ติรจฺฉานา วิย โกลรุกฺเข วสึสุ เอเตสํ หตฺถิอสฺสาทโย วา ผลกาวุธานิ วา อมฺหากํ กึ กริสฺสนฺตีติ ฯ เต คนฺตฺวา ตสฺมึ กมฺเม นิยุตฺตอมจฺจานํ กเถสุํ ฯ อมจฺจา ราชกุลานํ กเถสุํ ฯ ตโต สากิยา ภคินีหิ สทฺธึ สํวสีตานํ ถามญฺจ พลญฺจ ทสฺสิสฺสามาติ ยุทฺธสชฺชา นิกฺขมึสุ ฯ โกลิยาปิ โกลิยรุกฺขวาสีนํ ถามญฺจ พลญฺจ ทสฺสิสฺสามาติ ยุทฺธสชฺชา นิกฺขมึสุ ฯ อปเร ปนาจริยา สากิยโกลิยานํ ทาสีสุ อุทกตฺถาย นทึ คนฺตฺวา จุมฺพฏานิ ภูมิยํ นิกฺขิปิตฺวาน สุขกถาย สนฺนิสินฺนาสุ เอกิสฺสา จุมฺพฏํ เอกา สกสญฺญาย คณฺหิ ตํ นิสฺสาย มม จุมฺพฏํ ตว จุมฺพฏนฺติ กลเห ปวตฺเต อนุกฺกเมน อุภยนครวาสิโน ทาสกมฺมกรา เจว เสวกคามโภชกา จ อมจฺจอุปราชราชาโน จ สพฺเพ ยุทฺธสชฺชา นิกฺขมึสูติ วทนฺติ ฯ อิมมฺหา ปน นยา ปุริมนโย พหูสุ อฏฺฐกถาสุ อาคโต ยุตฺตรูโป จาติ เสฺวว คเหตพฺโพ ฯ เต ปน สายณฺเห ยุทฺธสชฺชา นิกฺขมิสฺสนฺตีติ ฯ