สหสฺสถาโม ปลฺลงฺโก สีวลาราธเนน จาติ นิธีหิ สทฺธึ อิตเรสมฺปิ อุทานํ กเถสิ ฯ อมจฺจา รญฺโญ อจฺจเยน ตสฺส มตสรีรกิจฺจํ กตฺวา สตฺตเม ทิวเส สนฺนิปติตฺวา มนฺตยึสุ รญฺญา อตฺตโน ธีตรํ อาราเธตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ ทาตพฺพนฺติ วุตฺตํ โก ตํ อาราเธตุํ สกฺขิสฺสตีติ ฯ เต เสนาปติ รญฺโญ วลฺลโภติ ตสฺส สาสนํ เปเสสุํ ฯ โส สาสนํ สุตฺวา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา รชฺชสฺสตฺถาย ราชทฺวารํ คนฺตฺวา อตฺตโน อาคตภาวํ ราชธีตาย อาโรจาเปสิ ฯ สา ตสฺส อาคตภาวํ ญตฺวา อตฺถิ นุ ขวสฺส เสตจฺฉตฺตสิรึ ธาเรตุํ ธิตีติ ตสฺส วีมํสนตฺถาย ขิปฺปํ อาคจฺฉตูติ อาห ฯ โส ตํ สาสนํ สุตฺวา ตํ อาราเธตุกาโม โสปาณปาทมูลโต ปฏฺฐาย ชเวน คนฺตฺวา ตสฺสา สนฺติเก อฏฺฐาสิ ฯ อถ นํ สา วีมํสมานา มหาตเล ชเวน ธาวตูติ อาห ฯ โส ราชธีตรํ โตเสสฺสามีติ เวเคน ธาวิ ฯ อถ นํ ปุน เอหีติ อาห ฯ โส ปุน ชเวน อาคโต ฯ สา ตสฺส ธิติยา อภาวํ ญตฺวา เอหิ ปาเท เม สมฺพาหาติ ฯ โส ตสฺส อาราธนตฺถํ นิสีทิตฺวา ปาเทสมฺพาหิ ฯ อถ นํ อุเร ปาเทน ปหริตฺวา อุตฺตานกํ ปาเตตฺวา อิมํ อนฺธพาลํ ปุริสํ ธิติวิรหิตํ โปเถตฺวา คีวายํ คเหตฺวา นีหรถาติ ทาสีนํ สญฺญํ อทาสิ ฯ ตา ตถา กรึสุ ฯ โส เตหิ กึ เสนาปตีติ ปุฏฺโฐ ตุมฺเห มา ปุจฺฉถ นายํ มานุสฺสิตฺถี ยกฺขินี ภวิสฺสตีติ อาห ฯ ตโต ภณฺฑาคาริโก คโต ฯ ตมฺปิ ตเถว ลชฺชาเปสิเยว ฯ ตถา เสฏฺฐึ ฉตฺตคฺคาหกํ อสิคฺคาหกนฺติ สพฺเพปิ ลชชาเปสิเยว ฯ อถ มหาชโน มนฺเตตฺวา ราชธีตรํ ตาว อาราเธตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ สหสฺสถามธนุํ อาโรเปตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ เทถาติ อาห ฯ ตมฺปิ โกจิ อาโรเปตุํ นาสกฺขิ ฯ ตโต จตุรสฺส ปลฺลงฺกสฺส อุสฺสีสกํ ชานนฺตสฺส รชฺชํ เทถาติ อาห ฯ ปลฺลงฺกสฺส อุสฺสีสกมฺปิ น โกจิ ชานาติ ฯ ตโต โสฬส มหานิธี นีหริตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ เทถาติ อาห ฯ เตปิ โกจิ นีหริตุํ นาสกฺขิ ฯ ตโต อราชิกํ นาม รฏฺฐํ ปาเลตุํ น สกฺกา กินฺนุโข กาตพฺพนฺติ มนฺตยึสุ ฯ อถ เน ปุโรหิโต อาห ตุมฺเห มา จินฺตยิตฺถ ผุสฺสรถํ วิสชฺเชตุํ วฏฺฏติ ผุสฺสรเถน หิ ลทฺธราชา สกลชมฺพูทีเป รชฺชํ กาเรตุํ สมตฺโถ โหตีติ ฯ เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา นครํ อลงฺการาเปตฺวา มงฺคลรเถ กุมุทวณฺเณ จตฺตาโร อสฺเส โยเชตฺวา อุปริจิตฺตตฺถรณํ อตฺถริตฺวา ปญฺจราชกกุธภณฺฑานิ อาโรเปตฺวา จตุรงฺคินิยา เสนาย ปริวาเรสุํ ฯ สสฺสามิกสฺส รถสฺส ปุรโต ตุริยานิ วชฺชนฺติ อสฺสามิกสฺส ปจฺฉโต ตสฺมา ปุโรหิโต สพฺพตุริยานิ ปจฺฉโต วาเทถาติ วตฺวา สุวณฺณภิงฺคาเรน รถนนฺทิญฺจ รสฺมิโย จ รถธุรญฺจ ปโตทญฺจ อภิสิญฺจิตฺวา ยสฺส รชฺชํ กาเรตุํ ปุญฺญํ อตฺถิ ตสฺส สนฺติกํ คจฺฉาหีติ วตฺวา ตํ รถํ วิสชฺเชสิ ฯ อถ รโถ ราชเคหํ ปทกฺขิณํ กตฺวา เวเคน มหาวิถึ อภิรุหิ ฯ เสนาปติอาทโย ผุสฺสรโถ มม สนฺติกํ เอตูติ มนฺตยึสุ ฯ โส สพฺเพสํ เคหานิ อติกฺกมิตฺวา นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา อุยฺยานาภิมุโข ปายาสิ ฯ อถ นํ เวเคน คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา รถํ นิวตฺเตถาติ อาหํสุ ฯ ปุโรหิโต มา นิวตฺตยิตฺถ คจฺฉนฺโต โยชนสตมฺปิ คจฺฉตุ มา นิวาเรถาติ อาห ฯ รโถ อุยฺยานํ ปวิสิตฺวา มงฺคลสิลาปฏฺฏํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อาโรหนสชฺโช หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ปุโรหิโต มหาสตฺตํ นิปนฺนํ ทิสฺวา อมจฺเจ อามนฺเตตฺวา อมฺโภ เอโก มงฺคลสิลาปฏฺเฏ นิปนฺนโก ทิสฺสติ เสตจฺฉตฺตานุจฺฉวิกา ปนสฺส ธิติ อตฺถิ วา นตฺถิ วาติ มยํ น ชานาม สเจ ปุญฺญวา ภวิสฺสติ น อุฏฺฐหิสฺสติ น โอโลเกสฺสติ สเจ กาฬกณฺณิ สตฺโต ภีตตสโต อุฏฺฐาย กมฺปมาโน โอโลเกสฺสติ ปลายิสฺสติ ขิปฺปํ สพฺพตุริยานิ ปคฺคณฺหถาติ อาห ฯ ตาวเทว อเนกสตานิ ตุริยานิ ปคฺคณฺหึสุ ฯ เตสํ สทฺโท สาครกุจฺฉิยํ นิคฺโฆโส วิย อโหสิ ฯ มหาสตฺโต เตน สทฺเทน ปพุชฺฌิตฺวา สีสํ วิวริตฺวา โอโรเกนฺโต มหาชนํ ทิสฺวา เสตจฺฉตฺเตน เม อาคเตน ภวิตพฺพนฺติ ปุน สีสํ ปารุปิตฺวา ปริวตฺติตฺวา วามปสฺเสน นิปชฺชิ ฯ ปุโรหิโต ตสฺส ปาเท วิวริตฺวา ลกฺขณานิ โอโลเกตฺวา ติฏฺฐตุ อยํ เอโก ทีโป จตุนฺนมฺปิ มหาทีปานํ รชฺชํ กาเรตุํ สมตฺโถติ ปุน ตุริยานิ ปคฺคณฺหาเปสิ ฯ อถ มหาสตฺโต ปุน มุขํ วิวริตฺวา ปริวตฺติตฺวา ทกฺขิณปสฺเสน นิปชฺชิตฺวา มหาชนํ โอโลเกสิ ฯ ปุโรหิโต ปริสํ โอสาเรตฺวา อญฺชลึ ปคฺคยฺห อวกุชฺโช หุตฺวา อุฏฺเฐหิ เทว รชฺชนฺเต ปาปุณาตีติ อาห ฯ อถ นํ มหาสตฺโต อาห ตุมฺหากํ ราชา กุหินฺติ ฯ กาลกโต เทวาติ วุตฺเต กึ ปุตฺโต วาสฺส ภาตา วา นตฺถีติ ฯ นตฺถิ เทว เอกา ปน ธีตา อตฺถีติ ฯ อถ มหาสตฺโต ตสฺส วจนํ สุตฺวา ยเทวํ สาธุ รชฺชํ กาเรสฺสามีติ วตฺวา อุฏฺฐาย มงฺคลสิลาปตฺเต ปลฺลงฺเกน นิสีทิ ฯ อถ นํ ตตฺเถว อมจฺจปุโรหิตาทโย อภิสิญฺจึสุ ฯ มหาชนกราชา นาม อโหสิ ฯ โส รถวรํ อภิรุยฺห มหนฺเตน สิริโสภคฺเคน สิริวิภเวน นครํ ปวิสิตฺวา ราชนิเวสนํ อภิรุหนฺโต เสนาปติอาทีนํ ตาเนว ฐานานิ โหนฺตูติ วิจาเรตฺวา มหาตลํ อภิรุหิ ฯ ราชธีตา ปน ปุริมสญฺญาย ตสฺส วีมํสนตฺถํ เอกํ ปุริสํ อาณาเปสิ คจฺฉ ตวํ ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทหิ เทว สีวลี เทวี ตํ ปกฺโกสาเปสิ ขิปฺปํ กิราคจฺฉตูติ ฯ โส อมจฺโจ ตถา คนฺตฺวา ตสฺสา สาสนํ สาเวสิ ฯ ราชา ปณฺฑิตตาย ตสฺส วจนํ สุตฺวาปิ อสุณนฺโต วิย อโห โสภโน ปาสาโทติ ปาสาทสฺส วณฺณํ กเถสิ ฯ โส ตํ วจนํ สาเวตุํ อสกฺโกนฺโต ปุนาคนฺตฺวา ราชธีตาย อาโรเจสิ อยฺเย ราชา ตุมฺหากํ วจนํ น สุณาติ ปาสาทเมว วณฺเณติ ตุมฺหากํ วจนํ ติณํ วิย น คเณตีติ ฯ สา อยํ มหนฺตชฺฌาสโย ปุริโส ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ เปเสสิเยว ฯ ราชาปิ อตฺตโน รุจิยา ปกติคมเนน สีโห วิย วิชิมฺหมาโน ปาสาทํ อภิรุหิ ฯ ตสฺมึ อุปสงฺกมนฺเต ราชธีตา ตสฺส เตเชน สกภาเวน สณฺฐาเรตุํ อสกฺโกนฺตี อาคนฺตฺวา หตฺโถลมฺพกํ อทาสิ ฯ โส ตสฺสา หตฺโถลมฺพกํ คเหตฺวา มหาตลํ อภิรุหิตฺวา สมุสฺสิตเสตจฺฉตฺเต ราชปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา อมจฺเจ อามนฺเตตฺวา อมฺโภ อมจฺจา อตฺถิ ปน โว รญฺญา กาลํ กโรนฺเตน โกจิ โอวาโท ทินฺโนติ ปุจฺฉิ ฯ อตฺถิ เทวาติ วุตฺเต เตนหิ วเทถาติ ฯ เทว สีวลีเทวึ อาราเธตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ ทาตพฺพนฺติ เตน วุตฺตนฺติ ฯ ราชา สีวลีเทวิยา อาคนฺตฺวา หตฺโถลมฺพโก ทินฺโน อยํ ตาว อาราธิตา นาม อญฺญํ วเทถาติ อาห ฯ เทว จตุรสฺส ปลฺลงฺกสฺส อุสฺสีสกํ ชานิตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ เทถาติ เตน วุตฺตนฺติ ฯ ราชา อิทํ ทุชฺชานํ อุปาเยน สกฺกา ชานิตุนฺติ จินฺเตตฺวา สีสโต สุวณฺณสูจึ นีหริตฺวา สีวลีเทวิยา หตฺเถ อทาสิ อิมํ ฐเปหีติ ฯ สา ตํ คเหตฺวา ปลฺลงฺกสฺส อุสฺสีสเก ฐเปสิ ฯ ขคฺคํ อทาสีติปิ วทนฺติเยว ฯ ตมฺปิ ตถาปิ ฐเปสิเยว ฯ โส ตาย สญฺญาย อิทํ อุสฺสีสกนฺติ ญตฺวา ตํ กถํ อสุณนฺโต วิย กึ กเถถาติ วตฺวา ปุน เตหิ ตถา วุตฺเต นยิทํ ชานิตุํ อจฺฉริยํ เอตํ อุสฺสีสกนฺติ วตฺวา อญฺญํ วเทถาติ อาห ฯ เทว สหสฺสถามธนุํ อาโรเปตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ เทถาติ เตน วุตฺตนฺติ ฯ เตนหิ อาหรถ นนฺติ เต อาหราเปตฺวา โส ปลฺลงฺเก นิสินฺนโก ว อิตฺถีนํ กปฺปาสโปถนธนุํ วิย สหสฺสถามธนุํ อาโรเปตฺวา อญฺญํ วเทถาติ อาห ฯ เทว โสฬสมหานิธี นีหริตุํ สมตฺถสฺส รชฺชํ เทถาติ เตน วุตฺตนฺติ ฯ เตสํ กิญฺจิ อุทานํ อตฺถีติ ฯ อตฺถิ เทวาติ ฯ เตนหิ กเถถาติ ฯ สุริยุคฺคมเน นิธีติ อาทึ อุทานํ กถยึสุ ฯ ตสฺส ตํ สุณนฺตสฺเสว คคณตเล ปุณฺณจนฺโท วิย โส อตฺโถ ปากโฏ อโหสิ ฯ อถ เน ราชา อาห อชฺช ภเณ เวลา นตฺถิ เสฺว นิธโย คณฺหิสฺสามาติ ฯ โส ปุนทิวเส อมจฺเจ สนฺนิปาเตตฺวา ปุจฺฉิ กฺวจิ ตุมฺหากํ ราชา ปจฺเจกพุทฺเธ โภเชสีติ ฯ อาม เทวาติ ฯ โส จินฺเตสิ สุริโย นาม นายํ สุริโย สุริยสทิสตฺตา ปจฺเจกพุทฺธา สุริยา นาม เตสํ ปจฺโจคฺคมนฏฺฐาเน นิธินา ภวิตพฺพนฺติ ฯ ตโต ราชา ตาตา ปจฺเจกพุทฺเธสุ อาคจฺฉนฺเตสุ ปจฺจุคฺคมนํ กโรนฺโต กตรฏฺฐานํ คจฺฉตีติ ปุจฺฉิตฺวา อสุกฏฺฐานํ นามาติ วุตฺเต ตํ ฐานํ ขนิตฺวา นิธึ นีหรถาติ นิธึ นีหราเปสิ เตสํ คมนกาเล อนุคจฺฉนฺโต กตฺถ ฐตฺวา เต อุยฺโยเชสีติ ปุจฺฉิตฺวา อสุกฏฺฐาเน นาม เทวาติ วุตฺเต ตโต นิธึ นีหรถาติ นิธึ นีหราเปสิ ฯ มหาชนา อุกฺกุฏฺฐิสตสหสฺสานิ ปวตฺเตนฺตา สุริยุคฺคมเนติ วุตฺตตฺตา สุริยุคฺคมนทิสายํ ขนนฺตา วิจรึสุ ฯ อโถ โอคฺคมเนติ วุตฺตตฺตา สุริยตฺถงฺคมนทิสายํ ขนนฺตา วิจรึสุ ฯ อยํ ปน นิธิ อิเธว โหติ อโห อจฺฉริยํ อโห อพฺภูตนฺติ ปีติโสมนสฺสํ ปเวทยึสุ ฯ อนฺโต นิธีติ ราชเคเห มหาทฺวารสฺส อนฺโต อุมฺมารา นิธึ นีหราเปสิ ฯ พหิ นิธีติ มหาทฺวารสฺส พหิ อุมฺมารา นิธึ นีหราเปสิ ฯ น อนฺโต น พหิ นิธีติ เหฏฺฐา อุมฺมารโต นิธึ นีหราเปสิ ฯ อาโรหเน นิธีติ มงฺคลหตฺถึ อาโรหนกาเล สุวณฺณนิสฺเสนิยา อตฺถรณฏฺฐานโต นิธึ นีหราเปสิ ฯ อโถ โอโรหเน นิธีติ หตฺถิกฺขนฺธโต โอโรหนฏฺฐานโต นิธึ นีหราเปสิ ฯ จตูสุ มหาสาเลสูติ ภูมิยํ กตปติฏฺฐาเน สิริสยนสฺส จตฺตาโร ปาทา สาลมยา เตสํ เหฏฺฐา จตสฺโส นิธิกุมฺภิโย นีหราเปสิ ฯ สมนฺตา โยชเน นิธีติ โยชนํ นาม รถยุคปฺปมาณํ สิริสยนสฺส สมนฺตา ยุคปฺปมาณโต นิธิกุมฺภิโย นีหราเปสิ ฯ ทนฺตกฺเคสุ มหานิธีติ มงฺคลหตฺถิฏฺฐาเน ตสฺส ทฺวินฺนํ ทนฺตานํ อภิมุขฏฺฐานโต เทฺว นิธิกุมฺภิโย นีหราเปสิ ฯ พาลคฺเคสูติ มงฺคลหตฺถิฏฺฐาเน ตสฺส พาลธิสมฺ มุขฏฺฐานโต นิธึ นีหราเปสิ ฯ เกปุเกติ เกปุกํ วุจฺจติ อุทกํ มงฺคลโปกฺขรณิโต อุทกํ นีหราเปตฺวา นิธึ ทสฺเสสิ ฯ รุกฺขคฺเคสุ มหานิธีติ อุยฺยาเน มหาสาลรุกฺขมูเล ฐิตมชฺฌนฺติกสมเย ปริมณฺฑลาย รุกฺขจฺฉายาย อนฺโต นิธิกุมฺภิโย นีหราเปสิ ฯ เอวํ ราชา โสฬสมหานิธิโย นีหราเปตฺวา อตฺถิ อญฺญํ กิญฺจีติ ปุจฺฉิ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ มหาชโน หฏฺฐตุฏฺโฐ อโหสิ อโห อจฺฉริยํ อยํ ราชา อติวิย ปณฺฑิโตติ ฯ อถ ราชา อิทํ ธนํ ทานมุเข วิกีริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา นครมชฺเฌ เจว จตูสุ นครทฺวาเรสุ จ นิเวสนทฺวาเร จาติ ฉ ทานสาลาโย การาเปตฺวา ทานวตฺตํ ปฏฺฐเปสิ ฯ ราชา กาลจมฺปากนครโต มาตรญฺจ พฺราหฺมณญฺจ ปกฺโกสาเปตฺวา มหนฺตํ สกฺการมกาสิ ฯ ตสฺส ตรุณกาเล รชฺเช ฐิตสฺเสว สกลวิเทหรฏฺฐวาสิโน อริฏฺฐชนกรญฺโญ กิร ปุตฺโต มหาชนกราชา นาม รชฺชํ กาเรสิ ราชา กิร ปณฺฑิโต อุปายกุสโล ปสฺสิสฺสาม นนฺติ ตสฺส ทสฺสนตฺถาย สํขุพฺภิตา อเหสุํ ฯ ตโต ตโต พหู ปณฺณาการานิ คเหตฺวา อาคมึสุ ฯ นคเรปิ มหาฉณํ สชฺชยึสุ ฯ ราชนิเวสเน หตฺถตฺถรณาทีนิ สนฺถริตฺวา คนฺธทามมาลาทามาทีนิ โอสาเรตฺวา วิปฺป กิณฺณลาชา กุสุมวาสธูปคนฺธุปกรณํ กาเรตฺวา นานปฺปการํ ปานโภชนํ อุปฏฺฐเปสุํ ฯ รญฺโญ ปณฺณาการตฺถาย รชตสุวณฺณภาชนาทีสุ นานปฺปการานิ ขาทนียโภชนียมธุผาณิตผลาผลาทีนิ ปูเรตฺวา ตตฺถ ตตฺถ สมฺปริวาเรตฺวา อฏฺฐํสุ ฯ เอกโต อมจฺจมณฺฑลํ นิสีทิ ฯ เอกโต พฺราหฺมณคโณ นิสีทิ เอกโต เสฏฺฐิอาทโย เอกโต อุตฺตมรูปธรา นาฏกิตฺถิโย ฯ พฺราหฺมณาปิ โสตฺถิกาเนว สชฺฌายึสุ ฯ มุขมงฺคลิกาปิ มงฺคลานิ โฆสยึสุ ฯ คีตาทีสุ กุสลา คีตาทีนิ ปวตฺตยึสุ ฯ อเนกสตานิ ตุริยานิ วชฺชยึสุ ฯ ราชนิเวสนํ ยุคนฺธรวาตปหตสาครกุจฺฉิ วิย เอกนินฺนาทํ อโหสิ ฯ โอโลกิโตโลกิตฏฺฐานํ กมฺปิ ฯ มหาสตฺโต เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา ราชาสเน นิสินฺโน สกฺกสฺส สิริสทิสํ มหนฺตํ สิริวิลาสํ โอโลเกตฺวา อตฺตนา มหาสมุทฺเท กตวายามํ อนุสฺสริ ฯ อถสฺส วิริยนฺนาม กตฺตพฺพยุตฺตกํ สจาหํ มหาสมุทฺเท วิริยํ น กริสฺสํ อิทํ สมฺปตฺตึ น ลภิสฺสามีติ ตํ วายามํ อนุสฺสรนฺตสฺส ปีติ อุปฺปชฺชิ ฯ โส ปีติเวเคน อุทานํ อุทาเนนฺโต อาห