น หิ จินฺตามยา โภคา อิตฺถิยา ปุริสสฺสวาติ ฯ

ตตฺถ อาสึเสเถวาติ อาสาเฉทกมฺมํ อกตฺวา อตฺตโน กมฺมํ อาสํ กโรนฺโตว ฯ น นิพฺพินฺเทยฺยาติ วิริยํ กโรนฺโต น นิพฺพินฺเทยฺย น อลเสยฺย ฯ ยถา อิจฺฉินฺติ ยถา ราชภาวํ อิจฺฉึ ตเถว ราชา ชาโตมฺหิ ฯ อุพฺภตนฺติ อุปนีตํ นีหริตํ ฯ ทุกฺขูปนีโตปีติ กายิกเจตสิเกน ทุกฺเขน ผุฏฺโฐปีติ อตฺโถ ฯ อหิตา หิตา จาติ ทุกฺขสมฺผสฺสา อหิตา สุขสมฺผสฺสา หิตา ฯ อวิตกฺกิตาโรติ อวิตกฺกิตาโร อจินฺติตาโร ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ เตสุ ผสฺเสสุ อหิตผสฺเสน ผุฏฺฐา สตฺตา หิตผสฺสาปิ อตฺถิ วิริยํ กโรนฺตา ตมฺปิ ปาปุณนฺตีติ อจินฺเตตฺวา วิริยํ น กโรนฺติ เต อิมสฺส อตฺถสฺส อวิตกฺกิตาโร อจินฺติตาโร หิตสมฺผสฺสํ อลภิตฺวา ว มจฺจุมุปฺปชฺชนฺตีติ มรณํ ปาปุณนฺติ ตสฺมา วิริยนฺนาม กตฺตพฺพเมวาติ ฯ อจินฺติตมฺปีติ อิเมสํ สตฺตานํ อจินฺติตมฺปิ โหติ ฯ จินฺติตมฺปิ วินสฺสตีติ มยาปิ หิ อยุชฺฌิตฺวาว รชฺชํ ลภิสฺสามีติ อิทํ อจินฺติตํ สุวณฺณภูมิโต ธนํ อาหริตฺวา ยุชฺฌิตฺวา ว รชฺชํ คณฺหิสฺสามีติ อิทํ จินฺติตํ ตํ อิทานิ ปน เม จินฺติตํ นฏฺฐํ อจินฺติตมฺปิ ชาตํ ฯ น หิ จินฺตามยา โภคาติ สตฺตานํ หิ โภคา จินฺตาย อนิปชฺชนโต น จินฺตามยา นาม โหนฺติ ตสฺมา วิริยเมว กตฺตพฺพํ วิริยวโต หิ อจินฺติตํ โหตีติ ฯ

โส ตโต ปฏฺฐาย ทสวิธราธมฺเม อโกเปตฺวา ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ปจฺเจกพุทฺเธ อุปฏฺฐหิ ฯ อปรภาเค สีวลีเทวี ธญฺญปุญฺญลกฺขณสมฺปนฺนํ ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ทีฆาวุกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ ฯ ตสฺส วยปฺปตฺตสฺส ราชา อุปรชฺชํ ทตฺวา สตฺตวสฺสสหสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ ฯ เอกทิวสํ อุยฺยานปาเลน นานาผลาผเลสุ เจว นานาปุปฺเผสุ จ อาภเฏสุ โส ตานิ ทิสฺวา ตุฏฺโฐ ตสฺส สมฺมานํ กาเรตฺวา สมฺม อุยฺยานปาล อุยฺยานํ ปสฺสิตุกาโมมฺหิ อลงฺการาเปหิ นนฺติ อาห ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตถา กตฺวา รญฺโญ นิเวเทสิ ฯ โส หตฺถิกฺขนฺธวรคโตว มหนฺเตน ปริวาเรน นครา นิกฺขมิตฺวา อุยฺยานทฺวารํ สมฺปาปุณิ ฯ ตตฺเถว เทฺว อมฺพา นีโลภาสา เอโก อผโล เอโก ผลธโร ฯ โส ปน อติวิย มธุโร ฯ รญฺโญ อคฺคผลํ อปริภุตฺตตฺตา ๑- ตโต โกจิ ผลํ คเหตุํ น อุสฺสหติ ฯ ราชา หตฺถิกฺขนฺธวรคโตว ตโต เอกํ ผลํ คเหตฺวา ปริภุญฺชิ ฯ ตสฺส ตํ ชิวฺหคฺเค ฐปิตมตฺตเมว ทิพฺโพชา วิย อุปฏฺฐาสิ ฯ โส นิวตฺตนกาเล พหุํ ขาทิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา อุยฺยานํ ปาวิสิ ฯ รญฺญา อคฺคผลํ ปริภุตฺตนฺติ ญตฺวา อญฺเญ อุปราชานํ อาทึ กตฺวา อนฺตมโส หตฺถิเมณฑอสฺสเมณฺฑาทโยปิ ผลํ คเหตฺวา ปริภุญฺชึสุ ฯ อญฺเญปิ ตํ ผลํ อลภนฺตา ทณฺเฑหิ สาขํ ภินฺทิตฺวา นิปฺปตฺตํ อกํสุ ฯ รุกฺโข โอภคฺควิภคฺโค อฏฺฐาสิ ฯ อิตโร ปน มณิปพฺพโต วิย วิลาสมาโน ฐิโต ฯ ราชา อุยฺยานา