สพฺพสาหาริโก นตฺถิ สุทฺธกงฺคุ ปวายติ

อลิกํ ภาสติ ยํ ธุตฺตี สจฺจมาหุ มหลฺลิกาติ ฯ

ตตฺถ ธุตฺตีติ ธุตฺติกา ฯ อาหูติ อาห ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ

อถ มหาสตฺโต ตํ การณํ มหาชนํ ชานาเปตฺวา ตวํ โจรีสีติ ปุจฺฉิตฺวา โจรีภาวํ ปฏิชานาเปสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย มหาสตฺตสฺส ปณฺฑิตภาโว มหาชนสฺส ปากโฏ ชาโต ฯ สุตฺตนฺติ เอกา อิตถี กปฺปาสเขตฺตรกฺขิกา เขตตํ รกฺขนฺตี ตตฺเถว ปริสุทฺธกปฺปาสํ คเหตฺวา สุขุมสุตฺตํ กนฺติตฺวา ติมฺพรุฏฺฐิผเลน สุตฺตคุฬํ กตฺวา อุจฺจงฺเก ฐเปตฺวา คามํ อาคจฺฉนฺตี ปณฺฑิตสฺส โปกฺขรณิยํ นหายิสฺสามีติ สาฏกสฺส อุปริ สุตฺตคุฬํ ฐเปตฺวา โอตริตฺวา นหายติ ฯ อปรา อิตฺถี ตํ ทิสฺวา ลุทฺธจิตฺตตาย ตํ คเหตฺวา อโห มนาปํ สุตตํ ตยา อมฺม กตนฺติ อจฺฉรํ ปหริตฺวา โอโลเกนฺตี วิย อุจฺจงฺเก กตฺวา ปกฺกามิ ฯ เสสํ ปุริมนเยเนว วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ ปณฺฑิโต ปฐมํ โจรึ ปุจฺฉิ ตวํ สุตฺตคุฬํ กโรนฺตี กึ อนฺโต ปกฺขิปิตฺวา อกาสีติ ฯ สา สามิ กปฺปาสผลเมว ปกฺขิปิตฺวา กโรมีติ อาห ฯ ตโต อิตรํ ปุจฺฉิ สา ติมฺพรุฏฺฐินฺติ อาห ฯ โส อุภินฺนํปิ กถํ ปุริสํ คาหาเปตฺวา ตํ สุตฺตคุฬํ วินิเวธาเปตฺวา ติมฺพรุฏฺฐึ ทิสฺวา ตํ โจรีภาวํ ปฏิชานาเปสิ ฯ มหาชโน หฏฺฐตุฏฺโฐ อฏฺโฏ สุวินิจฺฉิโตติ สาธุการสหสฺสานิ ปวตฺเตสิ ฯ ปุตฺโตติ เอกา อิตฺถี ปุตฺตํ อาทาย มุขโธวนตฺถาย ปณฺฑิตสฺส โปกฺขรณึ คนฺตฺวา ปุตฺตํ นหาเปตฺวา อตฺตโน สาฏเก นิสีทาเปตฺวา มุขํ โธวิตุํ โอตริ ฯ ตสฺมึ ขเณ เอกา ยกฺขินี ตํ ทิสฺวา ขาทิตุกามา หุตฺวา อิตฺถีเวสํ คเหตฺวา อาคนฺตฺวา สหายิเก โสภติ วตายํ ทารโก ตเวโส ปุตฺโตติ ปุจฺฉิตฺวา อาม อมฺมาติ วุตฺเต ปาเยมิ ถนนฺติ วตฺวา ปาเยหีติ วุตฺเต ตํ คเหตฺวา โถกํ กีฬาเปตฺวา ตํ อาทาย ปลายิ ฯ อิตรา ตํ ทิสฺวา อุตฺตริตฺวา เวเคน ธาวิตฺวา กุหึ เม ปุตฺตํ เนสีติ สาฏกํ คณฺหิ ฯ ยกฺขินี กุโต ตยา ปุตฺโต ลทฺโธ มเมโส ปุตฺโตติ อาห ฯ ตา กลหํ กโรนฺติโย สาลาทฺวาเรน คจฺฉนฺติ ฯ ปณฺฑิโต ตาสํ กลหสทฺทํ สุตฺวา ตา ปกฺโกสาเปตฺวา กิเมตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ ตา ตสฺส ตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ ตํ สุตฺวา ปณฺฑิโต อกฺขีนํ อนิมฺมิสฺสตาย เจว รตฺตตาย จ นิราสงฺกตาย จ ฉายาย อภาวตาย จ ยกฺขินี อยนฺติ ญตฺวาปิ มม วินิจฺฉเย ฐสฺสถาติ วตฺวา อาม ฐสฺสามาติ วุตฺเต ปฐวิยํ เลขํ อากฑฺฒิตฺวา เลขมชฺเฌ ทารกํ นิปชฺชาเปตฺวา ยกฺขินึ หตฺเถสุ มาตรํ ปาเทสุ คาหาเปตฺวา ทฺเวปิ กฑฺฒิตฺวา คณฺหถ เอโส คณฺหิตุํ สกฺโกนฺติยา ปุตฺโตติ อาห ฯ ตา อุโภปิ ตํ กฑฺฒึสุ ฯ ทารโก ตาหิ กฑฺฒิยมาโน ทุกฺขปฺปตฺโต หุตฺวา วิรวิ ฯ มาตา ตํ สทฺทํ สุตฺวา หทเยน ผลิเตน วิย ปุตฺตํ มุญฺจิตฺวา โรทมานา อฏฺฐาสิ ฯ ปณฺฑิโต มหาชนํ ปุจฺฉิ ทารกมาตุ หทยํ มุทุกํ โหติ อุทาหุ อมาตุ หทยํ มุทุกนฺติ ฯ มาตุ หทยํ มุทุกํ ปณฺฑิตาติ ฯ ปณฺฑิโต มหาชนํ ปุจฺฉิ เตนหิ อิทานิ กิเมตํ ทารกํ คเหตฺวา ฐิตา มาตา โหติ อุทาหุ วิสชฺเชตฺวา ฐิตาติ ฯ วิสชฺเชตฺวา ฐิตา ปณฺฑิตาติ ฯ เตนหิ อิมํ ปน ทารกโจรึ ตุมฺเห ชานาถาติ ฯ น ชานาม ปณฺฑิตาติ ฯ ยกฺขินี เอสา เอตํ ขาทิตุํ คณฺหตีติ ฯ กถํ ชานาสิ ปณฺฑิตาติ ฯ ยกฺขีนํ อนิมฺมิสฺสตาย เจว รตฺตตาย จ นิราสงฺกตาย จ ฉายาย อภาเวน จ นิกฺกรุณตาย จาติ ฯ อถ นํ โส ปุจฺฉิ กาสิ ตวนฺติ ฯ ยกฺขินิมฺหิ สามีติ ฯ กสฺมา อิมํ ทารกํ คณฺหสีติ ฯ ขาทิตุํ สามีติ ฯ อนฺธพาเล ปุพฺเพปิ ปาปํ กตฺวา ยกฺขินี ชาตา อิทานิ ปุนปิ ปาปํ กโรสิ อโห อนฺธพาลาสีติ ตํ ปญฺจสีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา อุยฺโยเชสิ ฯ ทารกมาตาปิ จิรํ ชิวตุ สามีติ ปณฺฑิตํ โถเมตฺวา ปุตฺตํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ โคโธติ เอโก กิร ปุริโส ลกุณฺฏกตาย เจว กาฬวณฺณตาย จ โคธกาโฬ นาม ฯ โส ปน สตฺตสํวจฺฉรานิ กมฺมํ กตฺวา ภริยํ ลภิ ฯ สา นาเมน ทีฆตาหลา นาม ฯ โส เอกทิวสํ ตํ อามนฺเตตฺวา ภทฺเท ปุวขาทนียํ ปจาหีติ วตฺวา สามิ กุหึ คจฺฉิสฺสสีติ วุตฺเต ภทฺเท มาตาปิตโร ทฏฺฐุํ คมิสฺสามีติ วตฺวา กินฺเต มาตาปิตูหีติ ตาย ปฏิกฺขิตฺโตปิ ยาว ตติยมฺปิ วตฺวา ตํ ปจาเปตฺวา ปาเถยฺยญฺเจว ปณฺณาการญฺจ อาทาย ตาย สทฺธึ มคฺคํ ปฏิปนฺโน อนฺตรามคฺเค อุตฺตานวาหินึ นทึ อทฺทส ฯ เต เทฺว ปน อุทกภีรุกชาติกาว ตสฺมา โอตริตุํ อวิสหนฺตา นทีตีเร อฏฺฐํสุ ฯ ตทา ทีฆปิฏฐิ นาเมโก ทุคฺคตปุริโส นทีตีเร อนุวิจรนฺโต ตํ ฐานํ สมฺปาปุณิ ฯ เต ตํ ทิสฺวา ปุจฺฉึสุ สมฺม อยํ นที คมฺภีรา อุตฺตานาติ ฯ โส เตสํ อุทกภีรุกภาวํ ญตฺวา สมฺมา อยํ นที อติคมฺภีรา พหู จณฺฑมจฺฉาติ อาห ฯ สมฺม ตวํ กถํ คมิสฺสสีติ ฯ โส อาห สุํสุมารมกรานํ อมฺเหหิ สทฺธึ ปริจฺจโย อตฺถิ เตน เต อมฺเห น วิเหเฐนฺตีติ ฯ เตนหิ สมฺม อมฺเหปิ เนหีติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ อถสฺส เต ขชฺชโภชนํ อทํสุ ฯ โส กตภตฺตกิจโจ สมฺม กํ ปฐมํ เนมีติ ปุจฺฉิ ฯ ตว สหายิกํ เนหิ มํ ปจฺฉา เนสฺสสีติ ฯ โส สาธูติ ตํ ขนฺเธ กตฺวา สพฺพํ ปาเถยยญฺจ ปณฺณาการญฺจ คเหตฺวา นทึ โอตริตฺวา โถกํ คนฺตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา ปกฺกามิ ฯ ตโต โคธกาโฬ ตีเร ฐิโตเยว คมฺภีรา วตายํ นที เอวํ ทีฆสฺสาปิ นาม เอวรูปา มยฺหํ ปน อปเสยฺหาว ภวิสฺสตีติ จินเตสิ ฯ อิตโรปิ ตํ นทีมชฺฌํ เนตฺวา ภทฺเท อหํ ตํ โปเสสฺสามิ ตวํ สมฺปนฺนวตฺถาลงฺการา ทาสทาสีปริวุตา วิจริสฺสสิ กินฺเต อยํ ลกุณฺฏคตฺโต กริสฺสติ มม วจนํ กโรหีติ อาห ฯ สา ตสฺส วจนํ สุตฺวาว อตฺตโน สามิเก สิเนหํ ฉินฺทิตฺวา ตํ ขณญฺเญว ตสฺมึ ปฏิพทฺธจิตฺตา หุตฺวา สามิ สเจ มํ น ฉฑฺเฑสฺสสิ กริสสามิ เต วจนนฺติ อาห ฯ ภทฺเท กึ กเถสิ อหนฺตํ โปเสสฺสามีติ อาห ฯ เต อุโภปิ ปรตีรํ คนฺตฺวา อญฺญมญฺญํ สมฺโมทมานา โคธกาฬํ ปหาย โคธกาฬ ติฏฺฐ ติฏฺฐ ตวนฺติ วตฺวา ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ขาทนียํ ขาทนฺตา ปกฺกมึสุ ฯ โส ตํ ทิสฺวา อิเม เอกโต หุตฺวา มํ ฉฑฺเฑตฺวา ปลายนฺติ มญฺเญติ อปราปรํ ธาวนฺโต โถกํ โอตริตฺวา ภเยน นิวตฺติตฺวา ปุน เตสุ โกเปน ปุนปฺปุนํ โอตริตฺวา ชีวามิ วา มรามิ วาติ อุลฺลงฺฆิตฺวา นทิยํ ปติโต อุตฺตานภาวํ ญตฺวา นทิยา อุตฺตริตฺวา เวเคน อนุพนฺธิตฺวา ตํ ปาปุณิตฺวา อมฺโภ ทุฏฺฐ โจร กุหึ เม ภริยํ เนสีติ อาห ฯ อิตโรปิ ตํ หเร ทุฏฺฐ วามน ลกุณฺฏก กุโต ตว ภริยาติ วตฺวา ตสฺส คีวายํ คเหตฺวา ขิปิ ฯ โส ทีฆตาหลํ หตฺเถ คเหตฺวา ติฏฺฐ ติฏฺฐ กุหึ คจฺฉสิ มยา สตฺตสํวจฺฉรานิ กมฺมํ กตฺวา ลทฺธภริยาสีติ วตฺวา เตน สทฺธึ กลหํ กโรนฺโต มหาสตฺตสฺส สาลาย สนฺติกํ ปาปุณิ ฯ มหาชโน สนฺนิปติ ฯ ปณฺฑิโต กึ สทฺโท นาเมโสติ ปุจฺฉิตฺวา ตมตฺถํ สุตฺวา อุโภปิ ปกฺโกสาเปตฺวา วจนปฏิวจนํ สุตฺวา มม วินิจฺฉเย ฐสฺสถาติ วตฺวา อาม ฐสฺสามาติ วุตฺเต ปฐมํ ทีฆปิฏฺฐึ กึนาโมสีติ ปุจฺฉิ ฯ ทีฆปีฏฺฐิโก นาม สามีติ กเถสิ ฯ ภริยา ปน เต กา นามาติ ฯ โส ตสฺสา นามํ อชานนฺโต อญฺญํ นามํ กเถสิ ฯ มาตาปิตโร เต เก นามาติ ฯ อสุกา นามาติ ฯ ภริยาย เต มาตาปิตโร เก นามาติ ปุจฺฉิ ฯ โส อชานิตฺวา อญฺญํ กเถสิ ฯ อถสฺส กถํ อตฺตโน ปุริสํ คาหาเปตฺวา ตํ อปเนตฺวา อิตรํ ปกฺโกสาเปตฺวา ปุริมนเยเนว สพฺเพสํ นามานิ ปุจฺฉิ ฯ โส ยถาภูตํ ชานนฺโต อวิรุชฺฌิตฺวา กเถสิ ฯ โพธิสตฺโต ตํปิ อปเนตฺวา ทีฆตาหลํ ปกฺโกสาเปตฺวา ตวํ กา นามาสีติ ปุจฺฉิ ฯ ทีฆตาหลา นาม สามีติ ฯ สามิโก เต โก นาโมติ ฯ สา อชานนฺตี อญฺญํ กเถสิ ฯ มาตาปิตฺโร เต เก นามาติ ปุจฺฉิ ฯ สา อสุกา นามาติ อาห ฯ สามิกสฺส เต มาตาปิตฺโร เก นามาติ ฯ สา วิลปนฺตี อญฺญํ กเถสิ ฯ ปณฺฑิโต อิตเร ทฺเว ปกฺโกสาเปตฺวา มหาชนํ ปุจฺฉิ อิมิสฺสา กถา ทีฆปิฏฺฐิสฺส วจเนน สเมติ อุทาหุ โคธกาฬสฺสาติ ฯ โคธกาฬสฺส ปณฺฑิตาติ ฯ อยํ เอติสฺสา สามิโก อิตฺโร โจโรติ ฯ อถ นํ ปุจฺฉิ โจโรสิ ตวนฺติ ฯ อาม สามีติ ฯ โจรภาวํ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ ปณฺฑิตสฺส วินิจฺฉเยน โคธกาโฬ อตฺตโน ภริยํ ลภิตฺวา ปณฺฑิตํ โถเมตฺวา ภริยํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ ปณฺฑิโต ทีฆปิฏฺฐึ อาห อิโต ปฏฺฐาย มา ปุน เอวรูปมกาสีติ ฯ รโถติ ตทา เอโก ปุริโส รเถ นิสีทิตฺวา มุขโธวนตฺถาย คามโต นิกฺขมิ ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺโก อาวชฺเชนฺโต ปณฺฑิตํ ทิสฺวา มโหสถสฺส พุทฺธงฺกุรสฺส ปญฺญานุภาวํ ปากฏํ กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา มนุสฺสเวเสนาคนฺตฺวา รถสฺส ปจฺฉาภาคํ คเหตฺวา ปายาสิ ฯ อถ นํ รถสามิโก ปุริโส ตาต เกนตฺเถน อาคโตสีติ ปุจฺฉิตฺวา ตุมฺเห อุปฏฺฐาตุํ อาคโตมฺหีติ วุตฺเต เตนหิ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ยานา โอรุยฺห สรีรกิจฺจตฺถาย คโต ฯ ตสฺมึ ขเณ สกฺโก รถํ อภิรุหิตฺวา เวเคน ปาเชสิ ฯ รถสามิโก สรีรกิจฺจํ กตฺวา นิกฺขมนฺโต สกฺกํ รถํ คเหตฺวา ปลายนฺตํ ทิสฺวา เวเคน อนุพนฺธิตฺวา ติฏฺฐ ติฏฺฐ กุหึ เม รถํ เนสฺสสีติ วตฺวา ตว รโถ อญฺโญ ภวิสสฺติ อยํ ปน มม รโถติ วุตฺเต เตน สทฺธึ กลหํ กโรนฺโต สาลาทฺวารํ ปตฺโต ฯ ปณฺฑิโต กิเมตนฺติ ปุจฺฉิตฺวา เต ปกฺโกสาเปตฺวา เตนากาเรน อาคจฺฉนฺเต ทิสฺวา นิพฺภยตาย เจว อกฺขีนํ อนิมฺมิสฺสตาย จ อยํ สกฺโก อยํ รถสามิโกติ อญฺญาสิ ฯ เอวํ สนฺเตปิ วิวาทการณํ ปุจฺฉิตฺวา มม วินิจฺฉเย ฐสฺสถาติ วตฺวา อาม ฐสฺสามาติ วุตฺเต อหํ รถํ ปาเชสฺสามิ ตุมฺเห เทฺวปิ รถปจฺฉิมนฺเต คณฺหถ รถสามิโก น วิสชฺเชสฺสติ อิตโร วิสชฺเชสฺสตีติ วตฺวา เอกํ ปุริสํ อาณาเปสิ รถํ ปาเชหีติ ฯ โส ตถา อกาสิ ฯ อิตเรปิ เทฺว ปจฺฉโต คเหตฺวา อนุธาวึสุ ฯ รถสามิโก โถกํ คนฺตวา กิลมนฺโต รถํ วิสชฺเชตฺวา ฐิโต ฯ สกฺโก ปน รเถน สทฺธึ ธาวเตว ฯ ปณฺฑิโต รถํ นิวตฺตาเปตฺวา มนุสฺสานํ อาจิกฺขิ อยํ ปุริโส โถกํ คนฺตฺวา รถํ วิสชฺเชตฺวา ฐิโต อยํ ปน รเถน สทฺธึ ธาวิตฺวา รเถเนว สทฺธึ นิวตฺติ เนวสฺส สรีรโต เสทวินฺทุมตฺตํปิ อตฺถิ น อสฺสาสปสฺสาโส อจฺฉมฺภิโต อนิมฺมิสฺสเนตฺโต เอส สกฺโก เทวราชาติ ฯ อถ น สกฺโก เทวราชาสีติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ปณฺฑิตาติ วุตฺเต กสฺมา อิธาคโตสีติ ปุจฺฉิตฺวา ตเวว ปญฺญาปกาสนตฺถํ ปณฺฑิตาติ วุตฺเต เตนหิ มา ปุน เอวมกาสีติ อาห ฯ สกฺโก สกฺกานุภาวํ ทสฺเสนฺโต อากาเส ฐตฺวา อฏฺโฏ สุวินิจฺฉิโต อฏฺโฏ สุวินิจฺฉิโตติ ปณฺฑิตสฺส ถุตึ กตฺวา สกฏฺฐานเมว คโต ฯ ตทา โส อมจฺโจ สยเมว รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา ราชานํ วนฺทิตฺวา มหาราช ปณฺฑิเตน เอวํ รถอฏฺโฏ สุวินิจฺฉิโต สกฺโกปิ เตน ปราชิโต กสฺมา ปุริสวิเสสํ น ชานาสิ เทวาติ อาห ฯ ราชา เสนกํ ปุจฺฉิ กึ เสนก อาเนม ปณฺฑิตนฺติ ฯ โส มจฺฉรายนฺโต อาห มหาราช เอตฺตเกน ปณฺฑิโต นาม น โหติ อาคเมถ ตาว นํ วีมํสิตฺวา ชานิสฺสามาติ ฯ ราชา ตุณฺหี อโหสิ ฯ