ตโต ปฏฺฐาย ปณฺฑิโต รญฺโญ อตฺถญฺจ ธมฺมญฺจ อนุสาสติ ฯ โส จินฺเตสิ รญฺโญ เสตจฺฉตฺตเมว รชฺชํ ปน อหํ วิจาเรมิ มยา อปฺปมตฺเตน ภวิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ โสปิ นคเร มหาปาการํ นาม กาเรสิ ฯ ตถา อนุปาการํ ทฺวารฏฺฏาลกํ อนฺตรฏฺฏาลกํ กาเรสิ ฯ อุทกปริขํ กทฺทมปริขํ สุกฺขปริขนฺติ ติสฺโส ปริขาโย กาเรสิ ฯ อนฺโตนคเร ชิณฺณเคหานิ ปฏิสํขราเปสิ ฯ มหาโปกฺขรณิโย กาเรตฺวา ตาสุ อุทกนิธานํ กาเรสิ ฯ นคเร สพฺพโกฏฺฐาคารานิ ธญฺญสฺส ปูราเปสิ ฯ หิมวนฺตปฺปเทสโต กุลุปกตาปเสหิ กุทฺรุสกุมุทวีชานิ อาหราเปสิ ฯ อุทกนิทฺธมนานิ โสธาเปตฺวา พหินคเร ชิณฺณสาลาทีนํ ปฏิสํขรณกมฺมํ กาเรสิ ฯ กึ การณา ฯ อนาคตภยํ ปฏิพาหนตฺถนฺติ ฯ ตโต ตโต อาคเต วาณิชเกปิ กุโต อาคตตฺถาติ ปุจฺฉิตฺวา อสุกฏฺฐานโต นามาติ วุตฺเต ตุมฺหากํ รญฺโญ กึ ปิยนฺติ ปุจฺฉิตฺวา อสุกํ นามาติ สุตฺวา เตสํ สมฺมานํ กตฺวา เต อุยฺโยเชตฺวา อตฺตโน เอกสเต โยเธ ปกฺโกสาเปตฺวา สมฺมา มยา ทินฺเน ปณฺณากาเร คเหตฺวา เอกสตราชธานิโย คนฺตฺวา อิเม ปณฺณากาเร อตฺตโน ปิยกามตาย เตสํ ราชูนํ ทตฺวา เตเยว อุปฏฺฐหนฺตา เตสํ กิริยํ วา มนฺตํ วา ญตฺวา มยฺหํ เปเสตฺวา ตตฺเถว วสถ อหํ โว ปุตฺตทาเร โปเสสฺสามีติ วตฺวา เกสญฺจิ กุณฺฑเล เกสญฺจิ ปาทุกาโย เกสญฺจิ ขคฺเค เกสญฺจิ สุวณฺณมาลาโย ตตฺถ ตตฺถ อกฺขรานิ ลิขิตฺวา ยทา มม กิจฺจํ โหติ ตทา ตานิ ปญฺญายนฺตูติ อธิฏฺฐหิตฺวา เตสํ หตฺเถ ฐเปตฺวา เปเสสิ ฯ เต ตตฺถ ตตฺถ คนฺตฺวา เตสํ ราชูนํ ปณฺณาการํ ทตฺวา เกนตฺเถน อาคตาติ วุตฺเต ตุมฺเห อุปฏฺฐาตุํ อาคตมฺหาติ วตฺวา กุโต อาคตตฺถาติ ปุฏฺฐา อาคตฏฺฐานํ อวตฺวา อญฺญานิ ฐานานิ อาจิกฺขิตฺวา เตน หิ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อุปฏฺฐหนฺตา เตสํ อพฺภนฺตริกา อเหสุํ ฯ

ตทา เอโก กมฺพลรฏฺเฐ สํขพลโก นาม ราชา อาวุธานิ สชฺชาเปตฺวา เสนํ สํกฑฺฒติ ฯ ตสฺส สนฺติเก เปสิโต อุปนิกฺขิตฺตปุริโส ปณฺฑิตสฺส สาสนํ เปเสสิ มยํ อิธ ปวุตฺตึ อิทนฺนาม กริสฺสตีติ น ชานาม สุวปณฺฑิตํ เปเสตฺวา สยํ ตตฺตโต ชานตูติ ฯ อถ มหาสตฺโต ตํ สุตฺวา สุวโปตกํ อามนฺเตตฺวา สมฺม คนฺตฺวา เอโก กมฺพลรฏฺเฐ สํขพลโก นาม ราชา อิทํ นาม กโรตีติ ญตฺวา สกลชมฺภูทีเป อาหิณฺฑิตฺวา มยฺหํ ปวุตฺตึ อาหราติ วตฺวา สุวโปตกํ มธุลาเช ขาทาเปตฺวา มธุปานียํ ปาเยตฺวา สตปากสหสฺสปาเกหิ เตเลหิ ปกฺขนฺตเร มกฺเขตฺวา ปาจีนสีหปญฺชเร ฐเปตฺวา วิสชฺเชสิ ฯ โส ตตฺถ คนฺตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส สนฺติกา ตสฺส รญฺโญ ปวุตฺตึ ตตฺตโต ญตฺวา สกลชมฺพูทีปํ ปริคฺคณฺหนฺโต กปฺปิลรฏฺเฐ อุตฺตรปญฺจาลนครํ สมฺปาปุณิ ฯ ตทา ตตฺถ จูฬนีพฺรหฺมทตฺโต นาม ราชา รชฺชํ การาเปสิ ฯ ตสฺส เกวฏฺโฏ นาม พฺราหฺมโณ อตฺถญฺจ ธมฺมญฺจ อนุสาสติ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต ฯ โส ปจฺจูสกาเล ปพุชฺฌิตฺวา ทีปาโลเกน อตฺตโน อลงฺกตสิริคพฺภํ โอโลเกนฺโต มหนฺตํ ยสํ ทิสฺวา อยํ มม ยโส กสฺส สนฺตโกติ จินฺเตนฺโต น อญฺญสฺส สนฺตโก จูฬนีพฺรหฺมทตฺตสฺส สนฺตโก เอวรูปํ ปน ยสทายกํ ราชานํ สกลชมฺพูทีเป อคฺคราชานํ กาตุํ วฏฺฏติ อหญฺจสฺส อคฺคปุโรหิโต ภวิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา ปาโตว รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา สุขเสยฺยํ ปุจฺฉิตฺวา เทว มนฺเตตพฺพํ อตฺถีติ อาห ฯ โส วท อาจริยาติ อาห ฯ มหาราช อนฺโตนคเร รโห นาม ลทฺธุํ น สกฺกา เอถ อุยฺยานํ คจฺฉามาติ ฯ โส สาธุ อาจริยาติ วตฺวา เตน สทฺธึ อุยฺยานํ คนฺตฺวา พลนิกายํ พหิ ฐเปตฺวา อารกฺขํ กาเรตฺวา พฺราหฺมเณเนว สทฺธึ อุยฺยานํ ปวิสิตฺวา มงฺคลสิลาปฏฺเฏ นิสีทิ ฯ อถ สุวโปตโก เตสํ ตํ กิรยํ ทิสฺวา ภวิตพฺพเมตฺถ การเณน อชฺช ปณฺฑิตสฺส อาจิกฺขิตพฺพยุตฺตกํ กิญฺจิ สุณิสฺสามีติ อุยฺยานํ ปวิสิตฺวา มงฺคลสาลรุกฺขสฺส ปตฺตนฺตเร นิลิยิตฺวา นิสีทิ ฯ ราชา กเถถ อาจริยาติ อาห ฯ โส เอวมาห มหาราช ตว กณฺเณ อิโต กโรหิ จตุกฺกณฺโณว มนฺโต ภวิสฺสติ สเจ มหาราช มม วจนํ กโรสิ สกลชมฺพูทีเป ตํ อคฺคราชานํ กริสฺสามีติ ฯ โส มหาตณฺหตาย ตสฺส วจนํ สุตฺวาว โสมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา กเถถาจริย กริสฺสามิ เต วจนนฺติ อาห ฯ โส เทว มยํ เสนํ สํกฑฺฒิตฺวา ปฐมํ ขุทฺทกนครํ รุมฺหิตฺวา คณฺหิสฺสาม อหํปิ จุลฺลทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา ตํ ราชานํ วกฺขามิ มหาราช ตว ยุทฺเธน กิจฺจํ นตฺถิ เกวลํ อมฺหากํ สนฺตโก โหติ ตว รชฺชํ ตเถว ภวิสฺสติ ยุชฌนฺโต ปน อมฺหากํ พลพาหนสฺส มหนฺตตาย เอกนฺเตเนว ปราชิสฺสสีติ สเจ เม วจนํ กริสฺสติ สงฺคณฺหิสฺสาม ตํ โน เจ ยุชฺฌิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา เทฺว เสนา คเหตฺวา อญฺญํ นครํ คณฺหิสฺสาม ตโต อญฺญํ อญฺญนฺติ เอเตนุปาเยน สกลชมฺพูทีเป รชฺชํ คเหตฺวา ชยปานํ ปิวิสฺสามาติ วตฺวา เอกสตราชาโน อมฺหากํ นครํ อาเนตฺวา อุยฺยาเน วิสมิสฺสกํ สุรํ ปาเยตฺวา สพฺเพปิ เต ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา คงฺคาย เตสํ กเฬวรานิ ขิปิตฺวา เอกสตราชธานีสุ รชฺชํ อมฺหากํ หตฺถคตํ กริสฺสาม เอวํ ตฺวํ สกลชมฺพทีเป อคฺคราชา ภวิสฺสีติ อาห ฯ ราชา ตุสิตฺวา สาธุ อาจริย เอวํ กริสฺสามีติ อาห ฯ มหาราช จตุกฺกณฺณมนฺโต นาม กิมตฺถิโย อยํ หิ น สกฺกา อญฺเญน ชานิตุํ ตสฺมา ปปญฺจํ อกตฺวา สีฆํ นิกฺขมถาติ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา ตุสิตฺวา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ สุวโปตโก ตํ สพฺพํ สุตฺวา เตสํ มนฺตปริโยสาเน สาขาย โอลมฺพกํ โอตาเรนฺโต วิย เกวฏฺฏสฺส สีเส ฉกณปิณฺฑํ ปาเตตฺวา กิเมตนฺติ มุขํ วิวริตฺวา อุทฺธํ โอโลเกนฺตสฺส อปรํ มุเข ปาเตตฺวา กิริ กิรีติ วสฺสนฺโต สาขาโต อุปติตฺวา เกวฏฺฏ ตฺวํ จตุกฺกณฺโณ เม มนฺโตติ มญฺญสิ อิทาเนว ฉกฺกณฺโณ ชาโต ปุน อฏฺฐกฺกณฺโณ ภวิตฺวา อเนกสตกฺกณฺโณ ภวิสฺสตีติ วตฺวา คณฺห คณฺหาติ วทนฺตานญฺเญว วาตเวเคน มิถิลํ คนฺตฺวา ปณฺฑิตสฺส นิเวสนํ ปวิสิ ฯ ตสฺส ปน อิทํ วตฺตํ สเจ กุโตจิ อาคตสาสนํ ปณฺฑิตสฺเสว กเถตพฺพํ โหติ อถสฺส อํสกูเฏ โอตรติ สเจ อมรเทวิยาปิ โสตุํ วฏฺฏติ อุจฺจงฺเก โอตรติ สเจ มหาชเนน โสตพฺพํ ภูมิยํ โอตรติ ฯ ตทา โส ปณฺฑิตสฺส อํสกูเฏ โอตรติ ฯ ตาย สญฺญาย รหสฺเสน ภวิตพฺพนฺติ มหาชโน ปฏิกฺกมิ ฯ ปณฺฑิโต ตํ คเหตฺวา อุปริ มหาตลํ อภิรุหิตฺวา กินฺเต ตาต ทิฏฺฐํ กึ สุตนฺติ ปุจฺฉิ ฯ อถ นํ สุวโปตโก สามิ อหเมว สกลชมฺพูทีเป อญฺญสฺส รญฺโญ สนฺติกา กิญฺจิ ภยํ น ปสฺสามิ อุตฺตรปญฺจาลนคเร ปน จูฬนีพฺรหฺมทตฺตปุโรหิโต เกวฏฺโฏ นาม พฺราหฺมโณ ราชานํ อุยฺยานํ เนตฺวา จตุกฺกณฺณมนฺตํ คณฺหิ อหํ สาลสาขนฺตเร นิสีทิตฺวา ตสฺส มุเข ฉกณปิณฺฑํ ปาเตตฺวา อาคโตมฺหีติ วตฺวา สพฺพํ ทิฏฺฐสุตํ ปณฺฑิตสฺส กเถสิ ฯ รญฺญา ปน สมฺปฏิจฺฉิตนฺติ วุตฺเต สมฺปฏิจฺฉิตํ เทวาติ อาห ฯ ปณฺฑิโต ตสฺส ตพฺพยุตฺตกํ สกฺการํ กริตฺวา ตํ มุทุปจฺจตฺถรเณ สุวณฺณปญฺชเร นิปชฺชาเปตฺวา เกวฏฺโฏ มม มโหสถปณฺฑิตภาวํ น ชานาติ มญฺเญ อิทานิสฺส มนฺติตมนฺตสฺส มตฺถกํ ปาปุณิตุํ น ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา นครโต ทุคฺคตกุลานิ นีหราเปตฺวา พหิ นิวาสาเปสิ ฯ รฏฺฐชนปททฺวารคาเมสุ สมิทฺธานิ อิสฺสริยกุลานิ อาเนตฺวา อนฺโตนคเร วาสาเปตฺวา พหุํ ธญฺญสนฺนิจยํ กาเรสิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๕๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มโหสถชาดก”