จูฬนีพฺรหฺมทตฺโตปิ เกวฏฺฏสฺส วจนํ คเหตฺวา เสนางฺคปริวุโต คนฺตฺวา เอกํ นครํ ปริกฺขิปิ ฯ เกวฏฺโฏปิ วุตฺตนเยเนว ตตฺถ ปวิสิตฺวา ตํ ราชานํ สญฺญาเปตฺวา อตฺตโน สนฺตกํ กตฺวา เทฺว เสนา เอกโต กตฺวา อญฺญํ นครํ ปริกฺขิปีติ ปฏิปาฏิยา สพฺพานิ ตานิ อคฺคเหสิ ฯ เอวํ จูฬนีพฺรหฺมทตฺโต เกวฏฺฏสฺส โอวาเท ฐิโต ฐเปตฺวา วิเทหราชานํ เสสสกลชมฺพูทีเป ราชาโน อตฺตโน สนฺตเก อกาสิ ฯ โพธิสตฺตสฺส อุปนิกฺขิตฺตปุริสา พฺรหฺมทตฺเตน เอตฺตกานิ นครานิ คหิตานิ ตฺวํ อปฺปมตฺโต โหหีติ นิจฺจํ สาสนํ เปเสนฺติ ฯ ปณฺฑิโตปิ เนสํ อหํ อิธ อปฺปมตฺโต วสามิ ตุมฺเหปิ อนุกฺกณฺฐิตา อปฺปมตฺตา หุตฺวา วสถาติ ปฏิสาสนํ เปเสสิ ฯ พฺรหฺมทตฺโตปิ สตฺตทิวสสตฺตมาสาธิเกหิ สตฺตหิ สํวจฺฉเรหิ ฐเปตฺวา วิเทหรชฺชํ เสสสกลชมฺพูทีปรชฺชํ คเหตฺวา เกวฏฺฏํ อาห เอวํ อาจริย เอตฺตกานิ คหิตานิ คหิตานิ มิถิลายํ วิเทหรชฺชํ คณฺหามาติ ฯ มหาราช มโหสถปณฺฑิตสฺส วสนนคเร รชฺชํ คณฺหิตุํ น สกฺขิสฺสาม โส หิ เอวํ ญาณสมฺปนฺโน เอวํ อุปายกุสโลติ ฯ อิติ โส ราชานํ นิวาเรตฺวา จนฺทมณฺฑลํ อุทฺธรนฺโต วิย มหาสตฺตสฺส คุเณ กเถสิ ฯ อยํ หิ สยํปิ อุปายกุสโลว ตสฺมา เทว มิถิลรชฺชํ นาม อปฺปมตฺตกํ สกลชมฺพูทีเป รชฺชํ อมฺหากํ ปโหติ กินฺโน เอเตนาติ อุปาเยเนว ราชานํ สลฺลกฺขาเปสิ ฯ เสสราชาโนปิ มยํ มิถิลาย รชฺชํ คเหตฺวา ชยปานํ ปิวิสฺสามาติ วทึสุ ฯ เกวฏฺโฏปิ เต ราชาโน นิวาเรตฺวา มยํ วิเทหรชฺชํ คณฺหนฺตา กึ กริสฺสาม โส ราชา อมฺหากํ สนฺตโกว ตุมฺเห นิวตฺตถาติ อุปาเยเนว เต โพเธสิ ฯ เต ตสฺส วจนํ สุตฺวา นิวตฺตึสุ ฯ มหาสตฺตสฺส อุปนิกขิตฺตปุริสา สาสนํ เปสยึสุ พฺรหฺมทตฺโต เอกสตราชปริวุโต มิถิลํ อาคจฺฉนฺโตว นิวตฺเตตฺวา อตฺตโน นครเมว คโตติ ฯ มหาสตฺโตปิ เตสํ อิโต ปฏฺฐาย ตสฺส กิริยํ ชานนฺตูติ ปฏิสาสนํ เปเสสิ ฯ พฺรหฺมทตฺโตปิ เกวฏฺเฏน สทฺธึ อิทานิ กึ กิจฺจํ กริสฺสามาติ มนฺเตตฺวา มยํ ชยปานํ ปิวิสฺสามาติ วุตฺเต อุยฺยานํ อลงฺกริตฺวา จาฏิสเตสุ จาฏิสหสฺเสสุ สุรํ อุปฏฺฐเปถ นานาวิธานิ มจฺฉมํสรสาทีนิ อุปฏฺฐเปถาติ เสวเก อาณาเปสิ ฯ ตทา อุปนิกฺขิตฺตปุริสา ตํปิ ปวุตฺตึ ปณฺฑิตสฺส เปสยึสุ ฯ เต ปน วิเสน สุรํ โยเชตฺวา ราชาโน มาเรตุกาโมติ น ชานนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน สุวโปตกสฺส สนฺติกา สุตตฺตา ชานาติ ฯ โส เนสํ สุราปานทิวสํ ตตฺตโต ชานิตฺวา มม เปเสถาติ สาสนํ ปฏิเปเสสิ ฯ เต ตถา กรึสุ ฯ ปณฺฑิโต มาทิเส ปณฺฑิเต ธรมาเนเยว เอตฺตกานํ ราชูนํ มรณํ น ยุตฺตํ เนสํ อวสฺสโย ภวิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สหชาตโยธสหสฺสํ ปกฺโกสาเปตฺวา สมฺมา จุลนีพฺรทฺมทตฺโต กิร อุยฺยานํ อลงฺการาเปตฺวา เอกสตราชปริวุโต สุรํ ปาตุกาโม ตุมฺเห ตตฺถ คนฺตฺวา เตสํ ราชูนํ อาสเนสุ ปญฺญตฺเตสุ เอกสฺมิญฺจิ อนิสินฺเน เยว จุลนีพฺรหฺมทตฺตสฺส อนนฺตรํ มหารหาสนํ อมฺหากํ รญฺโญติ คเหตฺวา เตสํ ปุริเสหิ ตุมฺเห กสฺส ปุริสาติ วุตฺเต วิเทหราชสฺสาติ วเทยฺยาถ เต ตุมฺเหหิ สทฺธึ มยํ สตฺตทิวสสตฺตมาสาธิกานิ สตฺตสํวจฺฉรานิ นครํ คณฺหนฺตา เอกทิวสมฺปิ วิเทหราชานํ น ปสฺสาม กึ ราชา นาเมส คจฺฉถาสนปริยนฺเต อาสนํ คณฺหถาติ วทนฺตา กลหํ กริสฺสนฺติ ตุมฺเห ฐเปตฺวา จูฬนีพฺรหฺมทตฺตํ อญฺโญ อมฺหากํ รญฺญา อุตฺตริตโร อิธ นตฺถีติ กลหํ วฑฺเฒตฺวา มยํ อมฺหากํ รญฺโญ อาสนมตฺตํปิ อลภนฺตา อิทานิ โว สุรํ ปาตุํ มจฺฉมํสํ ขาทิตุํ น ทสฺสามาติ วตฺวา นทนฺตา วคฺคนฺตา มหนฺเตหิ สทฺเทหิ เตสํ สนฺตานํ ชเนตฺวา มหนฺเตหิ มุคฺคเรหิ สพฺพจาฏิโย ภินฺทิตฺวา มจฺฉมํสํ วิปฺปกีริตฺวา อปริโภคํ กตฺวา ชเวน เสนานํ อนฺตรํ ปวิสิตฺวา เทวนครํ ปวิฏฺฐอสุรา วิย อุลฺโลลสทฺทํ อุปฏฺฐเปตฺวา มยํ มิถิลนคเร มโหสถปณฺฑิตสฺส ปุริสา สเจ สกฺโกนฺตา อมฺเห คณฺหถาติ ตุนฺหากํ อาคตภาวํ ชานาเปตฺวา อาคจฺฉถาติ วตฺวา เปเสสิ ฯ เต สาธูติ ตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา วนฺทิตฺวา สนฺนทฺธปญฺจาวุธา นิกฺขมิตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา นนฺทนวนมิว อลงฺกตอุยฺยานํ ปวิสิตฺวา สมุสฺสิตเสตจฺฉตฺเต เอกสตราชปลฺลงฺเก อาทึ กตฺวา ปฏิยตฺตํ สิริวิภวํ ทิสฺวา มหาสตฺเตน วุตฺตนเยเนว สพฺพํ กตฺวา มหาชนํ สํโขเภตฺวา มิถิลาภิมุขา ปกฺกมึสุ ฯ ราชปุริสาปิ เตสํ ราชูนํ ตํ ปวุตฺตึ อาโรเจสุํ ฯ จูฬนีพฺรตฺมทตฺโต เอวรูปสฺส นาม เม วิสโยคสฺส อนฺตราโย กโตติ กุชฺฌิ ฯ ราชาโนปิ อมฺหากํ ชยปานํ ปาตุํ นาทาสีติ กุชฺฌึสุ ฯ พลนิกายาปิ มยํ อมูลกํ สุรํ ปาตุํ น ลภิมฺหาติ กุชฺฌึสุ ฯ จูฬนีพฺรหฺมทตฺโตปิ เต ราชาโน อามนฺเตตฺวา เอถ โภนฺโต มิถิลํ คนฺตฺวา วิเทหราชสฺส ขคฺเคน สีสํ ฉินฺทิตฺวา ปาเทหิ อกฺกมิตฺวา นิสินฺนา ชยปานํ ปิวิสฺสาม เสนางฺคคมนสชฺชํ กโรถาติ วตฺวา ปุน รโหคโต เกวฏฺฏสฺสาปิ เอตมตฺถํ กเถตฺวา อมฺหากํ เอวรูปสฺส มนฺตสฺส อนฺตรายกรํ ปจฺจามิตฺตํ คณฺหิสฺสาม เอกสตราชูนํ อฏฺฐารสอกฺโขภิณีสํขาตาย เสนาย ปริวุตา คจฺฉาม เอถ อาจริยาติ อาห ฯ พฺรหฺมโณ อตฺตโน ปณฺฑิตภาเวน จินฺเตสิ มยา มโหสถปณฺฑิตํ วิชินิตุํ นาม น สกฺกา อมฺหากญฺเญว ลชฺชิตพฺพํ ภวิสฺสติ นิวตฺเตสฺสามิ ราชานนฺติ ฯ อถ นํ เอวมาห มหาราช น เอส วิเทหรญฺโญ ถาโม อปิจ มโหสถปณฺฑิตสฺส สํวิธานเมตํ มหานุภาโว ปเนส เตน รกฺขิตา มิถิลา สีหรกฺขิตา คุหา วิย น สกฺกา เกนจิ คเหตุํ เกวลํ อมฺหากํ ลชฺชนกํ ภวิสฺสติ อลํ ตตฺถ คมเนนาติ ฯ ราชา ปน ขตฺติยมาเนน อิสฺสริยมเทน มตฺโต หุตฺวา กึ โส กริสฺสตีติ วตฺวา เอกสตราชปริวุโต อฏฺฐารสอกฺโขภิณีสํขาตาย เสนาย สทฺธึ นิกฺขมิ ฯ เกวฏฺโฏปิ อตฺตโน กถํ คาหาเปตุํ อสกฺโกนฺโต รญฺโญ ปจฺจนีกวุตฺติ นาม มม อยุตฺตาติ เตน สทฺธึเยว นิกฺขมิ ฯ โพธิสตฺตสฺส เตปิ โยธา เอกรตฺเตเนว มิถิลํ ปตฺวา อตฺตนา กตฺตพฺพกิจฺจํ ปณฺฑิตสฺส กเถสุํ ฯ ปฐมํ อุปนิกฺขิตฺตปุริสาปิ สาสนํ ปหิณึสุ จูฬนีพฺรหฺมทตฺโต วิเทหราชานํ คณฺหิสฺสามีติ เอกสตราชปริวุโต อาคจฺฉติ ปณฺฑิโต อปฺปมตฺโต โหตูติ ฯ อชฺช อสุกฏฺฐานํ นาม คโต อชฺช อสุกฏฺฐานํ อชฺช ปน นครํ ปาปุณิสฺสตีติ นิวทฺธํ สาสนํ เปเสนฺติเยว ฯ ตํ สุตฺวา มหาสตฺโต อปฺปมตฺตตโร อโหสิ ฯ วิเทหราชา ปน พฺรหฺมทตฺโต กิร อิมํ นครํ คเหตุํ อาคจฺฉตีติ ปรมฺปรโฆเสน อสฺโสสิ ฯ อถ จูฬนีพฺรหฺมทตฺโต อคฺคปโทเสเยว อุกฺกาสตสหสฺเสน ธาริยมาเนน อาคนฺตฺวา สกลนครํ ปริวาเรสิ ฯ อถ นํ หตฺถิปากาเรหิ รถปากาเรหิ อสฺสปากาเรหิ ปริกฺขิปาเปตฺวา เตสุ เตสุ ฐาเนสุ พลคุมฺพํ ฐเปสิ ฯ มนุสฺสา อุนฺนาเทนฺตา อปฺโผเฏนฺตา ๑- เสเลนฺตา คชฺเชนฺตา อฏฺฐํสุ ฯ ทีโปภาเสหิ เจว อลงฺกาโรภาเสหิ จ สกลสตฺตโยชนิกา มิถิลา เอโกภาสา อโหสิ ฯ หตฺถิ อสฺสรถตุริยาทิสทฺเทหิ ปฐวิยา ภิชฺชนกาโล วิย อโหสิ ฯ จตฺตาโร ปณฺฑิตา อุลฺโลลสทฺทํ สุตฺวา อชานนฺตา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๕๒๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มโหสถชาดก”