จูฬนีราชาปิ อาห

ททามิทานิ เต ภริยํ นารึ สพฺพงฺคโสภณึ

สุวณฺเณน ปฏิจฺฉนฺนํ ทาสีคณปุรกฺขิตนฺติ ฯ

อิมํ คาถํ วตฺวา อิทานิ เปเสมิ อิทานิ เปเสมีติ มุสาวาทํ กตฺวา เอกสตราชูนํ สญฺญํ อทาสิ อฏฺฐารสอกฺโขภิณีหิ สทฺธึ สพฺเพปิ ยุทฺธสชฺชา หุตฺวา นิกฺขมนฺตุ อชฺช อุภินฺนํปิ ปจฺจตฺถิกานํ สีสานิ ฉินฺทิตฺวา เสฺว ชยปานํ ปิวิสฺสามาติ ฯ ตํ ขณญฺเญว เต สพฺเพปิ นิกฺขมึสุ ฯ สยํ นิกฺขมนฺโต ปน มาตรํ สลากเทวิญฺจ อคฺคมเหสึ นนฺทาเทวิญฺจ ปุตฺตํ ปญฺจาลจนฺทญฺจ ธีตรํ ปญฺจาลจนฺทิญฺจาติ อิเม จตฺตาโร ชเน โอโรเธหิ สทฺธึ เอกสฺมึ เคเห วสาเปตฺวา นิกฺขมิ ฯ โพธิสตฺโตปิ เวเทหรญฺโญ เจว เตน สทฺธึ อาคตเสนาย จ มหนฺตํ สกฺการํ กาเรสิ ฯ เกจิ มนุสฺสา สุรํ ปิวนฺติ เกจิ มจฺฉมํสาทีนิ ขาทนฺติ เกจิ ทูรมคฺคํ อาคตตฺตา กิลมนฺตา สยนฺติ ฯ วิเทหราชา ปน เสนกาทโย ปณฺฑิเต คเหตฺวา อมจฺจคณปริวุโต อลงฺกตมหาตเล นิสีทิ ฯ จุลนีราชาปิ อฏฺฐารสอกฺโขภิณีสํขาย เสนาย ตํ นครํ ติสนฺธึ จตุสํเขปํ ปริกฺขิปิตฺวา อเนกสตสหสฺสาหิ อุกฺกาหิ ธาริยมานาหิ อรุเณ อุคฺคจฺฉนฺเตเยว คหณสชฺโช หุตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ตํ ญตฺวา มหาสตฺโต อตฺตโน โยธานํ ตีณิ สตานิ เปเสสิ ตุมฺเห ชงฺฆอุมฺมงฺเคน คนฺตฺวา รญฺโญ มาตรญฺจ อคฺคมเหสิญฺจ ปุตฺตธีตรญฺจ คเหตฺวา ชงฺฆอุมฺมงฺเคน อาเนตฺวา มหาอุมฺมงฺคทฺวารโต พหิ อกตฺวา อนฺโต อุมฺมงฺเคเยว วสาเปตฺวา ยาว อมฺหากํ อาคมนา รกฺขนฺตาว ฐตฺวา อมฺหากํ คมนกาเล อุมฺมงฺคา นีหริตฺวา อุมฺมงฺคทฺวาเร มหาวิสาลมาฬเก ฐเปถาติ ฯ เต ตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ชงฺฆอุมฺมงฺเคน คนฺตฺวา โสปาณปาทมูเล ปทรสนฺถรํ อุคฺฆาเฏตฺวา โสปาณปาทมูเล โสปาณสีเส มหาตเล จาติ เอตฺตเก ฐาเน อารกฺขมนุสฺเส จ ขุชฺชวามนกาทิปริจาริกาโย จ หตฺถปาเทสุ พนฺธิตฺวา มุขํ ปิทหิตฺวา ตตฺถ ตตฺถ ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐาเน ฐเปตฺวา รญฺโญ ปฏิยตฺตํ ขาทนียํ กิญฺจิ ขาทิตฺวา กิญฺจิ ฉฑฺเฑตฺวา ภาชนานิ ภินฺทิตฺวา จุณฺณวิจุณฺณํ กตฺวา อุปริ ปาสาทํ อภิรุหึสุ ฯ ตทา สลากเทวี นนฺทาเทวิญฺจ ราชปุตฺตญฺจ ราชธีตรญฺจ โก ชานาติ กึ ภวิสฺสตีติ มญฺญมานา อตฺตนา สทฺธึ เอกสยเนเยว สยาเปสิ ฯ เต โยธา คพฺภทฺวาเร ฐตฺวา ปกฺโกสยึสุ ฯ สา นิกฺขมิตฺวา กึ ตาตาติ อาห ฯ เทวิ อมฺหากํ ราชา เวเทหญฺจ มโหสถญฺจ ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา สกลชมฺพูทีเป เอกรชฺชํ กตฺวา เอกสตราชปริวุโต มหนฺเตน ยเสน มหาปานํ ปิวนฺโต ตุมฺเหปิ จตฺตาโร คเหตฺวา อาเนตุํ อมฺเห ปหิณีติ ฯ เต จตฺตาโร ชนา สทฺทหิตฺวา ปาสาทา โอตริตฺวา โสปาณปาทมูลํ อคมํสุ ฯ อถ เน คเหตฺวา ชงฺฆอุมฺมงฺคํ ปวิสึสุ ฯ เต จตฺตาโร อาหํสุ มยํ เอตฺตกํ กาลํ อิธ วสนฺตา อิมํ วิถึ น โอติณฺณปุพฺพมฺหาติ ฯ เทวิ อิมํ วิถึ น สพฺพทา โอตรนฺติ มงฺคลวิถิ นาเมสา อชฺช มงฺคลทิวสภาเวน ราชา อิมินา มคฺเคน อาเนตุํ อาณาเปสีติ ฯ เตสํ สทฺทหึสุ ฯ อเถกจฺเจ เต จตฺตาโร คเหตฺวา อาคมึสุ เอกจฺเจ นิวตฺเตตฺวา ราชนิเวสเน รตนคพฺเภ วิวริตฺวา ยาวทิจฺฉกํ ธนสารํ คเหตฺวา อาคมึสุ ฯ อิตเรปิ จตฺตาโร ปุรโต มหาอุมฺมงฺคํ ปตฺวา อลงฺกตเทวสภํ วิย อุมฺมงฺคํ ทิสฺวา รญฺโญ อตฺถาย สชฺชิตนฺติ สญฺญํ กรึสุ ฯ อถ เน จตฺตาโร มหาคงฺคาย อวิทูรฏฺฐานํ เนตฺวา อนฺโต อุมฺมงฺเคเยว อลงฺกตคพฺเภ นิสีทาเปตฺวา เอกจฺเจ อารกฺขํ คเหตฺวา อจฺฉึสุ เอกจฺเจ คนฺตฺวา เตสํ อานีตภาวํ โพธิสตฺตสฺส อาโรเจสุํ ฯ โส เตสํ กถํ สุตฺวา อิทานิ เม มโนรโถ มตฺถกํ ปาปุณิสฺสตีติ โสมนสฺสชาโต รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ ราชาปิ กิเลสาตุรตาย อิทานิ เม ธีตรํ เปเสตีติ จินฺเตตฺวา ปลฺลงฺกโต อุฏฺฐาย วาตปาเนน โอโลเกนฺโต อเนเกหิ อุกฺกาสตสหสฺเสหิ เอโกภาสชาตํ นครํ มหติยา เสนาย ปริวาริตํ ทิสฺวา อาสงฺกิตปริสงฺกิโต กินฺนุ โข เอตนฺติ ปณฺฑิเตหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต อิมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๕๘๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มโหสถชาดก”