ตตฺถ โอโรธา จาติ อุทุมฺพราเทวึ อาทึ กตฺวา อนฺเตปุริกา ฯ อภิหารยุนฺติ อภิหราเปสุํ ปหิณึสูติ อตฺโถ ฯ พหุชฺชโนติ ภิกฺขเว นครวาสี จ จตุทฺวารคามวาสี จ ชนปทวาสี จ พหุชฺชโน ปสนฺโน อาสิ ฯ ทิสฺวา ปณฺฑิตมาคเตติ ปณฺฑิเต มิถิลํ อาคเต ตํ ทิสฺวา ฯ ปวตฺตถาติ ปณฺฑิตมฺหิ มิถิลํ อนุปฺปตฺเต อยํ โน ปฐมเมว ปจฺจามิตฺตวสงฺคตํ ราชานํ โมเจตฺวา เปเสตฺวา ปจฺฉา เอกสตราชาโน อญฺญมญฺญํ ขมาเปตฺวา สมคฺเค กตฺวา จูฬนีราชานํ ปสาเทตฺวา เตน ทินฺนทินฺนํ มหนฺตํ ยสํ อาทาย อาคโตติ วตฺวา ตุฏฺฐจิตฺเตน มหาชเนน ปวตฺติโต เจลุกฺเขโป ปวตฺตถ ฯ

อถ มหาสตฺโต ฉณาวสาเน ราชกุลํ คนฺตฺวา มหาราช จูฬนีรญฺโญ มาตรญฺจ เทวิญฺจ ปุตฺตญฺจ สีฆเมว เปเสตุํ วฏฺฏตีติ อาห ฯ ราชา ตสฺส วจนํ สุตฺวา สาธุ ตาต เปเสหีติ อาห ฯ โส เตสํ ติณฺณํ ชนานํ มหนฺตํ สกฺการํ กตฺวา อตฺตนา สทฺธึ อาคตเสนายปิ สกฺการสมฺมานํ กตฺวา เตปิ ตโย ชเน มหนฺเตน ปริวาเรน อตฺตโน ปุริเสหิ สทฺธึ เปเสสิ ฯ รญฺญา อตฺตโน ทินฺนา สตภริยาโย จ จตฺตาริ ทาสีสตานิ จ นนฺทาเทวิยา สทฺธึ เปเสสิ อตฺตนา สทฺธึ อาคตเสนึปิ เตหิ สทฺธึ เปเสสิ ฯ นนฺทาเทวี ธีตรํ อาลิงฺคิตฺวา สีสํ จุมฺพิตฺวา อาปุจฺฉามิ ตุวํ อมฺม คมิสฺสามิ อมฺมาติ วตฺวา มหนฺเตน สทฺเทน ปริเทวิ ฯ ปญฺจาลจนฺทีปิ มาตรํ วนฺทิตฺวา อมฺม มา มํ ตาว ปชหาติ ปโรทิ ฯ เต มหนฺเตน ปริวาเรน นครา นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน อุตฺตรปญฺจาลนครํ สมฺปาปุณึสุ ฯ อถ ราชา มาตรํ ปุจฺฉิ กึ อมฺม วิเทหรญฺญา เต สงฺคโห กโตติ ฯ ตาต กึ กเถสิ โส มํ เทวตาฏฺฐาเน ฐเปตฺวา สกฺการมกาสิ นนฺทาเทวึปิ มาตุฏฺฐาเน ฐเปสิ ปญฺจาลจนฺทํ กนิฏฺฐํ ภาติกฏฺฐาเน ฐเปสีติ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา อติวิย ตุสิตฺวา พหุปณฺณาการํ เปเสสิ ฯ เต ตโต ปฏฺฐาย อุโภปิ สมคฺคา สมฺโมทมานา วสึสูติ ฯ

ฯ มหาอุมฺมงฺคขณฺฑํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ปญฺจาลจนฺที รญฺโญ ปิยา มนาปา อโหสิ ฯ สาปิ ทุติเย สํวจฺฉเร ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ตสฺส ทสเม สํวจฺฉเร วิเทหราชา กาลมกาสิ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺเสว ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา เทว อหํ ตว อยฺยกสฺส จูฬนีรญฺโญ สนฺติกํ คมิสฺสามีติ อาปุจฺฉิ ฯ ปณฺฑิต มา มํ ทหรํ ฉทฺเฑตฺวา คมิตฺถ อหํ ตํ ปิตุฏฺฐาเน ฐเปตฺวา สกฺการํ กริสฺสามีติ ฯ ปญฺจาลจนฺทีปิ โพธิสตฺตํ ปณฺฑิต ตุมฺหากํ คตกาเล อญฺญํ ปฏิสรณํ นตฺถิ มา คมิตฺถาติ ยาจิ ฯ โสปิ มยา รญฺโญ ปฏิญฺญา ทินฺนา น สกฺกา มยา อคนฺตุนฺติ ฯ มหาชนสฺส อติกลูนํ ปริเทวนฺตสฺเสว อตฺตโน อุปฏฺฐาเก คเหตฺวา นครา นิกฺขมิตฺวา อุตฺตรปญฺจาลนครํ คโต ฯ ราชา ปณฺฑิตสฺส อาคมนํ สุตฺวา ปจฺจุคฺคนฺตฺวา มหนฺเตน ปริวาเรน นครํ ปเวเสตฺวา มหนฺตํ เคหํ ตสฺส ทตฺวา ฐเปตฺวา ปฐมทินฺเน อสีติคาเม อญฺญํ โภคํ อทาสิ ฯ โส ตํ ราชานํ อุปฏฺฐาสิ ฯ ตทา เภรี นาม ปริพฺพาชิกา ราชเคเห ปริภุญฺชติ ฯ สา ปณฺฑิตา วฺยตฺตา ฯ ตาย มหาสตฺโต น ทิฏฺฐปุพฺโพ ฯ มโหสถปณฺฑิโต กิร ราชานํ อุปฏฺฐาตีติ สทฺทเมว สุณาติ ฯ เตนาปิ สา น ทิฏฺฐปุพฺพา ฯ เภรี นาม ปริพฺพาชิกา กิร ราชเคเห ภุญฺชตีติ สทฺทเมว สุณาติ ฯ นนฺทาเทวี ปน ปณฺฑิโต อมฺหากํ ปิยวิปฺปโยคํ กตฺวา อมฺเห กิลเมสีติ โพธิสตฺเต อนตฺตมนา อโหสิ ฯ สา ปญฺจสตา วลฺลภิตฺถิโย อาณาเปสิ ตุมฺเห มโหสถสฺส เอกํ โทสํ อุปจาเรตฺวา รญฺโญ อนฺตเร ปริภินฺทิตุํ วายมถาติ ฯ ตา ตสฺส อนฺตรํ โอโลเกนฺติโย วิจรนฺติ ฯ อเถกทิวสํ สา ปริพฺพาชิกา ภุญฺชิตฺวา นิกฺขมนฺตี โพธิสตฺตํ ราชูปฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺตํ ราชงฺคเณ ปสฺสิ ฯ โส ตํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาฐิ ฯ สา จินฺเตสิ อยํ กิร ปณฺฑิโต ชานิสฺสาม ตาวสฺส ปณฺฑิตภาวํ วา อปณฺฑิตภาวํ วาติ ฯ หตฺถมุทฺทาย ปญฺหํ ปุจฺฉนฺตี โพธิสตฺตํ โอโลเกตฺวา หตฺถํ ปสาเรสิ ฯ สา กิร กีทิสํ ปณฺฑิตํ ราชา ปรเทสโต อาเญตฺวา อิทานิ ปฏิชคฺคติ น ปฏิชคฺคตีติ มนสาว ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ โพธิสตฺโต อยํ หตฺถมุทฺทาย มํ ปญฺหํ ปุจฺฉตีติ ญตฺวา ปญฺหํ วิสชฺเชนฺโต หตฺถมุฏฺฐิมกาสิ ฯ โส กิร อยฺเย ราชา มม ปฏิญฺญํ คเหตฺวา ปกฺโกสาเปตฺวา อิทานิ ทฬฺหํ มุฏฺฐิว ชาโต น เม อทินฺนปุพฺพํ กิญฺจิ เทตีติ มนสาว ปญฺหํ วิสชฺเชสิ ฯ สา ตสฺส กถํ ญตฺวา หตฺถํ อุกฺขิปิตฺวา อตฺตโน สีสํ ปรามสิ ฯ เตน อิทํ ทสฺเสติ ปณฺฑิต สเจ กิลมสิ มยํ วิย กสฺมา น ปพฺพชิสฺสสีติ ฯ ตํ ญตฺวา มหาสตฺโต อตฺตโน กุจฺฉึ ปรามสิ ฯ เตน อิทํ ทสฺเสติ อยฺเย มม โปเสตพฺพา ปุตฺตทารา พหู เตน น ปพฺพชามีติ ฯ อิติ สา หตฺถมุทฺทาย ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา อตฺตโน อาวาสเมว อคมาสิ ฯ มหาสตฺโตปิ ตํ วนฺทิตฺวา ราชูปฏฺฐานํ คโต ฯ นนฺทาเทวิยา ปยุตฺตา วลฺลภิตฺถิโย สีหปญฺชเร ฐิตา ตํ กิริยํ ทิสฺวา จูฬนีรญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เทว มโหสโถ เภรีปริพฺพาชิกาย สทฺธึ เอกโต หุตฺวา ตุมฺหากํ รชฺชํ คณฺหิตุกาโม ตุมฺหากํ ปจฺจตฺถิโก โหตีติ ปริภินฺทึสุ ฯ ตํ สุตฺวา ราชา อาห กึ โว ทิฏฺฐํ วา สุตํ วาติ ฯ มหาราช ปริพฺพาชิกา ภุญฺชิตฺวา ปาสาทา โอตรนฺตี มโหสถํ ทิสฺวา ราชานํ หตฺถตลํ วิย ขลมณฺฑลํ วิย จ สมํ กตฺวา รชฺชํ อตฺตโน หตฺถคตํ กาตุํ สกฺโกสีติ หตฺถํ ปสาเรสิ มโหสโถปิ ขคฺคคหณาการํ ทสฺเสนฺโต กติปาหจฺจเยน รญฺโญ สีสํ ฉินฺทิตฺวา รชฺชํ อตฺตโน หตฺถคตํ กริสฺสามีติ มุฏฺฐิมกาสิ สา สีสเมวสฺส ฉินฺทาหีติ อตฺตโน หตฺถํ อุกฺขิปิตฺวา สีสํ ปรามสิ มโหสโถ มชฺเฌเยว ตํ ฉินฺทิสฺสามีติ อุทรํ ปรามสิ มหาราช อปฺปมตฺตา โหถ ปฐมํ มโหสถํ ฆาเตตุํ วฏฺฏตีติ ฯ โส ตาสํ กถํ สุตฺวา จินฺเตสิ น สกฺกา ปณฺฑิเตน มยิ ทุสฺสิตุํ ปริพฺพาชิกํ ปุจฺฉิตฺวา ชานิสฺสามีติ ฯ โส ปุน ทิวเส ปริพฺพาชิกาย ภุตฺตกาเล ตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ อยฺเย กจฺจิ โว มโหสถปณฺฑิโต ทิฏฺโฐติ ฯ อาม มหาราช หิยฺโย เม อิโต ภุญฺชิตฺวา นิกฺขมนฺติยา ทิฏฺโฐติ ฯ โกจิ ปน โว กถาสลฺลาโป อโหสีติ ฯ มหาราช อมฺหากํ สลฺลาโป นตฺถิ โส ปน ปณฺฑิโตติ สุตฺวา สเจ ปณฺฑิโต อิทํ ชานิสฺสตีติ หตฺถมุทฺทาย นํ ปญฺหํ ปุจฺฉึ ปณฺฑิต กจฺจิ เต ราชา ปสาริตหตฺโถ สํกุปิตหตฺโถ กจฺจิ ตํ สงฺคณฺหาติ น สํคญฺหาตีติ หตฺถํ ปสาเรสึ ปณฺฑิโต ราชา มม ปฏิญฺญํ คเหตฺวา ปกฺโกสิตฺวา อิทานิ กิญฺจิ น เทตีติ มุฏฺฐิมกาสิ อถาหํ ตวํ สเจ กิลมสิ มยํ วิย กสฺมา น ปพฺพชสีติ สีสํ ปรามสึ โสปิ มม โปเสตพฺพา ปุตฺตทารา อติพหู พหูนิ อุทรานิ ปูเรตพฺพานิ เตน น ปพฺพชามีติ อตฺตโน กุจฺฉึ ปรามสีติ ฯ กึ ปณฺฑิโต อยฺเย มโหสโถติ ฯ อาม มหาราช ปฐวีตเล อญฺโญ ตาทิโส ปณฺฑิโต นาม นตฺถีติ อาห ฯ ราชา ตสฺสา กถํ สุตฺวา ตํ วนฺทิตฺวา อุยฺโยเชสิ ฯ ตสฺส คตกาเล ปณฺฑิโต ราชูปฏฺฐานํ ปวิฏฺโฐ ฯ อถ นํ ราชา ปุจฺฉิ กจฺจิ เต ปณฺฑิต เภรีปริพฺพาชิกา ทิฏฺฐาติ ฯ อาม มหาราช หิยฺโย อิโต นิกฺขมนฺตึ ตํ ปสฺสึ สา หตฺถมุทฺธาย เอวํ มํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ อหํปิสฺสา ตเถว วิสชฺเชสินฺติ ตาย กถิตนิยาเมเนว กเถสิ ฯ ราชา ตํ ทิวสํ ปสีทิตฺวา ปณฺฑิตสฺส เสนาปติฏฺฐานํ อทาสิ ฯ สพฺพกิจฺจานิ ตเมว ปฏิจฺฉาเปสิ ฯ ตสฺส ยโส มหา อโหสิ ฯ รญฺญา ทินฺนยสานนฺตเรเยว โส จินฺเตสิ รญฺญา เอกปฺปหาเรเนว อติมหนฺตํ อิสฺสริยํ ทินฺนํ ราชาโน โข ปน มาเรตุกามาปิ เอวํ กโรนฺติเยว ยนฺนูนาหํ มม สุหทโย วา โน วาติ ราชานํ วีมํเสยฺยํ น โข ปน อญฺโญ ชานิตุํ สกฺขิสฺสติ เภรีปริพฺพาชิกา ญาณสมฺปนฺนา สา เอเกนุปาเยน ชานิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา พหูนิ คนฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา ปริพฺพาชิกาย อาวาสํ คนฺตฺวา ตํ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา อยฺเย ตุมฺเหหิ รญฺโญ มม คุณกถาย กถิตทิวสโต ปฏฺฐาย ราชา อชฺโฌตฺถริตฺวา วิย มยฺหํ อติมหนฺตํ ยสํ เทติ ตํ โข ปน สภาเวน วา โน สภาเวน วา เทตีติ น ชานามิ สาธุ วตสฺส ตุมฺเห เอเกนุปาเยน รญฺโญ มยิ สิเนหภาวํ ชาเนยฺยาถาติ อาห ฯ สา สาธูติ ปฏิสุณิตฺวา ปุน ทิวเส ราชเคหํ คจฺฉมานาว ทกรกฺขสปญฺหํ นาม จินฺเตสิ ฯ เอวํ กิรสฺสา อโหสิ อหํ จรปุริโส วิย หุตฺวา อุปา-เยน ราชานํ ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา ปณฺฑิตสฺส สุหทโย วา โน วาติ ชานิสฺสามิ นนฺติ ฯ สา คนฺตฺวา กตภตฺตกิจฺจา นิสีทิ ฯ ราชาปิ ตํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ ตสฺสา เอตทโหสิ สเจ ราชา ปณฺฑิตสฺส ทุหทโย ภวิสฺสติ ปญฺหํ เม ปุฏฺโฐ อตฺตโน ทุหทยภาวํ มหาชนสฺส มชฺเฌเยว กเถสฺสติ ตํ อยุตฺตํ เอกมนฺเต ตํ ปุจฺฉิสฺสามีติ ฯ สา รโห ปจฺจาสึสามิ มหาราชาติ อาห ฯ ราชา มนุสฺเส ปฏิกฺกมาเปสิ ฯ อถ นํ สา อาห มหาราช ปญฺหํ ตํ ปุจฺฉิจฺสามีติ ฯ ปุจฺฉถ อยฺเย ชานนฺโต กเถสฺสามีติ ฯ อถ สา ทกรกฺขสปญฺหํ ปุจฺฉนฺตี ปฐมํ คาถมาห