ครุฬกณฺฑํ นิฏฺฐิตํ

ตสฺมึ กาเล พาราณสิยํ เอโก ทลิทฺทกพฺราหฺมโณ พหุํ อิณํ คเหตฺวา อิณายิเกหิ โจทิยมาโน กึ เม อิธ วาเสน อรญฺญํ ปวิสิตฺวา มตเมว เสยฺโยติ นิกฺขมิตฺวา วนํ ปาวิสิตฺวา อนุปุพฺเพน ตาปสสฺส อสฺสมปทํ ปตฺวา ตาปสํ วตฺตสมฺปทาย อาราเธสิ ฯ ตาปโส อยํ พฺราหฺมโณ มยฺหํ อติวิย อุปการโก สุปณฺณราเชน ทินฺนํ ทิพฺพมนฺตํ อสฺส ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา พฺราหฺมณ อหํ อาลมฺพายนมนฺตํ ชานามิ ตนฺเต ทมฺมิ คณฺหาหิ นนฺติ วตฺวา อลํ ภนฺเต น มยฺหํ มนฺเตนตฺโถติ วุตฺเตปิ ปุนปฺปุนํ ยาจิตฺวา สมฺปฏิจฺฉาเปตฺวา อทาสิเยว ฯ ตสฺส จ มนฺตสฺส อนุจฺฉวิกานิ โอสถานิ เจว มนฺตู ปจารญฺจ สพฺพํ กเถสิ ฯ พฺราหฺมโณ ลทฺโธ เม ชีวิตุปาโยติ กติปาหํ วสิตฺวา วาตาพาโธ เม ภนฺเต พาธตีติ อปเทสํ กตฺวา ตาปเสน วิสชฺชิโต ตํ วนฺทิตฺวา ขมาเปตฺวา อรญฺญา นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน ยมุนาตีรํ ปตฺวา ตํ มนฺตํ สชฺฌายนฺโต มหามคฺเคน คจฺฉติ ฯ ตสฺมึ ขเณ สหสฺสมตฺตา ภูริทตฺตสฺส ปริจาริกา นาคมาณวิกา ตํ สพฺพกามททํ มณิรตนํ อาทาย นาคภวนา นิกฺขมิตฺวา ยมุนาตีเร วาลุกราสิมตฺถเก ฐเปตฺวา ตสฺโสภาเสน สพฺพรตฺตึ อุทกกีฬํ กีฬิตฺวา อรุณุคฺคมเน สพฺพาลงฺกาเรหิ อลงฺกริตฺวา มณิรตนํ ปริวาเรตฺวา สิรึ ปเวสิยมานา นิสีทึสุ ฯ พฺราหฺมโณปิ มนฺตํ สชฺฌายนฺโต ตํ ฐานํ ปาปุณิ ฯ ตา ตํ มนฺตสทฺทํ สุตฺวาว อิมินา สุปณฺเณน ภวิตพฺพนฺติ มรณภยตชฺชิตา มณิรตนํ อคฺคเหตฺวา ปฐวิยํ นิมุชฺชิตฺวา นาคภวนํ อคมํสุ ฯ พฺราหฺมโณ มณิรตนํ ทิสฺวา อิทาเนว เม มนฺโต สมิทฺโธติ ตุฏฺฐมานโส มณิรตนํ อาทาย ปายาสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ โส เนสาทพฺราหฺมโณ โสมทตฺเตน สทฺธึ มิควธาย อรญฺญํ ปวิสนฺโต ตสฺส หตฺเถ ตํ มณิรตนํ ทิสฺวา ปุตฺตํ อาห ตาต นนุ เอโส อมฺหากํ ภูริทตฺเตน ทินฺโน มณีติ ฯ อาม ตาต เอโส โสติ ฯ เตน หิสฺส มณิรตนสฺส อคุณํ กเถตฺวา อิมํ พฺราหฺมณํ วญฺเจตฺวา คณฺหาเมตํ มณิรตนนฺติ ฯ ตาต ปุพฺเพ ตฺวํ ภูริทตฺเตน ทิยมานํ น คณฺหิ อิทานิ ปน พฺราหฺมณํ ตฺวํเยว วญฺเจสฺสสิ ตุณฺหี โหหีติ ฯ พฺราหฺมโณ โหตุ ตาต ปสฺสสิ เอตสฺส มม วญฺจนภาวนฺติ วตฺวา อาลมฺพายเนน สทฺธึ สลฺลปนฺโต อาห

มณึ ปคฺคยฺห มงฺคลฺยํ สาธุ วิตฺตํ มโนรมํ

เสลํ พฺยญฺชนสมฺปนฺนํ โก อิมํ มณิมชฺฌคาติ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๗๕๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. ภูริทัตชาดก”