อถ นํ สตฺถา ทิสฺวา มธุรสฺสรํ นิจฺฉาเรตฺวา โภ ปุริส พาลชน มา ภายิ อิโต เอหีติ ตํ อสฺสาเสสิ ฯ โส ตสฺมึ ขเณ อาวุธานิ ฉฑฺเฑตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิริสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ อจฺจโย มํ ภนฺเต อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ ยฺวาหํ ตุมฺหากํ คุเณ อชานนฺโต อนฺธพาลสฺส เทวทตฺตสฺส วจเนน ตุมฺเห ชีวิตา โวโรเปตุํ อาคโตมฺหิ ขมถ เม ภนฺเต ขมถ สุคต ขมถ โลกวิทูติ อตฺตโน โทสํ ขมาเปตฺวา เอกมนฺเต นิสีทิ ฯ อถ นํ สตฺถา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐเปตฺวา อาวุโส เทวทตฺเตน อาจิกฺขิตมคฺคํ อปฺปฏิปชฺชิตฺวา อญฺเญน มคฺเคน ยาหีติ ตํ อุยฺโยเชสิ อุยฺโยเชตฺวา จ ปน จงฺกมา โอรุยฺห อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ ฯ อถ ตสฺมึ ธนุคฺคเห อนาคจฺฉนฺเต อิตเร เทฺว กินฺนุโข จิรายตีติ ปฏิมคฺคํ คจฺฉนฺตา ทสพลํ ทิสฺวา อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ สตฺถา เตสํ ทฺวินฺนํ สจฺจานิ ปกาเสตฺวา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาเปตฺวา อาวุโส เทวทตฺเตน กถิตมคฺคํ อปฺปฏิปชฺชิตฺวา อิมินา มคฺเคน อจฺฉถาติ อุยฺโยเชสิ อิมินา อุปาเยน อิตเรปิ อาคนฺตฺวา นิสินฺเน สจฺจานิ ปกาเสตฺวา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐเปตฺวา อญฺเญน มคฺเคน อุยฺโยเชสิ ฯ อถ โส ปฐมมาคโต เชฏฺฐกธนุคฺคโห เทวทตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต เทวทตฺต อหํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ ชีวิตา โวโรเปตุํ นาสกฺขึ มหิทฺธิโก โส ภควา มหานุภาโวติ อาโรเจสิ ฯ เต สพฺเพปิ สมฺมาสมฺพุทฺธํ นิสฺสาย อมฺเหหิ ชีวิตํ ลทฺธนฺติ สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณึสุ ฯ อยํ ปวุตฺติ ภิกฺขุสํเฆ ปากฏา อโหสิ ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เทวทตฺโต กิร เอกสฺมึ ตถาคเต เวริจิตฺเตน พหู ชเน ชีวิตา โวโรเปตุํ วายามมกาสิ เต สพฺเพปิ สตฺถารํ นิสฺสาย ชีวิตํ ลภึสูติ ฯ สตฺถาปิ สีหสยนโต วุฏฺฐาย ทิพฺพาย โสตธาตุยา เตสํ กถํ สุตฺวา ธมฺมสภายํ อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ เทวทตฺโต มํ เอกํ นิสฺสาย มยิ เวริจิตฺเตน พหู ชเน ชีวิตา โวโรเปตุํ วายามมกาสีติ วตฺวา ตุณฺหี อโหสิ เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ

อตีเต ภิกฺขเว อยํ พาราณสี ปุปฺผวตี นาม อโหสิ ฯ ตตฺถ วสวตฺติรญฺโญ ปุตฺโต เอกราชา นาม รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตสฺส ปุตฺโต จนฺทกุมาโร นาม อุปรชฺชํ กาเรสิ ฯ กณฺฑหาโล นาม พฺราหฺมโณ ปโรหิโต อโหสิ ฯ โส รญฺโญ อตฺถญฺจ ธมฺมญฺจ อนุสาสติ ฯ ตํ กิร ราชา ปณฺฑิโตติ สุตฺวา วินิจฺฉเย นิสีทาเปสิ ฯ โส ลญฺจ จิตฺตโก หุตฺวา ลญฺจํ คเหตฺวา อสฺสามิกํ สามิกํ กโรติ สามิกํ อสฺสามิกํ กโรติ ฯ อเถกทิวสํ เอโก อฏฺฏปราชิโต ปุริโส วินิจฺฉยฏฺฐาเน อุปกฺโกสนฺโต นิกฺขมิตฺวา ราชูปฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺตํ จนฺทกุมาริ ทิสฺวา ตสฺส ปาเทสุ นิปติตฺวา ปโรทิ ฯ โส กึ โภ ปุริสาตํ อาห ฯ สามิ กณฺฑหาโล วินิจฺฉเย วิโลปํ ขาทติ อหนฺเตน ลญฺจํ คเหตฺวา ปราชยํ ปาปิโตติ ฯ จนฺทกุมาโร มา ภายีติ วตฺวา ตํ อสฺสาเสตฺวา วินิจฺฉยํ เนตฺวา สามิกเมว สามิกํ อกาสิ อสฺสามิกเมว อสฺสามิกํ อกาสิ ฯ มหาชโน มหาสทฺเทน สาธุการมกาสิ ฯ ราชา ตํ สุตฺวา กึ เอโส สทฺโทติ ปุจฺฉิ ฯ จนฺทกุมาเรน กิร อฏฺโฏ สุวินิจฺฉิโต เทว ตตฺเถโส สาธุการสทฺโทติ ฯ รญฺโญ ตํ สุตฺวา ปีติ อุปฺปชฺชิ ฯ จนฺทกุมาโร อาคนฺตฺวา ปิตรํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ อถ นํ ราชา ตาต เอโก กิร เต อฏฺโฏ วินิจฺฉิโตติ ปุจฺฉิ ฯ อาม เทวาติ ฯ เตน หิ ตาต อิโต ปฏฺฐาย ตวเมว วินิจฺฉยํ ปฏฺฐเปหีติ ราชา วินิจฺฉยํ กุมารสฺส อทาสิ ฯ กณฺฑหาลสฺส อาโย ปจฺฉิชฺชิ ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย กุมาเร อาฆาตํ พนฺธิตฺวา โอตาราเปกฺโข วิจริ ฯ โส ปน ราชา มนฺทปญฺโญ เอกทิวสํ ปจฺจูสสมเย เอวรูปํ สุปินํ อทฺทส ฯ อลงฺกตทฺวารโกฏฺฐกํ สตฺตรตนมยปาการํ สฏฺฐีโยชนิกํ สุวณฺณวาลุกมยมหาวิถึ โยชนสหสฺสุพฺเพธเวชยนฺตปาสาทปฏิมณฺฑิตํ นนฺทวนาทิวนรามเณยฺยกํ นนฺทโปกฺขราทิโปกฺขรณีรามเณยฺยกสมนฺนาคตํ อากิณฺณเทวคณํ ตาวตึสภวนํ ฯ ตตฺถ เวชยนฺตปาสาเท พหู อจฺฉรา นจฺจคีตวาทิตา นิวชฺชึสุ ฯ ราชา ตํ ทิสฺวา ปพุชฺฌิตฺวา ตตฺถ คนฺตุกาโม หุตฺวา จินฺเตสิ เสฺว อาจริยกณฺฑหาลสฺสาคตเวลาย เทวโลกคามิมคฺคํ ปุจฺฉิตฺวา เตน เทสิตมคฺเคน เทวโลกํ คมิสฺสามีติ ฯ โส ปาโตว นหาตฺวา วตฺถํ นิวาเสตฺวา นานคฺครสโภชนํ ปริภุญฺชิตฺวา คนฺธํ วิลิมฺปิตฺวา นิสีทิ ฯ กณฺฑหาโลปิ ปาโตว นหาตฺวา วตฺถํ นิวาเสตฺวา โภชนํ ภุญฺชิตฺวา คนฺธํ วิลิมฺเปตฺวา ราชูปฏฺฐานํ คนฺตฺวา ราชนิเวสนํ ปวิสิตฺวา รญฺโญ สุขเสยฺยํ ปุจฺฉิ ฯ อถสฺส ราชา อาสนํ ทาเปตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๙๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. จันทกุมาร”