นิจฺจเล สตฺเต ตปตีติ ตาปโน ฯ อติวิย ตาเปตีติ ปตาปโน ฯ ตตฺถ ตาปนสฺมึ สตฺเต ตาลกฺขนฺธปฺปมาเณ ชลิตอยสูเล นิสีทาเปนฺติ ฯ ตโต เหฏฺฐา ปฐวี ชลติ สูลํ น ชลติ สตฺตา ชลนฺติ ฯ เอวํ โส นิรโย นิจฺจเล สตฺเต ตปติ ฯ อิตรสฺมึ ปน นิพฺพตฺตสตฺเต ชลนฺเตหิ อาวุเธหิ ปหริตฺวา ชลิตอยปพฺพตํ อาโรเปนฺติ ฯ เตสํ ปพฺพตมตฺถเก ฐิตกาเล กมฺมปจฺจโย วาโต ปหรติ ฯ เต ตตฺถ สณฺฐาตุํ อสกฺโกนฺตา อุทฺธํปาทา อโธสิรา ปตนฺติ ฯ อถ เหฏฺฐา อยปฐวิโต ชลิตานิ อยสูลานิ อุฏฺฐหนฺติ ฯ เต ตานิ มตฺถเกเนว อาสาเทตฺวา เตสุ วินิวิทฺธสรีรา ชลนฺตา ชลนฺตา ปจฺจนฺติ ฯ เอวเมว อติวิย ตาเปตีติ ฯ

โพธิสตฺโต ปน เอเต นิรเย ทสฺเสนฺโต ปฐมํ สญฺชีวํ ทสฺเสตฺวา ตตฺถ ปจฺจนฺเต เนรยิกสตฺเต ทิสฺวา มหาชนสฺส มหาภเย อุปฺปนฺเน ตํปิ อนฺตรธาเปตฺวา ปุน ปฐวึ ทฺวิธา กตฺวา กาฬสุตฺตํ ทสฺเสสิ ฯ ตตฺถปิ ปจฺจมาเน สตฺเต ทิสฺวา มหาชนสฺส มหาภเย อุปฺปนฺเน ตํปิ อนฺตรธาเปสีติ ฯ เอวํ ปฏิปาฏิยา ทสฺเสสิ ฯ ตโต ราชานํ อามนฺเตตฺวา มหาราช ตยา อิเมสุ อฏฺฐสุ มหานิรเยสุ ปจฺจมาเน สตฺเต ทิสฺวา อปฺปมาทํ กาตุํ วฏฺฏตีติ วตฺวา ปุน เตสญฺเญว มหานิรยานํ กิจฺจํ กเถตุํ อิจฺเจเตติ อาทิมาห ฯ

ตตฺถ อกฺขาตาติ มยา จ ตุยฺหํ กถิตา โปราณเกหิ จ กถิตาเยว ฯ อากิณฺณาติ ปริปุณฺณา ฯ ปจฺเจกา โสฬสุสฺสทาติ เอเตสํ นิรยานํ เอเกกสฺส จตูสุ ทฺวาเรสุ เอเกกสฺมึ จตฺตาโร จตฺตาโร กตฺวา โสฬส โสฬส อุสฺสทนิรยาติ สพฺเพปิ สตํ อฏฺฐวีสติ จ อุสฺสทนิรยา อฏฺฐ จ มหานิรยาติ ฉตฺตึสนิรยสตํ ฯ กทริยตาปนาติ สพฺเพเปเต กทริยานํ ตาปนา พลวทุกฺขตาย โฆรา กปฺปฏฺฐิตนิพฺพตฺตานํ อจฺจีนํ อตฺถิตาย อจฺจิมนฺโต ภยสฺส มหนฺตตาย มหพฺภยา ทิฏฺฐมตฺตา วา โลมานิ หํสนฺตีติ โลมหํสนรูปา จ ภึสนตาย เภสฺมา ภยชนนตาย ปฏิภยา สุขาภาเวน ทุกฺขา ฯ จตุกฺโกณาติ สพฺเพปิ จตุรสฺสมญฺชุสสทิสา ฯ วิภตฺตาติ จตุทฺวารวเสน วิภตฺตา ฯ ภาคโส มิตาติ ทฺวารวีถีนํ วเสน โกฏฺฐาเส ฐเปตฺวา มิตา ฯ อยสา ปฏิกุชฺชิตาติ สพฺเพปิ นวโยชนิเกน อยกปาเลน ปฏิจฺฉนฺนา ฯ ผุฏา ติฏฺฐนฺตีติ สพฺเพปิ เอตฺตกํ ฐานํ อนุผริตฺวา ติฏฺฐนฺติ ฯ อุทฺธํปาทา อวํสิราติ เอวํ เตสุ นิรเยสุ สมฺปริวตฺติตฺวา ปุนปฺปุนํ ปตมาเน สนฺธายาห ฯ อติวตฺตาโรติ ผรุสวาจาหิ อติกฺกมิตฺวา วตฺตาโร ฯ มหานิรเยสุ กิร เยภุยฺเยน ธมฺมิกสมณพฺราหฺมเณสุ กตาปราธาว ปจฺจนฺติ ตสฺมา เอวมาห ฯ เต ภูนหนาติ เต อิสีนํ อติวตฺตาโร อตฺตโน วุฑฺฒิยา หตตฺตา ภูนหนา โกฏฺฐาสกตา มจฺฉา วิย ปจฺจนฺติ ฯ อสงฺเขยฺเยติ คเณตุํ อสกฺกุเณยฺเย ฯ กิพฺพิสการิโนติ ทารุณกมฺมการิโน ฯ นิกฺขมเนสิโนติ นิรยา นิกฺขมนํ เอสนฺตาปิ คเวสนฺตาปิ นิกฺขมนทฺวารํ นาธิคจฺฉนฺติ ฯ ปุรตฺถิเมนาติ ยทา ตฺวํ ทฺวารํ อปารุตํ โหติ อถ ตทาภิมุขา ธาวนฺติ ฯ เตสํ ตตฺถ ฉวิอาทีนิ ฌายนฺติ ฯ ทฺวารสมีปํ ปตฺตานญฺจ เตสํ ปิถิยฺยติ ปจฺฉิมํ อปารุตํ วิย ขายติ ฯ เอส นโย สพฺพตฺถ ฯ น สาธุรูเปติ วุตฺตปฺปการํ สปฺปํ วิย สาธุรูเป อิสโย อาสเนน ผรุสวจเนน กายกมฺเมน วา ฆฏฺเฏนฺโต อุปคจฺเฉยฺย ฯ กึการณา ฯ สญฺญตานํ ตปสฺสีนํ อาสาทิตตฺตา อฏฺฐสุ มหานิรเยสุ มหาทุกฺขสฺส อนุภวิตพฺพตฺตา ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สังกิจจชาดก”