อิทานิ เย ราชาโน ตถารูเป อาสาเทตฺวา ตํ ตํ ทุกฺขํ ปตฺตา เต ทสฺเสตุํ อติกาโยติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ อติกาโยติ พลสมฺปนฺโน มหากาโย ฯ มหิสฺสาโสติ ธนุคฺคโห ฯ สหสฺสพาหูติ ปญฺจหิ ธนุคฺคหสเตหิ พาหุสหสฺเสหิ อาโรเปตพฺพํ ธนุํ อาโรปนสมตฺถตาย สหสฺสพาหุ ฯ เกกกาธิโปติ เกกกรฏฺฐาธิปติ ฯ วิภวงฺคโตติ วินาสํ ปตฺโต ฯ วตฺถูนิ สรภงฺคชาตเก วิตฺถาริตานิ ฯ อุปหจฺจ มนนฺติ อตฺตโน จิตฺตํ ปทูเสตฺวา ฯ มาตงฺคสฺมินฺติ มาตงฺคปณฺฑิเต ฯ วตฺถุ มาตงฺคชาตเก วณฺณิตํ ฯ กณฺหทีปายนาสชฺชาติ กณฺหทีปายนํ อาสชฺช ฯ ยมสาธนนฺติ นิรยํ ฯ วตฺถุ ฆฏชาตเก วิตฺถาริตํ ฯ อิสินาติ กปิลตาปเสน ฯ ปาเวกฺขีติ ปวิฏฺโฐ ฯ เจจฺโจติ เจติยราชา ฯ หีนตฺโตติ ปริหีนตฺตภาโว อนฺตรหิตา อิทฺธิ ฯ กาลปริยายนฺติ ปริยายมรณกาลํ ปตฺวา ฯ วตฺถุ เจติยชาตเก กถิตํ ฯ ตสฺมาติ ยสฺมา จิตฺตวสิโก หุตฺวา อิสีสุ อปรชฺฌิตฺวา อฏฺฐสุ มหานิรเยสุ ปจฺจติ ฯ ตสฺมา หิ ฉนฺทาคมนนฺติ ฉนฺทาทิจตุพฺพิธํปิ อคติคมนํ ฯ ปทุฏฺเฐนาติ กุทฺเธน ฯ คนฺตฺวา โส นิรยํ อโธติ โส เตน อโธคมนีเยน กมฺเมน อโธนิรยเมว คจฺฉติ ฯ ปาลิยํ ปน นิรยุสฺสทนฺติ ลิขิตํ ฯ ตสฺส อุสฺสทนิรยํ คจฺฉตีติ อตฺโถ ฯ วุฑฺเฒติ วโยวุฑฺเฒ จ คุณวุฑฺเฒ จ ฯ อนปจฺจาติ ภวนฺตเรปิ อปจฺจํ วา ทายาทํ วา น ลภนฺตีติ อตฺโถ ฯ ตาลวตฺถูติ ทิฏฺฐธมฺเมปิ ฉินฺนมูลตาโล วิย มหาวินาสํ ปตฺวา นิรเยสุ นิพฺพตฺตนฺติ ฯ หนฺตีติ มาเรติ ฯ จิรํ รตฺตายาติ จิรํ กาลํ ฯ

เอวํ มหาสตฺโต อิสิวิเหฐกานํ ปจฺจนนิรเย ทสฺเสตฺวา อุปริ อธมฺมิกราชูนํ ปจฺจนนิรเย ทสฺเสนโต โย จาติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ รฏฺฐํ วิทฺธํสโนติ ฉนฺทาทิวเสน คนฺตฺวา รฏฺฐสฺส วิทฺธํสโน ฯ อจฺจิสงฺฆปเรโต โสติ อจฺจิสมูหปริกฺขิตฺโต ฯ เตโชภกฺขสฺสาติ อคฺคิเมว ขาทนฺตสฺส ฯ คตฺตานีติ ติคาวุเต สรีรสพฺพงฺคปจฺจงฺคานิ ฯ โลมคฺเคหิ จ นเขหิ จาติ เอเตหิ สทฺธึ สพฺพานิ เอกชาลานิ โหนฺติ ฯ ตุณฺฑทฺทิโตติ อาเนญฺชนการณํ การิยมาโน ตุณฺเฑหิ วิทฺโธ นาโค ยถา นทติ ฯ

เอวํ มหาสตฺโต อธมฺมิกราชูนํ ปจฺจนนิรเย ทสฺเสตฺวา อิทานิ ปิตุฆาฏกาทีนํ ปจฺจนนิรเย ทสฺเสตุํ โย โลภาติ อาทิมาห ฯ ตตฺถ โลภาติ ยสธนโลเภน ฯ โทสาติ ทุฏฺฐจิตฺตตาย ฯ นิตฺตจนฺติ โลหกุมฺภิยํ พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ ปกฺกํ นีหริตฺวา ติคาวุตมสฺส สรีรํ นิตฺตจํ กตฺวา ชลิตาย โลหปฐวิยา ปาเตตฺวา ติณฺเหหิ อยสูเลหิ โกฏฺเฏนฺตา จุณฺณวิจุณฺณํ กโรนฺติ ฯ อนฺธํ กริตฺวาติ มหาราช ตํ ปิตุฆาฏกํ นิรยปาลา ชลิตโลหปฐวิยํ อุตฺตานํ ปาเตตฺวา ชลิเตหิ อยสูเลหิ อกฺขีนิ ภินฺทิตฺวา อนฺธํ กริตฺวา มุเข อุณฺหํ มุตฺตกรีสํ ปกฺขิปิตฺวา ปลาลปีฐํ วิย นํ สํวฏฺเฏตฺวา กปฺเปน สณฺฐิเต ขาเร โลหอุทเก นิมุชฺชาเปนฺติ ฯ ตตฺตํ ปกฺกุฏฺฐิตมโยคุฬญฺจาติ ปุน ปกฺกุฏฺฐิตคูถกลลญฺเจว ชลิตอโยคุฬญฺจ ขาทาเปนฺติ ฯ โส ปน ตํ อาหริยมานํ ทิสฺวา มุขํ ปิเถติ ฯ อถสฺส ทีเฆปิ อคฺคตาปิเต ชลมาเน ชาเล อาทาย มุขํ วิกฺขมฺภิตฺวา วิวริตฺวา รชฺชุพนฺธํ อยพลิสํ ขิปิตฺวา ชิวฺหํ นีหริตฺวา ตสฺมึ วิวฏฺเฏ มุเข ตํ อโยคุฬํ สํสวยนฺติ ปกฺขิปนฺติ ฯ รกฺขสาติ นิรยปาลา ฯ สามา จาติ มหาราช ตสฺส ปิตุฆาฏกสฺส ชิวฺหํ พลิเสน นิกฺกฑฺฒิตฺวา อยสงฺกุนาหิ ปฐวิยํ นีหตํ ชิวฺหํ สามา โสณา สวลวณฺณา สุนขา จ โลหตุณฺฑา คิชฺฌา จ กาโกลสงฺฆา จ อญฺเญ จ นานปฺปการา สกุณา สมาคนฺตฺวา อาวุเธหิ ฉินฺทนฺตา วิย วิภชฺช กากปทากาเรน โกฏฺฐาเส กตฺวา ฯ วิปฺผนฺทมานนฺติ วิสนฺทมานโลหิตํ วิฆาสํ ขาทนฺตา วิย สตฺเต ภกฺขยนฺตีติ อตฺโถ ฯ ตํ ทฑฺฒกาฬนฺติ ตํ ปิตุฆาฏกํ ฌายมานํ กาฬํ วิย ทฑฺฒชลิตสรีรํ ฯ ปริภินฺนคตฺตนฺติ ตตฺถ ตตฺถ ภินฺนคตฺตํ ฯ นิปฺโปถยนฺตาติ ชลิเตหิ อยมุคฺคเรหิ ปหรนฺตา ฯ รตี หิ เตสนฺติ เตสํ นิรยปาลานํ สา รติ กีฬา โหติ ฯ ทุกฺขิโน ปนีตเรติ อิตเร ปน เนรยิกสตฺตา ทุกฺขิตา โหนฺติ ฯ เปตฺติฆาฏิโนติ ปิตุฆาฏกา ฯ อิติ อิมํ ปิตุฆาฏกานํ ปจฺจนนิรยํ ทิสฺวา ราชา ภีตตสิโต อโหสิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๖๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สังกิจจชาดก”