โส กิร ตทา ตาวตึสภวเน อายุํ เขเปตฺวา อุปริ เทวโลเก นิพฺพตฺติตุกาโม อโหสิ ฯ สกฺโก ตสฺส วิมานทฺวารํ คนฺตฺวา ตํ ปกฺโกสิตฺวา มาริส ตยา มนุสฺสโลกํ คนฺตฺวา โอกฺกากรญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหิตุํ วฏฺฏตีติ สมฺปฏิจฺฉาเปตฺวา อปรํปิ เทวปุตฺตํ ตฺวํปิ เอติสฺสา ปุตฺโต ภวิสฺสสีติ วตฺวา มา โข ปนสฺสา โกจิ สีลํ ภินฺทตูติ มหลฺลกพฺราหฺมณเวเสน รญฺโญ นิเวสนทฺวารํ อคมาสิ ฯ มหาชโนปิ นหาตฺวา อลงฺกโต อหํ เทวึ คณฺหิสฺสามิ อหํ เทวึ คณฺหิสฺสามีติ ราชทฺวาเร สนฺนิปติตฺวา สกฺกญฺจ ทิสฺวา ตฺวํ กสฺมา อาคโตสีติ ปริหาสมกาสิ ฯ สกฺโก กึ มํ ตุมฺเห ครหถ สเจปิ เม สรีรํ ชิณฺณํ ราโค ปน น ชีรติ สเจ สีลวตึ ลภิสฺสามิ อาทาย นํ คมิสฺสามีติ อาคโตมฺหีติ วตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน สพฺเพสํ ปุรโตว อฏฺฐาสิ ฯ อญฺโญ ตสฺส เตเชน ปุรโต ภวิตุํ นาสกฺขิ ฯ โส ตํ สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตํ นิเวสนา นิกฺขมนฺตึเยว หตฺเถ คเหตฺวา ปกฺกามิ ฯ อถ นํ ตตฺถ ตตฺถ ฐิตา ครหึสุ ปสฺสถ โภ มหลฺลกพฺราหฺมโณ เอวํ อุตฺตมรูปธรํ เทวึ อาทาย คจฺฉติ อตฺตโน ยุตฺตํ น ชานาตีติ ฯ เทวีปิ มหลฺลโก มํ อาทาย คจฺฉตีติ น อฏฺฏิยติ น หรายติ ฯ ราชาปิ วาตปาเน ฐตฺวา โก นุโข เทวึ คเหตฺวา คจฺฉตีติ โอโลเกนฺโต ตํ ทิสฺวา อนตฺตมโน อโหสิ ฯ สกฺโก ตํ อาทาย นครทฺวารโต นิกฺขมิตฺวา ทฺวารสมีเป เอกํ ฆรํ มาเปสิ วิวฏทฺวารํ ปญฺญตฺตกฏฺฐตฺถริกํ กตฺวา ฯ อถ นํ สา อิทํ โว นิเวสนนฺติ ปุจฺฉิ ฯ โส อาม ภทฺเท ปุพฺเพ ปน อหํ เอโก อิทานิมฺหา มยํ เทฺว ชนา อหํ ภิกฺขาย จริตฺวา ตณฺฑุลาทีนิ อาหริสฺสามิ ตฺวํ อิมิสฺสา กฏฺฐตฺถริกาย นิปชฺชาหีติ วตฺวา ตํ มุทุนา หตฺเถน ปรามสนฺโต ทิพฺพสมฺผสฺสํ ผราเปตฺวา ตตฺถ นิปชฺชาเปสิ ฯ สา ทิพฺพสมฺผสฺสผรเณน สญฺญํ วิสชฺเชสิ ฯ อถ นํ อตฺตโน อานุภาเวน ตาวตึสภวนํ เนตฺวา อลงฺกตวิมาเน ทิพฺพสยเน นิปชฺชาเปสิ ฯ สา สตฺตเม ทิวเส ปพุชฺฌิตฺวา ตํ สมฺปตฺตึ ทิสฺวา น โส พฺราหฺมโณ มนุสฺโส สกฺโก ภวิสฺสตีติ อญฺญาสิ ฯ

สกฺโกปิ ตสฺมึ สมเย ปาริฉตฺตกมูเล ทิพฺพนาฏกปริวุโต นิสินฺโนว อโหสิ ฯ สา ตํ ทิสฺวา สยนา วุฏฺฐาย ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ อถ นํ สกฺโก วรํ เต เทวิ ทสฺสามิ คณฺหาหีติ อาห ฯ เตนหิ เทว เอกํ ปุตฺตํ เม เทหีติ ฯ เทวิ ติฏฺฐตุ เอโก ปุตฺโต อหนฺเต เทฺว ปุตฺเต ทสฺสามิ เตสุ ปน เอโก ปญฺญวา ภวิสฺสติ น รูปวา เอโก รูปวา น ปญฺญวา เตสุ กตรํ ปฐมํ อิจฺฉสีติ ฯ ปญฺญวนฺตํ เทวาติ ฯ โส สาธูติ วตฺวา ตสฺสา กุสติณํ ทิพฺพวตฺถํ ทิพฺพจนฺทนํ ทิพฺพปาริฉตฺตกปุปฺผํ โกกนทญฺจ นาม วีณํ ทตฺวา ตํ อาทาย รญฺโญ สยนฆรํ ปวิสิตฺวา รญฺญา สทฺธึ เอกสยเน นิปชฺชาเปตฺวา องฺคุฏฺฐเกน ตสฺสา นาภึ ปรามสิ ฯ ตสฺมึ ขเณ โพธิสตฺโต ตสฺสา กุจฺฉิยํ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ สกฺโกปิ สกฏฺฐานเมว คโต ฯ ปณฺฑิตตฺตา เทวี คพฺภสฺส ปติฏฺฐิตภาวํ อญฺญาสิ ฯ อถ นํ ปพุทฺโธ ราชา ทิสฺวา เทวิ เกน นีตาสีติ ปุจฺฉิ ฯ สกฺเกน เทวาติ ฯ อหํ ปจฺจกฺขโต เอกํ มหลฺลกพฺราหฺมณํ ตํ อาทาย คจฺฉนฺตํ อทฺทสํ กสฺมา มํ วญฺเจสีติ ฯ สทฺทหถ เทว สกฺโก มํ คเหตฺวา เทวโลกํ เนตีติ ฯ น สทฺทหามิ เทวีติ ฯ อถสฺส สา สกฺกทตฺติยํ กุสติณํ ทสฺเสตฺวา สทฺทหาติ อาห ฯ ราชา กุสติณํ นาม ยโต กุโตจิ ลพฺภตีติ น สทฺทหิ ฯ อถสฺส สา ทิพฺพวตฺถาทีนิ ทสฺเสสิ ฯ ราชา ตานิ ทิสฺวา สทฺทหิตฺวา ภทฺเท สกฺโก ตาว ตํ เนตุ ปุตฺโต ปน เต ลทฺโธ น ลทฺโธติ ปุจฺฉิ ฯ ลทฺโธ มหาราช คพฺโภ เม ปติฏฺฐิโตติ ฯ โส สุตฺวา ตุฏฺโฐ ตสฺสา คพฺภปริหารํ อทาสิ ฯ สา ทสมาสจฺจเยน ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ตสฺส อญฺญํ นามํ อกตฺวา กุสติณนฺนามเมว อกํสุ ฯ กุสกุมารสฺส ปทสา คมนกาเล อิตโร เทวปุตฺโต ตสฺสา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ สา ทสมาเส ปริปุณฺเณ ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ตสฺส ชยมฺปตีติ นามํ กรึสุ ฯ เต มหนฺเตน ยเสน วฑฺฒึสุ ฯ โพธิสตฺโต ปญฺญวา อาจริยสฺส สนฺติเก กิญฺจิ สิปฺปํ อนุคฺคเหตฺวา อตฺตโน ปญฺญาย สพฺพสิปฺเปสุ นิปฺผตฺตึ ปาปุณิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๗๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กุสชาดก”