อถ นํ ราชทูตา ตํ คเหตฺวา ตฺวํ มม ธีตา อิโต อภิรูปตราติ วทนฺตี กึ นาม กเถสีติ ฯ มทฺทรญฺโญ ธีตา ปภาวตี นาม อิทํ รูปกํ ตสฺสา โสฬสึปิ กลฺลํ น อคฺฆตีติ ฯ เต ตุฏฺฐมานสา ราชทฺวารํ คนฺตฺวา โอกฺกากรญฺโญ ทูตา ทฺวาเร ฐิตาติ ปฏิหาเรสุํ ฯ ราชา อาสนา วุฏฺฐาย ฐิตโกว ปกฺโกสถาติ อาห ฯ เต ปวิสิตฺวา ราชานํ วนฺทิตฺวา มหาราช อมฺหากํ ราชา ตุมฺหากํ อาโรคฺยํ ปุจฺฉตีติ วตฺวา กตสกฺการสมฺมานา กิมตฺถํ อาคตตฺถาติ ปุฏฺฐา อมฺหากํ รญฺโญ สีหสฺสโร กุสกุมาโร นาม ปุตฺโต ราชา ตสฺส รชฺชํ ทาตุกาโม อมฺเห ตุมฺหากํ สนฺติเก ปหิณิ ตุมฺหากํ กิร ธีตรํ ปภาวตํ ตสฺส เทถ อิมญฺจ สุวณฺณรูปกํ เทยฺยธมฺมํ คณฺหถาติ ตํ รูปกํ ตสฺส อทํสุ ฯ โสปิ เอวรูเปน มหาราเชน สทฺธึ วิวาหมงฺคลํ ภวิสฺสตีติ ตุฏฺฐจิตฺโต สมฺปฏิจฺฉิ ฯ อถ นํ ทูตา อาหํสุ มหาราช อมฺเหหิ น สกฺกา ปปญฺจํ กาตุํ กุมาริกาย ลทฺธภาวํ รญฺโญ อาโรเจสฺสาม อถ นํ โส อาคนฺตฺวา อาทาย คมิสฺสตีติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เตสํ สกฺการํ กตฺวา วิสชฺเชสิ ฯ เต คนฺตฺวา รญฺโญ จ เทวิยา จ อาโรเจสุํ ฯ ราชา มหนฺเตน ปริวาเรน กุสาวติโต นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน สาคลนครํ สมฺปาปุณิ ฯ มทฺทราชา ปน ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา ตํ นครํ ปเวเสตฺวา มหนฺตํ สกฺการมกาสิ ฯ สีลวตี เทวี ปณฺฑิตตฺตา โก ชานาติ กึ ภวิสฺสตีติ เอกาหทฺวีหตีหจฺจเยน มทฺทราชานํ อาห มหาราช สุณิสํ ทฏฺฐุกามมฺหีติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ปกฺโกสาเปสิ ฯ ปภาวตี สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตา ธาตีคณปริวุตา อาคนฺตฺวา สสฺสุํ วนฺทิ ฯ สา ตํ ทิสฺวา จินฺเตสิ อยํ กุมาริกา อภิรูปา มยฺหํ ปุตฺโต วิรูโป สเจ เอสา ตํ ปสฺสิสฺสติ เอกาหํปิ อวสิตฺวา ปลายิสฺสติ อุปายํ กริสฺสามีติ ฯ สา มทฺทราชานํ อามนฺเตตฺวา มหาราช สุณิสา เม ปุตฺตสฺส อนุจฺฉวิกา อปิจ โข ปน อมฺหากํ กุลปเวณิยา อาคตํ จาริตฺตํ อตฺถิ สเจ อยํ เอตสฺมึ จาริตฺเต วตฺติสฺสติ เนสฺสามิ นนฺติ อาห ฯ กึ ปน โว จาริตฺตนฺติ อาห ฯ อมฺหากํ วํเส ยาว เอกสฺส คพฺภสฺส ปติฏฺฐานํ โหติ ตาว ทิวา สามิกํ ปสฺสิตุํ น ลภติ สเจ เอสา ตถา กริสฺสติ เนสฺสามิ นนฺติ ฯ ราชา กึ อมฺม สกฺขสฺสสิ เอวํ วตฺติตุนฺติ ธีตรํ ปุจฺฉิ ฯ สา อาม ตาตาติ อาห ฯ

ตโต โอกฺกากราชา มทฺทรญฺโญ พหุธนํ ทตฺวา ตํ อาทาย ปกฺกามิ ฯ มทฺทราชาปิ มหนฺเตน ปริวาเรน ธีตรํ อุยฺโยเชสิ ฯ โอกฺกากราชา กุสาวตึ คนฺตฺวา นครํ อลงฺการาเปตฺวา สพฺพพนฺธนานิ โมเจตฺวา ปุตฺตสฺส อภิเสกํ กตฺวา ปภาวตึ อคฺคมเหสึ กาเรตฺวา กุสราชสฺส อาณาติ เภริญฺจาราเปสิ ฯ สกลชมฺพูทีปตเล ราชาโน เยสํ ธีตโร อตฺถิ เต กุสรญฺโญ ธีตโร ปหิณึสุ เยสํ ปุตฺตา อตฺถิ เต เตน สทฺธึ มิตฺตภาวํ อากงฺขนฺตา ปุตฺเต อุปฏฺฐาเก กตฺวา ปหิณึสุ ฯ โพธิสตฺตสฺส นาฏกปริวาโร มหา อโหสิ ฯ มหนฺเตน ยเสน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ปภาวตี ปน ตํ ทิวา ปสฺสิตุํ น ลภติ ฯ โสปิ ทิวา ปสฺสิตุํ น ลภติ ฯ อุภินฺนํ รตฺติทสฺสนเมว โหติ ฯ ตตฺถ ปภาวติยา สรีรปฺปภาปิ อพฺโพหาริกา อโหสิ ฯ โพธิสตฺโต สิริคพฺภโต รตฺติยํเยว นิกฺขมติ ฯ โส กติปาหจฺจเยน ปภาวตึ ทิวา ทฏฺฐุกาโม มาตุยา อาโรเจสิ ฯ สา มา เต ตาต รุจิ ยาว เอกํ ปุตฺตํ ลภสิ ตาว อาคเมหีติ ปฏิกฺขิปิ ฯ โส ปุนปฺปุนํ ยาจิเยว ฯ อถ นํ สา อาห เตนหิ หตฺถิสาลํ คนฺตฺวา หตฺถิเมณฺฑกเวเสน ติฏฺฐ อหนฺตํ ตตฺถ เนสฺสามิ อถ นํ อกฺขีนิ ปูเรตฺวา โอโลเกยฺยาสิ มา จ อตฺตานํ ชานาเปสีติ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา หตฺถิสาลํ อคมาสิ ฯ อถสฺส มาตา หตฺถิสาลํ อลงฺการาเปตฺวา ปภาวตึ เอหิ สามิกสฺส หตฺถิโน ปสฺสามาติ ตตฺถ เนตฺวา อยํ หตฺถี อสุโก นาม อยํ หตฺถี อสุโก นามาติ ตสฺสา ทสฺเสสิ ฯ ตตฺถ นํ ราชา มาตุ ปจฺฉโต คจฺฉนฺตึ ทิสฺวา หตฺถิโคปกเวเสน หตฺถิฉกณปิณฺเฑน ปิฏฺฐิยํ ปหริ ฯ สา กุทฺธา รญฺโญ เต หตฺถํ ฉินฺทาเปสฺสามีติ วตฺวา เทวึ อุชฺฌาเปสิ ฯ ราชมาตา มา อมฺม กุชฺฌีติ สุณิสํ สญฺญาเปตฺวา ปิฏฺฐึ ปริมชฺชิ ฯ ปุนปิ ราชา ตํ ทฏฺฐุกาโม หุตฺวา อสฺสสาลายํ อสฺสโคปกเวเสน ตํ ทิสฺวา ตเถว อสฺสฉกณปิณฺเฑน ปหริ ฯ ตทาปิ นํ กุทฺธํ สสฺสุ สญฺญาเปสิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๗๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กุสชาดก”