สา ตสฺส วจนํ สุตฺวา คจฺฉถ ตุมฺเห เทว กติปาเหน นํ ตุมฺหากํ วเส กริสฺสามิ ปสฺสถ เม ปรกฺกมนฺติ วตฺวา ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา ปภาวติยา สนฺติกํ คนฺตฺวา ตสฺสา วสนคพฺภํ โสเธนฺตี วิย ปหรณโยคฺคํ เลฑฺฑุขณฺฑํปิ อเสเสตฺวา อนฺตมโส ปาทุกาปิ นีหริตฺวา สกลคพฺภํ สมฺมชฺชิตฺวา คพฺภทฺวาเร อุมฺมารํ อนฺตรํ กตฺวา อุจฺจาสนํ ปญฺญเปตฺวา ปภาวติยา เอกํ นีจปีฐกํ อตฺกริตฺวา เอหิ อมฺม สีเส เต อูกา วิจินิสฺสามีติ ตํ ตตฺถ ปีฐเก นิสีทาเปตฺวา อตฺตโน อูรูนมนฺตเร ตสฺสา สีสํ ฐเปตฺวา โถกํ อณฺฑํ วิจินิตฺวา อโห อิมิสฺสา สีเส พหู อูกาติ สกสีสโต อูกานิ คเหตฺวา ตสฺสา หตฺเถ ฐเปตฺวา ปสฺส กิตฺตกา เต สีเส อูกาติ ปิยกถํ กเถตฺวา มหาสตฺตสฺส คุณํ กเถนฺตี คาถมาห

นหิ นูนายํ ราชปุตฺตี กุเส สาตํปิ วินฺทติ

อาฬาริเก ภเต โปเส เวตฺตเนน อนตฺถิเกติ ฯ

ตสฺสตฺโถ เอกํเสน อยํ ราชปุตฺตี ปุพฺเพ กุสาวตีนคเร กุสนรินฺทสฺส สนฺติเก มาลาคนฺธวิเลปนวตฺถาลงฺการวเสน อปฺปมตฺตกํปิ สาตํ น วินฺทติ ตมฺพูลมตฺตมฺปิ เตน เอติสฺสา ทินฺนปุพฺพํ น ภวิสฺสตีติ ฯ กึการณา ฯ อิตฺถิโย นาม เอกทิวสํปิ องฺคํ อวตฺถริตฺวา นิปนฺนสามิกมฺหิ หทยํ ภินฺทิตุํ น สกฺโกนฺติ ฯ อยํ ปน อาฬาริเก ภเต โปเส อาฬาริกตฺตญฺจ ภตกตฺตญฺจ อุปคเต เอกสฺมึ ปุริเส มูเลนปิ อนตฺถิเก เกวลํ ตํเยว นิสฺสาย รชฺชํ ปหาย อาคนฺตฺวา เอวํ ทุกฺขํ อนุภวนฺเต ปฏิสนฺถารมตฺตํปิ น กโรสิ สเจปิ เต อมฺม ตสฺมึ สิเนโห นตฺถิ สกลชมฺพูทีเป อคฺคราชา ตํ นิสฺสาย กิลมตีติ ตสฺส กิญฺจิ ทาตุํ อรหสีติ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๙๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กุสชาดก”