เยน ตฺวํ สุคตึ คมิสฺสสีติ ฯ เอวํ ธมฺมํ เทเสสิ ฯ ตสฺส สกลสรีรํ ปีติยา นิรนฺตรํ ผุฏฺฐํ อโหสิ ฯ สเจ ติรจฺฉานคโต นาภวิสฺส โสตาปตฺติผลํ อธิคมิสฺส ฯ มนุสฺสา ตํ ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา อุนฺนทึสุ อปฺโปฐยึสุ สญฺชาตโสมนสฺสา นานาภรณานิ ขิปึสุ ฯ ตานิ หตฺถิสฺส สรีรํ ปฏิจฺฉาทยึสุ ฯ ตโต ปฏฺฐาย นาลาคิริ ธนปาลโก นาม ชาโต ฯ ตสฺมึ ขเณ ปน ธนปาลกสมาคเม จตุราสีติปาณสหสฺสานิ อมตํ ปิวึสุ ฯ สตฺถา ธนปาลกํ ปญฺจสุ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ โส โสณฺฑาย ภควโต ปาทปํสูนิ คเหตฺวา อุปริ มุทฺธนิ อากิริตฺวา ปฏิกฺกุฏิโก ปฏิกฺกมิตฺวา ทสฺสนูปจาเร ฐิโต ทสพลํ วนฺทิตฺวา นิวตฺติตฺวา หตฺถิสาลํ ปาวิสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เอวํ ทนฺเตสุ ทนฺโต หุตฺวา น กิญฺจิ วิเหเฐสิ ฯ สตฺถา นิปฺผนฺนมโนรโถ เยหิ ยํ ธนํ ขิตฺตํ ตํ เตสํเยว โหตูติ อธิฏฺฐาย อชฺช มยา มหนฺตํ ปาฏิหาริยํ กตํ อิมสฺมึ นคเร ปิณฺฑาย จรณํ อปฺปฏิรูปนฺติ ติตฺถิเย มทฺทิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต ชยปฺปตฺโต วิย ขตฺติโย นครา นิกฺขมิตฺวา เวฬุวนเมว คโต ฯ นครวาสิโนปิ พหุํ อนฺนปานขาทนียํ อาทาย วิหารํ คนฺตฺวา มหาทานํ ปวตฺตยึสุ ฯ ตํ ทิวสํ สายณฺหสมเย ธมฺมสภํ ปูเรตฺวา สนฺนิปติตฺวา ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อายสฺมตา อานนฺเทน ตถาคตสฺสตฺถาย อตฺตโน ชีวิตํ ปริจฺจชนฺเตน ทุกฺกรํ กตํ นาลาคิรึ ทิสฺวา สตฺถารา ติกฺขตฺตุํ ปฏิพาหิยมาโนปิ อนปคโต อโห ทุกฺกรการโก อาวุโส อายสฺมา อานนฺโทติ ฯ อถ นํ สตฺถา ทิพฺพโสตธาตุยา สุตฺวา อานนฺทสฺส คุณกถา ปวตฺตติ คนฺตพฺพํ มยา เอตฺถาติ คนฺธกุฏิโต นิกฺขมิตฺวา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ อานนฺโท ติรจฺฉานโยนิยํ นิพฺพตฺโตปิ มมตฺถาย ชีวิตํ ปริจฺจชิเยวาติ วตฺวา ตุณฺหี อโหสิ เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต ภิกฺขเว มหิสกรฏฺเฐ สาคลนคเร สาคโล นาม ราชา ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา นครโต อวิทูเร เอกสฺมึ เนสาทคามเก อญฺญตโร เนสาโท ปาเสหิ สกุเณ พนฺธิตฺวา นคเร วิกฺกีณนฺโต ชีวิตํ กปฺเปสิ ฯ นครโต จ อวิทูเร อาวฏฺฏโต ทฺวาทสโยชนิโก มานุสิโย นาม ปทุมสโร อโหสิ ฯ โส ปญฺจวณฺณปทุมสญฺฉนฺโน ฯ ตตฺถ นานปฺปกาโร สกุณสงฺโฆ โอตริ ฯ โส เนสาโท ตตฺถ อนิยาเมน ปาเส โอฑฺเฑสิ ฯ ตสฺมึ กาเล ธตรฏฺฐหํสราชา ฉนฺนวุติสหสฺสปริวุโต จิตฺตกูฏปพฺพเต สุวณฺณคุหายํ ปฏิวสติ ฯ สุมุโข นามสฺส เสนาปติ อโหสิ ฯ อเถกทา ตโต หํสยูถา กติปยา สุวณฺณหํสา มานุสิยํ สรํ คนฺตฺวา ปหูตโคจเร ตสฺมึ สเร ยถาสุขํ วิจริตฺวา จิตฺตกูฏํ อาคนฺตฺวา ธตรฏฺฐสฺส อาโรเจสุํ มหาราช มนุสฺสปเถ มานุสิโย นาม ปทุมสโร สมฺปนฺนโคจโร ตตฺถ โคจรํ คณฺหิตุํ คจฺฉามาติ ฯ โส มนุสฺสปโถ นาม สาสงฺโก สปฺปฏิภโย มา โว รุจฺจตีติ ปฏิกฺขิปิตฺวาปิ เตหิ ปุนปฺปุนํ วุจฺจมาโน สเจ ตุมฺหากํ รุจฺจติ คจฺฉามาติ สปฺปริวาโร ตํ สรํ อคมาสิ ฯ โส อากาสโต โอตรนฺโต ปาทํ ปาเส ปเวสนฺโตเยว โอตริ ฯ อถสฺส ปาโส ปาทํ อยปฏฺฏเกน ฆฏฺเฏนฺโต วิย อาพนฺธิตฺวา คณฺหิ ฯ อถสฺส ฉินฺทิสฺสามิ นนฺติ อากฑฺฒนฺตสฺส ปฐมวาเร จมฺมํ ฉิชฺชิ ทุติยวาเร มํสํ ฉิชฺชิ ตติยวาเร นหารุ ฉิชฺชิ จตุตฺถวาเร โส ปาโส อฏฺฐึ อาหจฺจ อฏฺฐาสิ ฯ โลหิตํ ปคฺฆรติ พลวเวทนา ปวตฺตึสุ ฯ โส จินฺเตสิ สจาหํ พนฺธนรวํ รวิสฺสามิ ญาตกา เม จิตฺตุตฺราสา หุตฺวา โคจรํ อคณฺหิตฺวา ฉาตชฺฌตฺตาว ปลายนฺตา ทุพฺพลตาย สมุทฺเท ปติสฺสนฺตีติ ฯ โส เวทนํ อธิวาเสตฺวา ญาตีนํ ยาวทตฺถํ โคจรํ คณฺหิตฺวา หํสานํ กีฬนกาเล มหนฺเตน สทฺเทน พนฺธนวรํ รวิ ฯ ตํ สุตฺวา หํสา มรณภยตชฺชิตา วคฺควคฺคา หุตฺวา จิตฺตกูฏาภิมุขา ปกฺขนฺทึสุ ฯ เตสุ ปกฺกนฺเตสุ สุมุโข หํสเสนาปติ กจฺจิ นุโข อิทํ ภยํ มหาราชสฺส อุปฺปนฺนํ อหํ ชานิสฺสามิ นนฺติ เวเคน ปกฺขนฺทิตฺวา ปุรโต คจฺฉนฺตสฺส หํสคณสฺส อนฺตเร มหาสตฺตํ อทิสฺวา มชฺฌิมหํสคณํ วิจินิตฺวา ตตฺถาปิ ตํ อทิสฺวา ปจฺฉิมหํสคณํ วิจินิตฺวา ตตฺถาปิ มหาสตฺตํ อทิสฺวา นิสฺสํสยํ ตสฺเสว ตํ ภยํ อุปฺปนฺนนฺติ นิวตฺติตฺวา อาคจฺฉนฺโต มหาสตฺตํ ปาเส พนฺธํ ทิสฺวา โลหิตมกฺขิตํ ทุกฺขาตุรํ ปงฺกปิฏฺเฐ นิสินฺนํ ทิสฺวา มา ภายิ มหาราชาติ วตฺวา อหํ มม ชีวิตํ ปริจฺจชิตฺวา ตุมฺเห ปาสโต โมเจสฺสามีติ วทนฺโตว โอตริตฺวา มหาสตฺตํ อสฺสาเสนฺโต ปงฺกปิฏฺเฐ นิสีทิ ฯ อถ นํ วีมํสนฺโต มหาสตฺโต ปฐมํ คาถมาห

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๔๒๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. จุลลหังสชาดก”