สพฺพสากุณิกคาเม ตํ ปสฺสมนุชาธิปาติ ฯ

ตตฺถ กมฺมุนา อุปปาทยีติ ยํ โส อวจ ตํ กโรนฺโต กายกมฺเมน สมฺปาเทสิ ฯ คนฺตฺวาติ หํสราเชน นิสินฺนกาชโกฏึ อุจฺจตรํ เสนาปตินา นิสินฺนกาชโกฏึ โถกํ นีจํ กตฺวา อุโภปิ เต ปกฺขิปิตฺวา หํสราชา จ เสนาปติ จ ราชานํ ปสฺสิตุํ คจฺฉนฺติ อุสฺสรถ อุสฺสรถาติ ชนํ อุสฺสาเรนฺโต เอวรูปา นาม โสภคฺคปฺปตฺตา สุวณฺณวณฺณา หํสราชาโน น ทิฏฺฐปุพฺพาติ มนุสฺเสสุ หาสมฺปตฺเตสุ ขิปฺปมนฺเตปุรํ คนฺตฺวา ฯ อทสฺสยีติ หํสราชาโน ตุมฺเห ทฏฺฐุํ อาคตาติ รญฺโญ อาโรจาเปตฺวา เตน ตุฏฺฐจิตฺเตน อาคจฺฉตูติ ปกฺโกสาปิโต อติหริตฺวา ทสฺเสสิ ฯ หตฺถตฺถนฺติ หตฺเถสุ อาคตํ ปตฺตนฺติ วุตฺตํ โหติ ฯ มหนฺตานนฺติ ยสมหนฺตปฺปตฺตานํ สุวณฺณวณฺณานํ ธตรฏฺฐหํสานํ อิสฺสเร สามิโน กถํ ตฺวํ ลุทฺโท หุตฺวา อธิคโตติ ปุจฺฉติ ฯ อิสฺสรมิธมชฺฌคาติปิ ปาโฐ ฯ เอเตสํ อิสฺสริยํ ตฺวํ กถํ อชฺฌคาติ อตฺโถ ฯ วิหิตาติ โยชิตา ฯ ยํ ยทายตนํ มญฺเญติ มหาราช ยํ ยํ สโมสรณฏฺฐานํ ทิชานํ ปาณโรธนํ ชีวิตกฺขยกรํ มญฺญามิ ตตฺถ ตตฺถ มยา ปลฺลเลสุ ปาสา วิหิตา ฯ ตาทิสนฺติ มานุสิยสเร ตถาวิธํ ปาณโรธนํ มยา วิหิตํ ฯ ปาสนฺติ ตํ เอตํ ตตฺถ พนฺธํ ฯ อุปาสีโนติ อตฺตโน ชีวิตํ อคเณตฺวา อุปคนฺตฺวา นิสินฺโน ฯ มมายนฺติ มํ อยํ เสนาปติ อชฺฌภาสถ มยา สทฺธึ กเถสิ ฯ สุทุกฺกรนฺติ ตสฺมึ ขเณ เอส อมฺหาทิเสหิ อนริเยหิ สุทุกฺกรํ อกาสิ ฯ ทหเต ภาวมุตฺตมนฺติ อตฺตโน อุตฺตมํ อชฺฌาสยํ ทหติ ปกาเสติ ฯ อตฺตโนยนฺติ อตฺตโน อยํ ฯ อนุตฺถุนนฺโตติ ภตฺตุ คุเณ วณฺเณนฺโต ตสฺส ชีวิตํ มุญฺจาติ มํ ยาจิ ฯ ตสฺสาติ ตสฺส ตถา ยาจนฺตสฺส สุเขน จิตฺตกูฏํ คนฺตฺวา ญาติสงฺฆํ ปสฺสถาติ จ อนุชานึ ฯ เอตฺเถว หีติ มยา ปน อิเม เทฺว เอตฺถ มานุสิยสเรเยว จิตฺตกูฏคมนาย อนุมตา อเหสุํ ฯ เอวํ คโตติ เอวํ สตฺตุหตฺถคโต ฯ ชนเยยฺยาถ มทฺทวนฺติ อตฺตนิ เมตฺตจิตฺตํ ชเนสิ ฯ อุปยานนฺติ ปณฺณาการํ ฯ สพฺพสากุณิกคาเมติ สพฺพสฺมึปิ สากุณิกคาเม นาหํ อญฺญํ ตว เอวรูปํ เตน สากุณิเกน อาคตปุพฺพํ อุปยานํ น ปสฺสามีติ ฯ ตํ ปสฺสาติ ตํ มยา อาภตํ อุปยานํ ปสฺส มนุชาธิปาติ ฯ

เอวํ โส ฐิตโกว สุมุขสฺส คุณํ กเถสิ ฯ ตโต ราชา หํสรญฺโญ มหารหํ อาสนํ สุมุขสฺส จ สุวณฺณภทฺทปีฐกํ ทาเปตฺวา เตสํ ตตฺถ นิสินฺนานํ สุวณฺณภาชเนหิ ลาชมธุผาณิตาทีนิ ทาเปตฺวา นิฏฺฐิเต จ น โภชนกิจฺเจ อญฺชลึ ปคฺคยฺห มหาสตฺตํ ธมฺมกถํ ยาจิตฺวา สุวณฺณปีเฐ นิสีทิ ฯ โส เตน ยาจิโต ปฏิสนฺถารมกาสิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๔๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. จุลลหังสชาดก”