ตํ มํ เวนํ ปาปย ตาต ขิปฺปํ

ปุรา เต ปาณํ วิชหามิ อสฺสเมติ ฯ

ตตฺถ อิธาคมาติ ตาต อิมํ อสฺสมปทํ อาคโต ฯ สุทสฺสเนยฺโยติ สุฏฺฐุ ทสฺสเนยฺโย ฯ สุตนูติ สุฏฺฐุ ตนุโก นาติกีโส นาติถูโล ฯ วิเนตีติ อตฺตโน สรีรปฺปภาย อสฺสมปทํ เอโกภาสํ วิย วิเนติ ปูเรติ ฯ สุกณฺหกณฺหจฺฉทเนหิ โภโตติ ตาต ตสฺส โภโต สุกณฺเหหิ กณฺหจฺฉทเนหิ ภมรวณฺเณหิ เกเสหิ สุกณฺหํ สีสํ สุมชฺชิตมณิมยํ วิย ขายติ ฯ อมสฺสุชาโตติ น ตาวสฺส มสฺสุ ชายติ ตรุโณเยว ฯ อปุราณวณฺณีติ อจิรปพฺพชิโต ฯ อาธารรูปญฺจ ปนสฺส กณฺเฐติ กณฺเฐ จ ปนสฺส อมฺหากํ ภิกฺขาภาชนฐปนปตฺตาธารสทิสํ ปิลนฺธนํ อตฺถีติ มุตฺตาหารํ สนฺธาย วทติ ฯ คณฺฑาติ ถเน สนฺธายาห ฯ อุเร สุชาตาติ อุรมฺหิ สุชาตา ฯ อุรโตติปิ ปาโฐ ฯ ปภสฺสราติ ปภาสมฺปนฺนา ฯ ปภาสเรติปิ ปาโฐ ฯ โอภาเสนฺตีติ อตฺโถ ฯ ภุสทสฺสเนยฺยนฺติ อติวิย ทสฺสนียํ ฯ กุญฺจิตคฺคาติ สีหกุณฺฑลํ สนฺธาย วทติ ฯ สุตฺตญฺจาติ ยํ ตสฺส ชฏาสุ พนฺธนํ สุตฺตํ ตํปิ โชตติ ปภํ มุญฺจติ ฯ สํยมานิ จตสฺโสติ อิมินา มณิสุวณฺณปวาฬรชฏมยานิ จตฺตาริ ปิลนฺธนานิ ทสฺเสติ ฯ ตา สํสเรติ ตานิ ปิลนฺธนานิ ปาวุเสน วุฏฺเฐ เทเว ติริฏิสงฺฆา วิย วิจรนฺติ ฯ เมขลนฺติ เมขลํ ฯ อยเมว ปาโฐ ฯ อิทํ นิวตฺถกณฺจ จีรกํ สนฺธายาห ฯ น สนฺถเรติ น วาเก ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ ตาต ยถา มยํ ติณมยํ วา วากมยํ วา จีรกํ ธาเรม น ตถา โส โส ปน สุวณฺณจีรกํ ธาเรตีติ ฯ อขิลกานีติ อปากานิ นิพฺพณานิ ฯ กฏิสโมหิตานีติ กฏิยํ พนฺธานิ ฯ นิจฺจกีฬํ กโรนฺตีติ อฆฏฺฏิตานิปิ นิจฺจกาเล กีฬาเปนฺติ ฯ หนฺตาตาติ อมฺโภ ตาต ฯ กึ รุกฺขผลานิ ตานีติ ตานิ ตสฺส มาณวสฺส สุตฺตารุฬฺหานิ กฏิยํ พนฺธานิ กตรรุกฺขผลานิ นามาติ มณิสงฺฆาฏึ สนฺธายาห ฯ ชฏาติ ชฏามณฺฑลากาเรน พนฺธรตนมิสฺสเกสวฏฺฏิโย สนฺธายาห ฯ เวลฺลิตคฺคาติ กุญฺจิตคฺคา ฯ เทฺวธาสิโรติ ตสฺส สีสํ เทฺวธา กตฺวา พนฺธานํ ชฏานํ วเสน สุฏฺฐุ วิภตฺตรูปํ ฯ ตถาติ ยถา ตสฺส มาณวสฺส ชฏา ตถา ตุมฺเหหิ มม น พนฺธา อโห วต มมปิ ตถา อสฺสูติ ปตฺเถนฺโต อาห ฯ อุเปตรูปาติ อุเปตสภาวา ฯ วาตสเมริตํวาติ ยถา นาม นีลุปฺปลํ วาเตน สมีริตํ ตเถว อยํ อิมสฺมึ วนสณฺเฑ อสฺสเม วาติ ฯ เนตาทิโสติ ตาต ยาทิโส มม กาเย ปงฺโก น ตาทิโส ตสฺส สรีเร ทสฺสนีโย เจว สุคนฺโธ จ ฯ อคฺคคิมฺเหติ วสฺสนฺตสมเย ฯ นิหนฺตีติ ปหรติ ฯ กึ รุกฺขผลํ นุโข ตนฺติ กตรรุกฺขสฺส นุโข ตํ ผลํ ฯ สงฺขวรูปปนฺนาติ สุโธตสงฺขปฏิภาคา ฯ น นูน โส สากมขาทีติ นูน โส มาณโว มยํ วิย เตหิ ทนฺเตหิ รุกฺขปณฺณานิ เจว มูลผลานิ จ น ขาทิ ฯ อมฺหากํ หิ ตานิ ขาทนฺตานํ สุปงฺกวณฺณา ทนฺตาติ ทีเปติ ฯ อกกฺกสนฺติ ตาต ตสฺส ภาสิตํ อผรุสํ อคฬิตํ ปุนปฺปุนํ วทนฺตสฺสาปิ สุมธุรตาย มหุํ มุทุํ อมุสฺสนตาย อุชุํ อวิกฺขิตฺตตาย อนุทฺธตํ ปติฏฺฐิตตาย อจปลํ ฯ รุทนฺติ ภาสมาสฺส สรสงฺขาตํ รุทํปิ มโนหรํ กรวีกสฺส วิย สุสฺสรํ สุมธุรํ ฯ รญฺชยเตวาติ มม มโน รญฺชยติเยว ฯ พินฺทุสฺสโรติ ปิณฺฑิตสฺสโร ฯ มาณวาหติ โส หิ มาณโว ปุรตฺถา มม มิตฺตํ อหุ ฯ สุสนฺธิ สพฺพตฺถ วิมฏฺฐิมํ วณนฺติ ตาต ตสฺส มาณวสฺส อูรูนมนฺตเร เอกํ วณํ อตฺถิ ตํ สุสนฺธิ สุผุสิตํ สิปฺปิปูฏมุขสทิสํ สพฺพตฺถ วิมฏฺฐิมํ สมนฺตโต มฏฺฐํ ฯ ปุถูติ มหนฺตํ ฯ สุชาตนฺติ สุสณฺฐิตํ ฯ ขรปตฺตสนฺนิภนฺติ ปทุมมกุลสนฺนิภํ ฯ อุตฺตริยานาติ อุตฺตริตฺวา อวตฺถริตฺวา ฯ ปีฬยีติ ปีเฬติ ฯ ตปนฺตีติ ตสฺส มาณวสฺส สรีรโต นิจฺฉรนฺตา สุวณฺณวณฺณา รํสิโย ชลนฺติ โอภาสนฺติ วิโรจนฺติ จ ฯ พาหาติ พาหาปิสฺส มุทู ฯ อญฺชนโลมสทิสาติ อญฺชนโลมสทิเสหิ โลเมหิ สมนฺนาคตา ฯ วิจิตฺรวฏฺฏงฺคุลิกสฺส โสภเรติ หตฺถาปิสฺสเยว ลกฺขณวิจิตฺราหิ ปวาฬงฺกุรสทิสาหิ วฏฺฏงฺคุลีหิ สมนฺนาคตา โสภนฺติ ฯ อกกฺกสงฺโคติ กจฺฉุปีฬกาทิรหิตงฺคปจฺจงฺโค ฯ รมยํ อุปฏฺฐหีติ มํ รมยนฺโต อุปฏฺฐหิ ปริจริ ฯ ตูลูปนิภาติ มุทุภาวสฺส อุปมา ฯ สุวณฺณกมฺพูตลวฏฺฏสุจฺฉวีติ สุวณฺณมยอาทาสตลํ วิย วฏฺฏา จ สุจฺฉวี จ ปริมณฺฑลตลา เจว สุนฺทรจฉวี จาติ อตฺโถ ฯ สํผุสิตฺวาติ สุฏฺฐุ ผุสิตฺวา อตฺตโน หตฺถสมฺผสฺสํ มม สรีเร ผราเปตฺวา ฯ อิโต คโตติ มม โอโลเกนฺตสฺเสว อิโต คโต ฯ เตน มํ ทหนฺตีติ เตน ตสฺส หตฺถสมฺผสฺเสน อิทาเนว มํ ทหนฺติ ฯ ตถา หิ ตสฺส คตสฺส คตกาลโต ปฏฺฐาย มม สรีเร ทาโห อุฏฺฐิโต เตนมฺหิ โทมฺมนสฺสปฺปตฺโต นิปนฺโนติ ฯ ขาริวิธนฺติ ตาต นูน โส มาณโว ขาริภาวํ อุกฺขิปิตฺวา วิจรติ ฯ ขีฬานีติ ขีณานิ ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ สุขฺยนฺติ สุขํ ฯ สนฺถตาติ สนฺถาโร ฯ วิกิณฺณรูปา จาติ ตาต อยํ ตว มาลุวปณฺณสนฺถตา อชฺช มยา จ เตน จ อญฺญมญฺญํ ปรามสนาลิงฺคนวเสน สํปริวฏฺฏนฺเตหิ วิกิณฺณา วิย อากุลพฺยากุลา ชาตา ฯ ปุนปฺปุนํ ปณฺณกุฏึ วชามาติ ตาต อหญฺจ โส จ อภิรมิตฺวา กิลนฺตรูปา ปณฺณสาลโต นิกฺขมิตฺวา อุทกํ ปวิสิตฺวา รมิตฺวา วิคตทรถา ปุนปฺปุนํ อิมเมว กุฏึ ปวิสามาติ วทติ ฯ มนฺตาติ อชฺช มม ตสฺส คตสฺส กาลโต ปฏฺฐาย เนว มนฺตา จ ปฏิภนฺติ น อุปฏฺฐหนฺติ น รุจฺจนฺติ ฯ น อคฺคิหุตฺตํ นปิ ยญฺญ ตตฺราติ มหาพฺรหฺมุโน อาราธนตฺถาย กตฺตพฺพโหมวิธูมนาทิยญฺญกิริยาปิ เม น ปฏิภาติ น รุจฺจติ ฯ น จาปิ เตติ ตยา อาภตมลผลานิปิ น ภุญฺชามิ ฯ ยสฺสํ ทิสนฺติ ยสฺสา ทิสาย ฯ วนนฺติ ตสฺส มาณวสฺส อสฺสมํ ปริวาเรตฺวา ฐิตวนํ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. นฬินิกาชาดก”