ตตฺถ คิลานา วุฏฺฐิตนฺติ ปฐมคิลานํ ปจฺฉา วุฏฺฐิตํ ฯ ทิฏฺฐา มยาติ อตีเต กิร พฺรหฺมทตฺโต กาสิกราชา สมฺปนฺนพลพาหนตาย โกสลรชฺชํ คเหตฺวา โกสลราชานํ มาเรตฺวา ตสฺส อคฺคมเหสึ สนฺนิสินฺนคพฺภํ คเหตฺวา พาราณสึ คนฺตฺวา ตํ อตฺตโน อคฺคมเหสึ อกาสิ ฯ สา อปรภาเค ธีตรํ วิชายิ ฯ รญฺโญ ปกติยา ธีตา วา ปุตฺโต วา นตฺถิ ฯ โส ตุสฺสิตฺวา ภทฺเท วรํ คณฺหาหีติ อาห ฯ สา คหิตกํ กตฺวา ฐเปสิ ฯ ตสฺสา ปน กุมาริกาย กณฺหาติ นามํ กรึสุ ฯ อถสฺสา วยปฺปตฺตาย มาตา อมฺม ปิตรา เต วโร ทินฺโน ตมหํ คเหตฺวา ฐเปสึ ตว รุจฺจนกํ วรํ คณฺหาหีติ ฯ สา มยฺหํ อวิชฺชมานํ ธนํ นตฺถิ ปฏิคฺคหณตฺถาย เม สยํวรํ กาเรหีติ ฯ สา กิเลสพหลตาย หิโรตฺตปฺปํ ภินฺทิตฺวา มาตรํ อาห ฯ สา รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา ยถารุจิตํ ปตึ คณฺหตูติ วตฺวา สยํวรํ โฆสาเปสิ ฯ ราชงฺคเณ สพฺพาลงฺการปฏิมณฺฑิตา พหู ปุริสา สนฺนิปตึสุ ฯ กณฺหา ปุปฺผสมุคฺคํ อาทาย อุตฺตรสีหปญฺชเร ฐิตา โอโลเกนฺตี เอกํปิ น โรเจสิ ฯ ตทา ปณฺฑุราชโคตฺตโต อชฺชุโน นกุโล ภีมเสโน ยุธิฏฺฐิโล สหเทโวติ อิเม ปญฺจ ปณฺฑุราชปุตฺตา ตกฺกสิลายํ ทิสาปาโมกฺขสฺส อาจริยสฺส สนฺติเก สิปฺปํ อุคฺคเหตฺวา เทสจาริตฺตํ ชานิสฺสามาติ วิจรนฺตา พาราณสึ ปตฺวา อนฺโตนคเร โกลาหลํ สุตฺวา ปุจฺฉิตฺวา ตมตฺถํ ญตฺวา มยํปิ คมิสฺสามาติ กาญฺจนรูปกสมานรูปา ปญฺจปิ ตตฺถ คนฺตฺวา ปฏิปาฏิยา อฏฺฐํสุ ฯ สา กณฺหา เต ทิสฺวา ปญฺจสุปิ เตสุ ปฏิพทฺธจิตฺตา หุตฺวา ปญฺจนฺนํปิ สีเสสุ มาลาจุมฺพฏกานิ ขิปิตฺวา อมฺม อิเม ปญฺจ ชเน วเรมีติ อาห ฯ สา รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา วรสฺส ทินฺนตฺตา น ลภิสฺสสีติ อวตฺวา อนตฺตมโนว กึชาติกา กสฺส ปุตฺตาติ ปุจฺฉิตฺวา เต ปณฺฑุราชปุตฺตา เทวาติ ปณฺฑุราชปุตฺตภาวํ ญตฺวา เตสํ สกฺการํ กตฺวา ตํ ปาทปริจาริกํ อทาสิ ฯ สา สตฺตภูมิกปาสาเท เต กิเลสวเสน สงฺคณฺหิ ฯ

เอโก ปนสฺสา ปริจารโก ขุชฺโช ปีฐสปฺปิ อตฺถิ ฯ สา ปญฺจ ราชปุตฺเต กิเลสวเสน สงฺคณฺหิตฺวา เตสํ พหิ นิกฺขนฺตกาเล โอกาสํ ลภิตฺวา กิเลเสน อนุทยฺหมานา ขุชฺเชน สทฺธึ ปาปํ กโรติ ฯ เตน จ สทฺธึ กเถนฺตี มยฺหํ ตยา สทิโส ปิโย นตฺถิ ราชปุตฺเต มาราเปตฺวา เตสํ คลโลหิเตน ตว ปาเท โธวิสฺสามีติ วทติ ฯ อิตเรสุปิ เชฏฺฐภาติเกน สทฺธึ มิสฺสีภูตกาเล อิเมหิ จตูหิ ชเนหิ ตฺวเมว มยฺหํ ปิยตโร มยา ชีวิตํปิ ตวตฺถาย ปริจฺจตฺตํ มม ปิตุ อจฺจเยน ตุยฺหญฺเญว รชฺชํ ทาเปสฺสามีติ วทติ ฯ อิตเรหิ สทฺธึ มิสฺสีภูตกาเลปิ เอเสว นโย ฯ เต อยํ อมฺเห ปิยายติ อิสฺสริยญฺจ โน เอตํ นิสฺสาย ชาตนฺติ ตสฺสา อติวิย ตุสฺสนฺติ ฯ สา เอกทิวสํ อาพาธิกา อโหสิ ฯ อถ นํ เต ปริวาเรตฺวา เอโก สีสํ สมฺพาหนฺโต นิสีทิ ฯ เสสา เอเกกํ หตฺถญฺจ ปาทญฺจ ปริมชฺชึสุ ฯ ขุชฺโช ปนสฺสา ปาทมูเล นิสีทิ ฯ สา ปน สีสํ สมฺพาหมานสฺส เชฏฺฐกภาติกสฺส อชฺชุชนกุมารสฺส มยฺหํ ตยา ปิยตโร นตฺถิ ชีวมานา ตยา สทฺธึ ชีวิสฺสามิ ปิตุ อจฺจเยน ตุยฺหํ รชฺชํ ทาเปสฺสามีติ สีเสน สญฺญํ ททมานา ตํ สงฺคณฺหิ ฯ อิตเรสํปิ หตฺถปาเทหิ ตเถว สญฺญํ อทาสิ ฯ ขุชฺชสฺส ปน ตฺวญฺเญว มม ปิยตโร ตวตฺถาย อหํ ชีวิสฺสามีติ ชิวฺหาย สญฺญํ อทาสิ ฯ เต สพฺเพปิ ปุพฺเพ อภิณฺหกถิตภาเวน ตาย สญฺญาย ตมตฺถํ ชานึสุ ฯ อชฺชุนกุมาโร ปน ตสฺสา หตฺถปาทชิวฺหาวิกาเร ทิสฺวา ยถา มยฺหํ เอวํ เสสานํปิ อิมาย สญฺญา ทินฺนา ภวิสฺสติ นิสฺสํสยํ ขุชฺเชนาติ สทฺธึ เอติสฺสา สนฺถเวน ภวิตพฺพนฺติ จินฺเตตฺวา ภาตโร คเหตฺวา พหิ นิกฺขมิตฺวา ปุจฺฉิ ทิฏฺฐา เต ปญฺจปติกา มม สีสวิการํ ทสฺเสตีติ ฯ อาม ทิฏฺฐาติ ฯ การณํ ชานถาติ ฯ น ชานามาติ ฯ อิทํ นาเมตฺถ การณํ ตุมฺหากํ ปน หตฺถปาเทหิ ทินฺนสญฺญาย การณํ ชานถาติ ฯ อาม ชานามาติ ฯ อมฺหากํปิ เตเนว การเณน อทาสีติ ฯ ขุชฺชสฺส ชิวฺหาวิกาเรน สญฺญาทานสฺส การณํ ชานถาติ ฯ น ชานามาติ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๖๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”