อถ นํ ราชา ภทฺเท มา จินฺตยิ อาหริสฺสามิ เต ปิตุ ปายาสนฺติ วตฺวา ตาย สทฺธึ อภิรมิตฺวา ราชนิเวสนํ คนฺตฺวา ปุนทิวเส ตาทิสํ ปายาสํ ปจาเปตฺวา ปณฺณานิ อาหราเปตฺวา เทฺว ปูเฏ กตฺวา ปายาสํ ปกฺขิปิตฺวา เอกสฺมึ จูฬามณึ ฐเปตฺวา พนฺธิตฺวา รตฺติภาเค คนฺตฺวา ภทฺเท มยํ ทลิทฺทา กิจฺเฉน สมฺปาทิตํ ตว ปิตรํ อชฺช อิมมฺหา ปูฏา ปายาสํ ภุญฺชตุ เสฺว อิมมฺหาติ วเทยฺยาสีติ อาห ฯ สา ตถา อกาสิ ฯ อถสฺสา ปิตา เอวํ โอชสมฺปนฺนตฺตา ปายาสสฺส โถกเมว ภุญฺชิตฺวา ติตฺโต สุหิโต สุขิโต ชาโต ฯ เสสํ มาตุ ทตฺวา สยํ ปริภุญฺชิ ฯ ตโยปิ สุหิตา อเหสุํ ฯ จูฬามณิปูฏํ ปน ปุนทิวสตฺถาย ฐเปสุํ ฯ ราชา นิเวสนํ คนฺตฺวา มุขํ โธวิตฺวาว จูฬามณึ เม อาหรถาติ วตฺวา น ปสฺสาม เทวาติ วุตฺเต สกลนครํ วิจินถาติ อาห ฯ เต วิจินิตฺวาปิ น ปสฺสึสุ ฯ เตนหิ พหินคเร ทลิทฺทเคเหสุ อนฺตมโส ภตฺตปูเฏ อุปาทาย วิจินถาติ ฯ วิจินนฺตา ตสฺมึ ฆเร จูฬามณึ ทิสฺวา ตสฺสา มาตาปิตโร โจราติ พนฺธิตฺวา นยึสุ ฯ อถสฺสา ปิตา สามิ น มยํ โจรา อญฺเญนายํ มณิ อาภโตติ วตฺวา เกนาติ วุตฺเต ชามาตรา เมติ อาจิกฺขิตฺวา กหํ โสติ ปุจฺฉิโต ธีตา เม ชานาตีติ อาห ฯ ตโต ธีตาย สทฺธึ ปิตา กเถสิ อมฺม สามิกนฺเต ชานาสีติ ฯ สา น ชานามีติ อาห ฯ เอวํ สนฺเต อมฺหากํ ชีวิตํ นตฺถีติ ฯ สา ตาต เม สามิโก อนฺธกาเร อาคนฺตฺวา อนฺธกาเร เอว ยาติ เตนสฺส รูปํ น ชานามิ หตฺถสมฺผสฺเสน ปน ตํ ชานิตุํ สกฺโกมีติ ฯ สา ราชปุริสานํ อาโรเจสิ ฯ เตปิ รญฺโญ อาโรเจสุํ ฯ ราชา อชานนฺโต วิย หุตฺวา เตนหิ อิตฺถึ ราชงฺคเณ อนฺโตสาณิยํ ฐเปตฺวา สาณิยา หตฺถปฺปมาณํ ฉิทฺทํ กตฺวา นครวาสิโน สนฺนิปาตาเปตฺวา หตฺถสมฺผสฺเสน โจรํ คณฺหถาติ อาห ฯ ราชปุริสา ตถา กาตุํ ตสฺสา สนฺติกํ คนฺตฺวา รูปํ ทิสฺวา วิปฺปฏิสาริโน หุตฺวา ธิ ธิ ปิสาจีติ ชิคุจฺฉิตฺวา สมฺผุสิตุํ น อุสฺสหึสุ ฯ อาเนตฺวา ปน นํ ราชงฺคเณ อนฺโตสาณิยํ ฐเปตฺวา สกลนครวาสิโน สนฺนิปาตาเปสุํ ฯ สา อาคตาคตสฺส สาณิยา ฉิทฺเทน ปสาริตหตฺถํ คเหตฺวา เนโสติ วทติ ฯ ปุริสา ตสฺสา ทิพฺพสมฺผสฺสสทิเส ผสฺเส พชฺฌิตฺวา อปคนฺตุํ น สกฺขึสุ สจายํ ทณฺฑารหา ทณฺฑํ ทตฺวาปิ ทาสกมฺมกรภาวํ อุปคนฺตฺวาปิ เอตํ ฆเร กริสฺสามีติ จินฺตยึสุ ฯ อถ เต ราชปุริสา ทณฺเฑหิ โกฏฺเฏตฺวา ปลายึสุ ฯ อุปราชํ อาทึ กตฺวา สพฺเพ อุมฺมตฺตกา วิย อเหสุํ ฯ อถ ราชา กจฺจิ อหํปิ ภเวยฺยนฺติ หตฺถํ ปสาเรสิ ฯ สา ตํ หตฺเถ คเหตฺวาว โจโร เม คหิโตติ มหาสทฺทํ อกาสิ ฯ อถ ราชา เต ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตุมฺเห เอตาย หตฺเถ คหิตา กึ จินฺตยิตฺถาติ ฯ เต ยถาภูตํ อาโรเจสุํ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”