๕. มหาสุตโสมชาดก

มหาสุตโสมชาตกํ

กสฺมา ตุวํ รสก อีทิสานีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต องฺคุลิมาลตฺเถรํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺส อุปฺปตฺติ จ ปพฺพชฺชา จ องฺคุลิมาลสุตฺตวณฺณนายํ วุตฺตนเยเนว วิตฺถารโต เวทิตพฺพา ฯ โส ปน สจฺจกิริยาย มุฬฺหคพฺภาย อิตฺถิยา โสตฺถิภาวํ กตฺวา ตโต ปฏฺฐาย สุลภปิณฺโฑ หุตฺวา วิเวกมนุพฺรูหนฺโต อปรภาเค อรหตฺตํ ปตฺวา อภิญฺญาโตว อสีติยา มหาเถรานํ อพฺภนฺตโร อโหสิ ฯ ตสฺมึ กาเล ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อโห วต ภควตา ตถารูปํ ลุทฺทํ โลหิตปาณึ มหาโจรํ องฺคุลิมาลํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ทเมตฺวา นิพฺพิเสวนํ กโรนฺเตน ทุกฺกรํ กตํ อโห พุทฺธา นาม ทุกฺกรการกาติ ฯ สตฺถา คนฺธกุฏิยํ ฐิโตว ทิพฺพโสเตน เตสํ ภิกฺขูนํ กถํ สุตฺวา อชฺช มม คมนํ พหูปการํ ภวิสฺสติ มหาธมฺมเทสนา ปวตฺติสฺสตีติ ญตฺวา คนฺธกุฏิโต นิกฺขมิตฺวา อโนปมาย พุทฺธลีลาย ธมฺมสภํ คนฺตฺวา ปวรปญฺญตฺตาสเน นิสีทิตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต อนจฺฉริยํ ภิกฺขเว อิทาเนว ปรมาภิสมฺโพธิปฺปตฺเตน มยา เอตสฺส องฺคุลิมาลตฺเถรสฺส ทมนํ สฺวาหํ ปุพฺพจริยํ จรนฺโต ปเทสญาเณ ฐิโตปิ เอตํ ทเมสินฺติ วตฺวา ตุณฺหี อโหสิ เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต กุรุรฏฺเฐ อินฺทปตฺตนคเร โกรโพฺย นาม ราชา ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา อมฺหากํ โพธิสตฺโต ตสฺส อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ นิพฺพตฺติ ฯ สุตวิตฺตตาย ปน ตํ สุตโสโมติ สญฺชานึสุ ฯ ตเมนํ วยปฺปตฺตํ ทิสฺวา ราชา นิกฺขสหสฺสํ ทตฺวา ทิสาปาโมกฺขสฺส อาจริยสฺส สนฺติเก สิปฺปุคฺคหณตฺถาย ตกฺกสิลํ เปเสสิ ฯ โส อาจริยภาคํ อาทาย นิกฺขมิตฺวา มคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ พาราณสิยํ กาสิกรญฺโญ ปุตฺโต พฺรหฺมทตฺตกุมาโรปิ ตเถว วตฺวา ปิตรา เปสิโต นิกฺขมิตฺวา ตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ ฯ อถ สุตโสโม มคฺคํ คนฺตฺวา นครทฺวาเร สาลาย ผลเก วิสฺสมตฺถาย นิสีทิ ฯ พฺรหฺมทตฺตกุมาโรปิ คนฺตฺวา เตน สทฺธึ เอกผลเก นิสีทิ ฯ อถ นํ สุตโสโม ปฏิสนฺถารํ กโรนฺโต สมฺม มคฺคํ ปฏิปชฺชนฺโต กิลนฺโตสิ กุโต อาคจฺฉสีติ ปุจฺฉิตฺวา พาราณสิโตติ วุตฺเต กสฺส ปุตฺโตสีติ กาสิกรญฺโญ ปุตฺโตสฺมีติ โกนาโมสีติ พฺรหฺมทตฺตกุมาโร นามาหนฺติ เกน การเณน อิธาคโตสีติ ปุจฺฉิ ฯ โส สิปฺปุคฺคหณตฺถายาติ วตฺวา ตฺวํปิ มคฺคํ ปฏิปชฺชนฺโต กิลนฺโตสิ กุโต อาคจฺฉสีติ เตเนว นเยน อิตรํ ปุจฺฉิ ฯ โสปิ ตสฺส สพฺพํ อาจิกฺขิ ฯ เต อุโภปิ มยํ ขตฺติยา เอกาจริยสฺเสว สนฺติเก สิปฺปุคฺคหณตฺถาย คจฺฉามาติ อญฺญมญฺญํ มิตฺตภาวํ กตฺวา นครํ ปวิสิตฺวา อาจริยกุลํ คนฺตฺวา อาจริยํ อภิวาเทตฺวา อตฺตโน ชาตึ อาจิกฺขิตฺวา สิปฺปุคฺคหณตฺถาย อาคตภาวํ กเถสุํ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ เต อาจริยภาคํ ทตฺวา สิปฺปํ ปฏฺฐเปสุํ ฯ น เกวลญฺจ เต เทฺว อญฺเญปิ ตทา ชมฺพูทีเป เอกสตมตฺตา ราชปุตฺตา ตสฺส สนฺติเก สิปฺปํ อุคฺคณฺหนฺติ ฯ สุตโสโม เตสํ เชฏฺฐนฺเตวาสิโก หุตฺวา สิปฺปํ อุปทิสนฺโต น จิรสฺเสว นิปฺผตฺตึ ปาปุณิ ฯ โส อญฺเญสํ สนฺติกํ อคนฺตฺวา สหาโย เมติ พฺรหฺมทตฺตกุมารเมว คนฺตฺวา ตสฺส ปิฏฺฐาจริโย หุตฺวา ขิปฺปํ สิกฺขาเปสิ ฯ อิตเรสํปิ อนุกฺกเมเนว สิปฺปํ นิฏฺฐิตํ ฯ เต อนุโยคํ ทตฺวา อาจริยํ วนฺทิตฺวา สุตโสมํ ปริวาเรตฺวา นิกฺขมึสุ ฯ อถ เน สุตโสโม มคฺคนฺตเร ฐตฺวา อุยฺโยเชนฺโต ตุมฺเห อตฺตโน มาตาปิตูนํ สิปฺปํ ทสฺเสตฺวา รชฺเชสุ ปติฏฺฐหิสฺสถ ปติฏฺฐิตา จ ปน มโมวาทํ กเรยฺยาถาติ อาห ฯ กึ อาจริยาติ ฯ ปกฺขทิวเสสุ อุโปสถิกา หุตฺวา มา ฆาฏํ กเรยฺยาถาติ ฯ เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉึสุ ฯ โพธิสตฺโตปิ องฺควิชฺชาปากฏตฺตา อนาคเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺตกุมารํ นิสฺสาย มหาภยํ อุปฺปชฺชิสฺสตีติ ญตฺวา เตสํ โอวทิตฺวา อุยฺโยเชสิ ฯ

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๘๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มหาสุตโสมชาดก”