กโรมิ เต ตํ วจนํ ยํ มํ ภณสิ เทวเต

อตฺถกามาสิ เม อมฺม หิตกามาสิ เทวเตติ ฯ

อิมํ คาถํ วตฺวา ตานิ ตีณิ องฺคานิ อธิฏฺฐหิ ฯ สา เทวตา อนฺตรธายิ ฯ

อถ ราชา ปุตฺตสฺส อนุกฺกณฺฐนตฺถาย ตานิ ปริวารานิ ลทฺธุํ วฏฺฏตีติ ตานิ ปญฺจกุมารสตานิ ตสฺส สนฺติเกเยว นิสีทาเปสิ ฯ เต ทารกา ถญฺญตฺถาย โรทนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน นิรยภยตชฺชิโต อชฺชโต ปฏฺฐาย เม กาโย สุสฺสิตฺวาปิ มตเมว เสยฺโยติ จินฺเตตฺวา น โรทติ ฯ ธาติโย ตํ ปวุตฺตึ จนฺทเทวิยา อาโรเจสุํ ฯ สา รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา เนมิตฺตเก พฺราหฺมเณ ปกฺโกสาเปตฺวา ปุจฺฉิ ฯ อถ นํ พฺราหฺมณา เทว กุมารสฺส ปกติเวลํ อติกฺกมิตฺวา ถญฺญํ ทาตุํ วฏฺฏติ เอวํ โส โรทมาโน ถนํ ทฬฺหํ คเหตฺวา สยเมว ปิวิสฺสตีติ วทึสุ ฯ ตโต ปฏฺฐาย ธาติโย ตสฺส ปกติเวลํ อติกฺกมิตฺวา ถญฺญํ เทนฺติ ททมานา จ กทาจิ เอกวารํ อติกฺกเมนฺติ กทาจิ สกลมฺปิ ทิวสํ ขีรํ น เทนฺติ ฯ โส นิรยภยตชฺชิโต สุสฺสนฺโตปิ ถญฺญตฺถาย น โรทติ ฯ อถ นํ อโรทนฺตํ ทิสฺวา จนฺทเทวี ปุตฺโต เม ฉาโตติ สยเมว ถญฺญํ ปาเยสิ ฯ กทาจิ ธาติโย ถญฺญํ ปาเยสุํ ฯ เสสา ทารกา ถญฺญํ อลทฺธเวลายเมว โรทนฺติ น นิทฺทายนฺติ ฯ โส น โรทติ น ปริเทวติ น นิทฺทายติ น หตฺถปาเท สมฺมิญฺชติ น สทฺทํ กโรติ ฯ อถสฺส ธาติโย ปีฐสปฺปีนํ หตฺถปาทา นาม น เอวรูปา โหนฺติ มูคานํ ปน หนุกปริโยสานํ นาม น เอวรูปํ โหติ พธิรานํ ปน กณฺณโสตนฺนาม น เอวรูปํ โหติ ภวิตพฺพเมตฺถ การเณน มยํ วีมํสิสฺสาม นนฺติ จินฺเตตฺวา ขีเรน ตาว นํ วีมํสิสฺสามาติ สกลทิวสํ ขีรํ น เทนฺติ ฯ โส สุสฺสนฺโตปิ ขีรตฺถาย น โรทติ ฯ อถสฺส มาตา ปุตฺโต เม ฉาโต ขีรมสฺส เทถาติ ทาเปสิ ฯ เอวํ อนฺตรนฺตรา ขีรํ อทตฺวา เอกสํวจฺฉรํ วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต อมจฺจา รญฺโญ อาโรเจสุํ เทว เอกวสฺสิกทารกา นาม ปูวขชฺชกํ ปิยายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ ตานิ ปญฺจกุมารสตานิ ตสฺส สนฺติเก นิสีทาเปตฺวา นานาปุวขชฺชกานิ อุปนาเมตฺวา มหาสตฺตสฺส อวิทูเร ฐเปตฺวา ยถารุจึ ตานิ ปุวขชฺชกานิ คณฺหถาติ วตฺวา ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐาเน อฏฺฐํสุ ฯ เสสทารกา กลหํ กโรนฺตา อญฺญมญฺญํ วิลุมฺปนฺตา ตานิ คเหตฺวา ขาทนฺติ ฯ มหาสตฺโตปิ อตฺตานํ โอวทิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร สเจ นิรยํ อิจฺฉนฺโต ปูวขชฺชกํ อิจฺฉาหีติ นิรยภยภีโต ปุวขชฺชกํ น โอโลเกสิ ฯ เอวํ ปุวขชฺชเกนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต มหาราช ทฺวิวสฺสิกทารกา นาม ผลาผลํ ปิยายนฺติ เตหิ นํ วีมํสิสฺสามาติ นานาผลาผลานิ อุปนาเมตฺวา โพธิสตฺตสฺส อวิทูเร ฐเปตฺวา ยถารุจึ ตานิ ผลาผลานิ คณฺหถาติ วตฺวา ปฏิจฺฉนฺนฏฺฐาเน ติฏฺฐนฺติ ฯ เสสทารกา ยุชฺฌนฺตา อญฺญมญฺญํ ปหรนฺตา ตานิ คเหตฺวา ขาทนฺติ ฯ มหาสตฺโตปิ อตฺตานํ โอวทิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร นิรยํ อิจฺฉนฺโต ผลาผลํ อิจฺฉาหีติ นิรยภยตชฺชิโต ผลาผลํ น โอโลเกสิ ฯ เอวํ ผลาผเลนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต มหาราช ติวสฺสิกทารกา นาม กีฬาภณฺฑกํ ปิยายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ สุวณฺณาทิมยานิ หตฺถิรูปกาทีนิ การาเปตฺวา โพธิสตฺตสฺส อวิทูเร ฐเปสุํ ฯ เสสทารกา อญฺญมญฺญํ วิลุมฺปนฺตา คณฺหนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน กิญฺจิ น โอโลเกสิ ฯ เอวํ กีฬาภณฺฑเกนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต จตุวสฺสิกทารกา นาม มหาราช โภชนํ ปิยายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ ตสฺส นานาโภชนานิ อุปนาเมสุํ ฯ เสสทารกาปิ ปิณฺฑาปิณฺฑํ กตฺวา ภุญฺชนฺติ ฯ มหาสทฺโต ปน อตฺตานํ โอวทิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร อลทฺธโภชนานํ เต อตฺตภาวานํ คณนา นาม นตฺถีติ นิรยภยภีโต ตํ น โอโลเกสิ ฯ อถสฺส มาตา ภิชฺชมานหทยา วิย สหตฺเถน โภชนํ โภเชสิ ฯ เอวํ โภชเนนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต ปญฺจวสฺสิกทารกา นาม อคฺคิโน ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ ราชงฺคเณ มหนฺตํ เคหํ อเนกทวารํ การาเปตฺวา ตาลปณฺเณหิ ฉาเทตฺวา ตํ เสสทารเกหิ ปริวุตํ เตสํ มชฺเฌ นิสีทาเปตฺวา อคฺคึ เทนฺติ ฯ เสสทารกา เคหํ ชชฺชลมานํ ทิสฺวา ภีตตสิตา วิรวนฺตา ปลายนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน จินฺเตสิ นิรยคฺคิปจนโต อิทเมว อคฺคิสนฺตาปํ วรตรนฺติ ฯ มหาสตฺโต นิโรธสมาปนฺโน วิย มหาเถโร นิจฺจโลว อโหสิ ฯ อถ นํ อคฺคิมฺหิ อาคจฺฉนฺเต คเหตฺวา อปเนนฺติ เอวํ อคฺคินาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต ฉวสฺสิกทารกา นาม มหาราช มตฺตหตฺถิโน ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ เอกํ หตฺถึ สุสิกฺขิตํ สิกฺขาเปตฺวา โพธิสตฺตํ เสสทารเกหิ ปริวุตํ ราชงฺคเณ นิสีทาเปตฺวา หตฺถึ มุญฺจนฺติ ฯ โส โกญฺจนาทํ กโรนฺโต โสณฺฑาย ภูมิยํ โปเถนฺโต ภยํ ทสฺเสนฺโต อาคจฺฉติ ฯ เสสทารกา มตฺตหตฺถึ ทิสฺวา มรณภยภีตา ทิสาวิทิสาสุ ปลายนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน ตํ มตฺตหตฺถึ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา จินฺเตสิ มยฺหํ หิ จณฺฑนิรเย ปจนโต จณฺฑมตฺตหตฺถิทนฺเตสุ มรณเมว เสยฺโยติ ฯ มหาสตฺโต นิรยภยตชฺชิโต ตตฺเถว นิสีทิตฺวา นิจฺจโลว อโหสิ ฯ อถ โข โส สุสิกฺขิโต หตฺถี อาคนฺตวา ตํ มหาสตฺตํ ปุปฺผกลาปํ วิย คเหตฺวา อปราปรํ กตฺวา ตํ อติกิลมิตฺวาว คจฺฉติ ฯ มหาชนา ตํ หตฺถิโสณฺฑาย คเหตฺวา อปเนนฺติ ฯ เอวํ เอกสํวจฺฉรํ มตฺตหตฺถินา อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา ตุมฺเห อาคตกาเล กุมารํ คเหตฺวา อปเนถ กึ โส หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กุโรมาติ ฯ ตโต เทว สตฺตวสฺสิกทารกา นาม สปฺปสฺส ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ มหาสตฺตํ เสสทารเกหิ สทฺธึ ราชงฺคเณ นิสีทาเปตฺวา เสสทารเกหิ ปริวาเรตฺวา นิสินฺนกาเล อุทฺธตทาเฒ กตมุขพนฺเธ สปฺเป วิสชฺเชสุํ ฯ เสสทารกา เต จณฺฑสปฺเป ทิสฺวา วิรวนฺตา ปลายึสุ ฯ มหาสตฺโต ปน นิรยภยํ อาวชฺเชตฺวา จินฺเตสิ จณฺฑนิรเย มรณโต จณฺฑสปฺปมุเข วินาสเมว วรตรนฺติ นิโรธสมาปนฺโน วิย นิจฺจโลว อโหสิ ฯ อถสฺส สปฺปา อาคจฺฉนฺตา สกลสรีรํ เวเฐตฺวา ตสฺส มตฺถเก ผณํ กตฺวา อจฺฉึสุ ฯ ตทาปิ โส นิจฺจโลว อโหสิ ฯ เอวํ สปฺเปนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสสฺ อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา ตุมฺเห อาคตกาเล กุมารํ คเหตฺวา อปเนถ กึ โส หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ ตโต เทว อฏฺฐวสฺสิกทารกา นาม นฏสมชฺชํ ปิยายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ ตํ ปญฺจทารกสเตหิ สทฺธึ ราชงฺคเณ นิสีทาเปตฺวา นฏสมชฺชํ การาเปสุํ ฯ เสสทารกา นฏสมชฺชํ ทิสฺวา สาธุ สาธูติ วทนฺตา มหาหสิตํ หสนฺติ ฯ มหาสตฺโต ปน มยฺหํ นิรเย นิพฺพตฺตกาเล ขณมตฺตมฺปิ หาโส วา โสมนสฺสํ วา นตฺถีติ นิรยภยํ อาวชฺเชตฺวา นิจฺจโลว อโหสิ ฯ ตํ กิญฺจิ น โอโลเกสิ ฯ เอวํ นฏสมชฺเชนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา ตุมฺเห อาคตกาเล กุมารํ คเหตฺวา อปเนถ กึ โส หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ ตโต เทว นววสฺสิกทารกา นาม สตฺถสฺส ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ ตํ ปญฺจทารกสเตหิ สทฺธึ ราชงฺคเณ นิสีทาเปสุํ ฯ ปญฺจทารกสตานํ กีฬนกาเล เอโก ปุริโส ผลิกวณฺณํ อสึ คเหตฺวา ปริพฺภมนฺโต นทนฺโต วคฺคนฺโต อุลฺลํฆนฺโต อปฺโผเฏนฺโต สเลนฺโต มหาโฆสํ กโรนฺโต กาสิกราชสฺส กิร กาฬกณฺณิ เอโก ปุตฺโต อตฺถิ กุหึ โส อหํ อสินา สีสมสฺส ฉินฺทิสฺสามีติ วตฺวา อภิธาวติ ฯ ตํ ทิสฺวา เสสทารกา ภีตตสิตา วิรวนฺตา ทิสาวิทิสาสุ ปลายึสุ ฯ โพธิสตฺโต นิรยภยํ อาวชฺเชตฺวา อุสฺสุทรนิรเย มรณโต จณฺฑขคฺคมุเข วินาสํเยว วรตรนฺติ อชานนฺโต วิย นิสีทิ ฯ อถ นํ โส ปุริโส อสินา สีสํ ปรามสิตฺวา อหํ เต สีสํ ฉินฺทิสฺสามีติ วตฺวา มหาสตฺตํ ตาเสนฺโตปิ ตาเสตุํ อสกฺโกนฺโต อปคญฺฉิ ฯ เอวํ ขคฺเคนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส เอวํ ปุจฺฉิ ตาตา ตุมฺเห อาคตกาเล กุมารํ คเหตฺวา อปเนถ กึ โส หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ ตโต ทสวสฺสิกทารกา นาม สทฺทสฺส ภายนฺติ เตนสฺส พธิรภาวํ วีมํสิตุํ วฏฺฏตีติ สยนํ สาณิยา ปริกฺขิปาเปตฺวา (ตสฺส) จตูสุ ปสฺเสสุ ฉิทฺทานิ กตฺวา โพธิสตฺตสฺส อตฺตานํ อทสฺเสตฺวา เหฏฺฐาสยเน สํขธมเก นิสีทาเปตฺวา เอกปฺปหาเรเนว สํเข ธมาเปนฺติ ฯ เอกนินฺนาทํ อโหสิ ฯ ธาติโย มหาสตฺตํ สยเน นิปชฺชาเปสุํ ฯ จตฺตาโร อมจฺจา จตูสุ ปสฺเสสุ ฐตฺวา มหาสตฺตสฺส อิริยาปถํ สาณิยา ฉิทฺเทหิ โอโลเกนฺตา มหาสตฺตสฺส เอกทิวสมฺปิ สติสมฺโมหํ หตฺถปาทวิการํ วา ผนฺทนมตฺตํ วา น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา มม ปุตฺโต หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ เอวํ สํขธมเนนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส เนว อนฺตรํ ปสฺสึสุ ฯ ตโต เทว เอกาทสวสฺสิกทารกา นาม เภริสทฺทสฺส ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิตุํ วฏฺฏตีติ ฯ (เอกสํวจฺฉเร อติกฺกนฺเต) อมจฺจา (ปุน) เอกสํวจฺฉรํ ตเถว เภริสทฺเทน อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต เทว ทฺวาทสวสฺสิกทารกา นาม ทีปา ภายนฺติ เตน นํ วีมํสิสฺสามาติ รตฺติภาเค อนฺธกาเร สยาเปตฺวา (อปฺเปว นาม) โส หตฺถํ วา ปาทํ วา ผนฺทาเปติ นุโข โนติ ฆเฏสุ ทีเป ชาเลตฺวา เสสทีเป นิพฺพาเปตฺวา โพธิสตฺตํ อนฺธกาเร โถกํ สยาเปตฺวา ฆเฏหิ เตลปฺปทีเป อุกฺขิปิตฺวา เอกปฺปหาเรเนว อาโลกํ กตฺวา ตสฺสอิริยาปถํ อุปธาเรนฺตา มหาสตฺตสฺส ผนฺทนมตฺตมฺปิ น ปสฺสึสุ ฯ เอวํ ทีเปนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส กิญฺจิผนฺทนมตฺตมฺปิ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา มม ปุตฺโต หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ ตโต เทว เตรสวสฺสิกทารกา นาม มกฺขิกานํ ภายนฺติ ผาณิเตน นํ วีมํสิสฺสามาติ สกลสรีรํ ผาณิเตน มกฺขิตฺวา พหุมกฺขิเก ฐาเน นิปชฺชาเปสุํ ฯ มกฺขิกา อุปฏฺฐเปนฺติ ฯ ตา ตสฺส สกลสรีรํ ปริวาเรตฺวา สูจีหิ วิชฺฌิยมานา วิย ขาทนฺติ ฯ โส จินฺเตสิ มยฺหํ อวีจินิรเย มรณโต มกฺขิกานํ มุเข มรณเมว เสยฺโยติ เวทนํ อธิวาเสตฺวา นิโรธสมาปนฺโน วิย มหาเถโร นิจฺจโลว อโหสิ ฯ เอวํ ผาณิเตนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส กิญฺจิ ผนฺทนมตฺตมฺปิ น ปสฺสึสุ ฯ ราชา ราชปุริเส ปุจฺฉิ ตาตา มม ปุตฺโต หตฺถํ วา ปาทํ วา จาเลสีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ กึ กโรมาติ ฯ ตโต เทว จุทฺทสวสฺสิกกาเล ปนสฺส สมฺปตฺเต อิทาเนว เอส มหลฺลโก สุจิกาโม อสุจิชิคุจฺฉโก โหติ อสุจินา นํ วีมํสิสฺสามาติ ตโต ปฏฺฐาย ตํ เนว นหาเปนฺติ น อาจมาเปนฺติ สยนา น อุฏฺฐาเปนฺติ ฯ โส อุจฺจารปสฺสาวํ กตฺวา ตตฺเถว ปลฺลิปนฺโน สยติ ฯ ทุคฺคนฺเธน ปนสฺส อนฺตรุทรีนํ? นิกฺขมนกาโล วิย อโหสิ ฯ มกฺขิกา ตสฺส สรีเร อุปฏฺฐเปนฺติ ขาทนฺติ ฯ อถ นํ ปริวาเรตฺวา มาตาปิตโร เอวมาหํสุ ตาต เตมิยกุมาร อิทานิปิ ตฺวํ มหลฺลโกสิ โก ตํ สพฺพทา ปฏิชคฺคิสฺสติ กึ น ลชฺชสิ กสฺมา นิปนฺโนสิ อุฏฺฐาย สรีรํ ปฏิชคฺคาหีติ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ ฯ โส ตถา ปฏิกูเล คูธราสิมฺหิ นิมฺมุคฺโคปิ ทุคฺคนฺธภาเวน โยชนสตมตฺถเก ฐิตานมฺปิ หทยุพฺพตฺตนสมตฺถสฺส คูธนิรยสฺส ทุคฺคนฺธภาวํ อาวชฺเชตฺวา มชฺฌตฺโตว อโหสิ ฯ เอวํ อสุจินาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ ตโต เทว ปณฺณรสวสฺสิกทารกา นาม อุณฺหสฺส ภายนฺติ องฺคาเรน นํ วีมํสิสฺสามาติ ฯ อถสฺส เหฏฺฐามญฺจเก อคฺคิกปลฺลานิ ฐเปสุํ อปฺเปว นาม อุเณฺหน ปีฬิโต เวทนาปฺปตฺโต เวทนํ อสหมาโน หตฺถปาทผนฺทนํ ทสฺเสยฺยาติ ฯ ธาติโย มหาสตฺตํ มญฺจเก นิปชฺชาเปตฺวา นิกฺขมึสุ ฯ มหาสตฺโต อุเณฺหน ปีฬิโต ฯ ตสฺส อคฺคิชาลา สกลสรีเร โชตา วิย อุปฏฺฐหนฺติ ฯ มหาสตฺโตปิ อตฺตานํ โอวทิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร อวีจินิรยสนฺตาโป โยชนสตมฺปิ ผรติ สตโยชนิเก ฐาเน ฐิตานํ สตฺตานํ อกฺขีนิ ภิชฺชนฺติ ตมฺหา อุณฺหา อิทํ อุณฺหํ สตคุเณน สหสฺสคุเณน สตสหสฺสคุเณน วรตรนฺติ ตํ อธิวาเสตฺวา นิโรธสมาปนฺโน วิย นิจฺจโลว อโหสิ ฯ อถสฺส มาตาปิตโร ตํ ทุกฺเขน ปีฬิตํ ทิสฺวา ภิชฺชมานหทยา วิย มนุสฺเส ปฏิกฺกมาเปตฺวา ตํ ตโต อคฺคิสนฺตาปโต อปเนตฺวา ตาต เตมิยกุมาร มยํ ตว อปีฐสปฺปิอาทิภาวํ ชานาม น หิ เอเตสํ เอวรูปานิ หตฺถปาทมุขกณฺณโสตานิ โหนฺติ ตวํ อมฺเหหิ ปตฺเถตฺวา ลทฺธปุตฺตโก มา โน นาเสหิ สกลชมฺพูทีปราชูนํ สนฺติกา ครหโต โน โมเจหีติ ตํ ยาจึสุ ฯ โส เตหิ เอวํ ยาจิโตปิ ตํ อสุณนฺโต วิย หุตฺวา นิจฺจโลว นิปชฺชิ ฯ อถสฺส มาตาปิตโร โรทมานา ปฏิกฺกมนฺติ ฯ เอกทาจิ ปิตา ตสฺส เอกโกว ตํ อุปสงฺกมิตฺวา ยาจติ ฯ เอกทาจิ มาตา เอกิกาว อุปสงฺกมิตฺวา นํ ยาจติ ฯ เอกทาจิ เต มาตาปิตโร เอกโตว อุปสงฺกมิตฺวา ยาจนฺติ ฯ เอวํ องฺคาเรนาปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ อถสฺส โสฬสวสฺสิกกาเล อมจฺจพฺราหฺมณาทโย จินฺตยึสุ ปีฐสปฺปิ วา โหตุ มูโค วา พธิโร วา โน วา โหตุ วเย ปริณเต รชนีเย อรชนฺโต นาม นตฺถิ ทสฺสนีเย อทสฺสนฺโต นาม นตฺถิ ตุสนีเย อตุสนฺโต นาม นตฺถิ สมเย สมฺปตฺเต ปุปฺผวิกสนํ วิย หิ ธมฺมตา เอสา นาฏกาปิสฺส ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา ตาหิ นาฏกาหิ นํ วีมํสิสฺสามาติ ฯ ตโต อุตฺตมรูปธรา เทวกญฺญาโย วิย วิลาสสมฺปนฺนา นาฏกิตฺถิโย ปกฺโกสาเปตฺวา ราชา อิตฺถิโย อาห ตุมฺเหสุ ยา อิตฺถี กุมารํ หสาเปตุํ วา กิเลสวเสน วา พนฺธิตุํ สกฺโกติ สา ตสฺส อคฺคมเหสี ภวิสฺสตีติ ฯ ธาติโย กุมารํ คนฺโธทเกน นหาเปตฺวา กุมารํ เทวปุตฺตํ วิย อลงฺกริตฺวา เทววิมานสทิเส สิริคพฺเภ สุปญฺญตฺเต สิริสยเน นิปชฺชาเปตฺวา คนฺธทามมาลาทามปุปฺผทามธูปวาสจุณฺณาทีหิ อนฺโตคพฺเภ เอกคนฺธสมฺโมหํ กตฺวา ปฏิกฺกมึสุ ฯ อถ นํ ตา อิตฺถิโย ปริวาเรตวา นจฺจคีเตหิ เจว มธุรวจนาทีหิ จ นานปฺปกาเรหิ อภิรมาเปตุํ วายมึสุ ฯ โส พุทฺธิสมฺปนฺนตาย ตา อิตฺถิโย น โอโลเกตฺวา อิมา อิตฺถิโย เม สรีรสมฺผสฺสํ มา วินฺทึสูติ อธิฏฺฐหิตฺวา อสฺสาสปสฺสาเส นิรุมฺหิ ฯ อถสฺส สรีรํ ถทฺธํ อโหสิ ฯ ตา ตสฺส สรีรสมฺผสฺสํ อวินฺทนฺติโย ถทฺธสรีโร เอส นายํ มนุสฺโส ยกฺโข ภวิสฺสตีติ ภีตตสิตา หุตฺวา อตฺตานํ สณฺฐาเรตุํ อสกฺโกนฺติโย ปลายึสุ ฯ เอวํ อิตฺถีหิปิ เอกสํวจฺฉรํ อนฺตรนฺตรา วีมํสนฺตาปิสฺส อนฺตรํ น ปสฺสึสุ ฯ เอวํ โสฬส สํวจฺฉรานิ โสฬสหิ มหาวีมํสาหิ อเนกาหิ จ ขุทฺทกวีมํสาหิ เต อมจฺจา พฺราหฺมณา ราชา วีมํสมานาปิ ตํ ปริคณฺหิตุํ นาสกฺขึสุ ฯ ตโต ราชา อิตฺถิโย ปุจฺฉิ โภนฺติโย โส ตุมฺเหหิ สทฺธึ กึ หสตีติ ฯ นตฺถิ เทวาติ ฯ โส ตาสํ วจนํ สุตฺวา ตโต วิปฏิสารี หุตฺวา ลกฺขณปาฐเก พฺราหฺมเณ ปกฺโกสาเปตฺวา โภ พฺราหฺมณา ตุเมฺห กุมารสฺส ชาตกาเล ธญฺญปุญฺญลกฺขณสมฺปนฺโน เอส กุมาโร นตฺถิสฺส อนฺตราโยติ เม กถยิตฺถ อิทานิ โส ปีฐสปฺปิ มูคพธิโร ชาโต กถา โว น รเมตีติ อาห ฯ อถ นํ พฺราหฺมณา อาหํสุ มหาราช อมฺหากํ อาจริเยหิ อทิฏฺฐกนฺนาม นตฺถิ อปิ จ โข อยํเทว ราชกุเลหิ ปตฺเถตฺวา ลทฺธปุตฺโต กาฬกณฺณีติ วุตฺเต ตุมฺหากํ โทมนสฺสํ สิยา ตสฺมา น กถยิมฺหาติ ฯ ราชา อิทานิ กึ กาตุํ วฏฺฏตีติ ปุจฺฉิ ฯ มหาราช สเจ กุมาเร อิมสฺมึ เคเห วสนฺเต ตโย อนฺตรายา ปญฺญายนฺติ ชีวิตสฺส วา อนฺตราโย เสตจฺฉตฺตสฺส วา อนฺตราโย อคฺคมเหสิยา วา อนฺตราโยติ ตสฺมา เทว ปปญฺจํ อกตฺวา อวมงฺคลรเถ อวมงฺคลอสฺเส โยชาเปตฺวาตตฺถ ตํ นิปชฺชาเปตฺวา ปจฺฉิมทฺวาเรน นีหริตฺวา อามกสุสาเน นิกฺขนิตุํ วฏฺฏตีติ พฺราหฺมณา อาหํสุ ฯ อถ ราชา เตสํ วจนํ สุตฺวา อนฺตรายภเยน ภีโต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ ตทา จนฺทเทวี ตํ ปวุตฺตึ สุตฺวา ตุริตตุริตา เอกิกาว ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เทว ตุมฺเหหิ มยฺหํ วโร ทินฺโน มยา จ คหิตกํ กตฺวา ตุมฺหากํเยว ฐปิโต ตํ เม อิทานิ เทถาติ อาห ฯ คณฺหาหิ เทวีติ ฯ ปุตฺตสฺส เม รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ กึ กรณาติ ฯ ปุตฺโต โน กาฬกณฺณีติ ฯ เตนหิ เทว ยาวชีวํ อทตฺวาปิ สตฺต วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว ฉ วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว ปญฺจ วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว จตฺตาริ วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว ตีณิ วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว เทฺว วสฺสานิ รชฺชํ เทถาติฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว เอกวสฺสํ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว สตฺต มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว ฉ มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว ปญฺจ มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว จตฺตาโร มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ ตโย มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว เทฺว มาเส รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว เอกมาสํ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว อฑฺฒมาสํ รชฺชํ เทถาติ ฯ น สกฺกา เทวีติ ฯ เตนหิ เทว สตฺต ทิวสานิ รชฺชํ เทถาติ ฯ สาธุ เทวิ คณฺหีติ ฯ สา ปุตฺตํ อลงฺการาเปตฺวา เตมิยกุมารสฺสิทํ รชฺชนฺติ อภิเสกํ กตฺวา สกลนคเร เภริญฺจาราเปตฺวา สกลนครํ อลงฺการาเปตฺวา ปุตฺตํ หตฺถิกฺขนฺธํ อาโรเปตฺวา เสตจฺฉตฺตํ ตสฺส มตฺถเก อาโรเปตฺวา นครํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ตํ อาคตํ สิริสยเน นิปชฺชาเปตฺวา สพฺพรตฺตินฺทิวํ ยาจิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร ตํ นิสฺสาย โสฬส วสฺสานิ นิทฺทํ อลภิตฺวา โรทมานาย เม อกฺขีนิ อุปฺปกฺกานิ โสเกน เม หทยํ ภิชฺชติ วิย อหํ ตว อปีฐสปฺปิอาทิภาวํ ชานามิ มา มํ อนาถํ กโรหีติ อิมินา นิยาเมน ปุนทิวเส ปญฺจ ทิวสานิ ยาจิ ฯ ฉฏฺเฐ ทิวเส สมฺปตฺเต ราชา สุนนฺทํ นาม สารถึ ปกฺโกสาเปตฺวา ตาต สุนนฺทสารถิ เสฺว ปาโตว อวมงฺคลรเถ อวมงฺคลอสฺเส โยเชตฺวา กุมารํ ตตฺถ นิปชฺชาเปตฺวา ปจฺฉิมทฺวาเรน นีหริตฺวา กาฬกณฺณีติ วทนฺโต อามกสุสาเน จตุภิตฺติกํ อาวาฏํ ขนิตฺวา ตตฺถ ตํ ขิปิตฺวา กุทฺทาลปิฏฺเฐน มตฺถกํ ภินฺทิตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา อุปริ ปํสุํ ทตฺวา ปฐวิวฑฺฒนํ กตฺวา นหาตฺวา เอหีติ อาณาเปสิ ฯ โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ ฯ เทวีปิ ตํ สุตฺวา ภิชฺชมานหทยา วิย ปุตฺตสฺส สนฺติกํ คนฺตวา สพฺพรตฺตึ กุมารํ ยาจิตฺวา ตาต เตมิยกุมาร ตว ปิตา กาสิกราชา ตํ เสฺว ปาโตว อามกสุสาเน นิกฺขนิตุํ อาณาเปสิ เสฺว ปาโตว มรณํ ปาปุณิสฺสสิ ปุตฺตาติ อาห ฯ ตํ สุตฺวา มหาสตฺโต ตุฏฺฐจิตฺโต จินฺเตสิ ตาต เตมิยกุมาร โสฬส วสฺสานิ ตยา กตวายาโม เสฺว เต มโนรโถ มตฺถกํ ปตฺโตติ ฯ ตสฺส เอวํ จินฺเตนฺตสฺส อพฺภนฺตเร ปีติ อุปฺปชฺชิ ฯ มาตุยา ปนสฺส หทยํ ภิชฺชมานํ วิย ทุกฺขํ อโหสิ ฯ เอวํ สนฺเตปิ สเจ ภณิสฺสามิ เม มโนรโถ มตฺถกํ น ปาปุณิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา ตาย มาตุยา สทฺธึ น กเถสิ ฯ อถสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปาโตว สา มหาสตฺตํ นหาตฺวา อลงฺกริตฺวา องฺเก นิสีทาเปตฺวา ตํ อาลิงฺคิตฺวา นิสีทิ ฯ อถ สุนนฺทสารถิ ปาโตว รถํ โยเชนฺโต เทวตาวิคฺคเหน มหาสตฺตสฺสานุภาเวน มงฺคลรเถ มงฺคลอสฺเส โยเชตฺวา รถํ ราชทฺวาเร ฐเปตฺวา มหาตเล อภิรุยฺหิตฺวา สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา เทวึ วนฺทิตฺวา เทวิ มา เม กุชฺฌิ อหํ รญฺญา อาณตฺโตติ วตฺวา ปุตฺตํ อาลิงฺคิตฺวา นิสินฺนํ เทวึ หตฺถปิฏฺเฐน อปเนตฺวา ปุปฺผกลาปํ วิย กุมารํ อุกฺขิปิตฺวา ปาสาทา โอตริ ฯ ตทา จนฺทเทวี เกเส วิกีริตฺวา อุรํ ปหริตฺวา มหาสทฺเทน ปริเทวิตฺวา โอโรธคเณหิ สทฺธึ มหาตเล โอหิยิ ฯ อถ นํ มหาสตฺโต มาตรํ โรทนฺตํ ทิสฺวา สตฺตธา ภิชฺชมานหทโย วิย มยิ มาตุยา สทฺธึ อกถิเต มาตา เม หทเยน ผลิเตน มริสฺสตีติ กเถตุกาโม หุตฺวาปิ สเจ กเถสฺสามิ โสฬสวสฺสานิ มม กตวายาโม โมโฆ ภวิสฺสติ อกเถนฺโต ปนาหํ อตฺตโน จ มาตาปิตูนญฺจ มหาชนสฺส จ ปจฺจโย ภวิสฺสามีติ โสกํ อธิวาเสตฺวา มาตุยา สทฺธึ น กเถสิ ฯ อถ นํ สุนนฺทสารถิ รถํ อาโรเปตฺวา ปจฺฉิมทฺวาราภิมุขํ รถํ เปเสสฺสามีติ จินฺเตนฺโตปิ มหาสตฺตสฺสานุภาเวน เทวตาวิคฺคหิโต หุตฺวา รถํ นิวตฺเตตฺวา ปาจีนทฺวาราภิมุขํ รถํ ปาเชสิ ฯ อถ รถจกฺกํ อุมฺมาเร ปฏิหญฺญิ ฯ มหาสตฺโต ตํ สทฺทํ สุตฺวา มโนรโถ เม มตฺถกํ ปตฺโตติ จินฺเตตฺวา สุฏฺฐุตรํ ตุฏฺฐจิตฺโต อโหสิ ฯ รโถ นครา นิกฺขมิตฺวา เทวตานุภาเวน ติโยชนฏฺฐานํ คโต ฯ ตตฺถ วนฆฏํ สารถิสฺส อามกสุสานํ วิย อุปฏฺฐาสิ ฯ โส อิทํ ฐานํ ผาสุกนฺติ สลฺลกฺเขตฺวา รถํ มคฺคา โอกฺกมาเปตฺวา มคฺคปสฺเส ฐเปตฺวา รถา โอตริตฺวา มหาสตฺตสฺส อาภรณภณฺฑํ โอมุญฺจิตฺวา ภณฺฑิกํ กตฺวา ฐเปตฺวา กุทฺทาลํ อาทาย รถสฺส อวิทูเร จตุภิตฺติกํ อาวาฏํ ขนิตุํ อารภิ ฯ ตโต มหาสตฺโต จินฺเตสิ อยํ เม วายามกาโล อหํ หิ โสฬส วสฺสานิ วายามํ กตฺวา หตฺถปาเท น จาเลสึ กึ นุโข เม พลํ อตฺถิ อุทาหุ นตฺถีติ ฯ โส อุฏฺฐาย วามหตฺเถน ทกฺขิณหตฺถํ ปริมชฺชิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน วามหตฺถํ ปริมชฺชิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ เทฺว ปาเท สมฺพาหิตฺวา รถา โอตริตุํ จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ ฯ ตาวเทวสฺส ปาทปฺปติฏฺฐานฏฺฐาเน วาตปุณฺณํ ภสฺมจมฺมํ วิย ปฐวี อุคฺคนฺตวา รถสฺส ปจฺฉิมนฺตํ อาหจฺจ อฏฺฐาสิ ฯ มหาสตฺโต รถา โอตริตฺวา กติปยวาเร อปราปรํ จงฺกมิตฺวา อิมินา นิยาเมน เอกทิวสํ โยชนสตมฺปิ อทฺธานํ เม คนฺตุํ พลํ อตฺถีติ ญตฺวา สเจ สารถิ มยา สทฺธึ ปฏิวิรุชฺเฌยฺย อตฺถิ นุโข เม เตน สห ปฏิวิรุชฺฌิตุํ พลนฺติ พลํ อุปธาเรนฺโต รถสฺส ปจฺฉิมนฺตํ คเหตฺวา กุมารกานํ กีฬนยานภณฺฑกํ วิย อุกฺขิปิตฺวา ตํ รถํ ปริพฺภมนฺโต อฏฺฐาสิ ฯ อถสฺส เม สารถินา ปฏิวิรุชฺฌิตุํ พลํ อตฺถีติ สลฺลกฺเขตฺวา ปสาธนตฺถาย จิตฺตํ อุปฺปชฺชิ ฯ ตํ ขณญฺเญว สกฺกสฺส ภวนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ ฯ สกฺโก อาวชฺเชนฺโต ตํ การณํ ญตฺวา เตมิยกุมารสฺส มโนรโถ มตฺถกํ ปตฺโต อิทานิ ปสาธนตฺถาย จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ กึ เอตสฺส มานุสิเกน ปสาธเนน ทิพฺพปฺปสาธเนน ตํ อลงฺการาเปสฺสามีติ วิสฺสุกมฺมํ อามนฺเตตฺวา ทิพฺพปสาธนํ คาหาเปตฺวา เปเสสิ คจฺฉ ตาต กาสิกราชสฺส ปุตฺตํ เตมิยกุมารํ ทิพฺพปสาธเนน อลงฺกโรหีติ ฯ โส สกฺกสฺส วจนํ สุตฺวา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา มนุสฺสโลกํ คนฺตวา ตสฺส สนฺติกํ คนฺตวา ทสหิ ทิพฺพทุสฺสสหสฺเสหิ เวฐนํ กตฺวา ทิพฺเพหิ เจว มานุสิเกหิ จ อลงฺกาเรหิ สกฺกํ วิย มหาสตฺตํ อลงฺกริตฺวา สกฏฺฐานเมว อคมาสิ ฯ โส เทวราชลีฬาย สารถิสฺส ขนโนกาสํ คนฺตวา อาวาฏตีเร ฐตฺวา ตํ สารถึ ปุจฺฉนฺโต ตติยํ คาถมาห