๕. มหาสุตโสมชาดก

Mahāsutasomajātakaṃ

kasmā tuvaṃ rasaka īdisānīti idaṃ satthā jetavane viharanto aṅgulimālattheraṃ ārabbha kathesi.

Tassa uppatti ca pabbajjā ca aṅgulimālasuttavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva vitthārato veditabbā. So pana saccakiriyāya muḷhagabbhāya itthiyā sotthibhāvaṃ katvā tato paṭṭhāya sulabhapiṇḍo hutvā vivekamanubrūhanto aparabhāge arahattaṃ patvā abhiññātova asītiyā mahātherānaṃ abbhantaro ahosi. Tasmiṃ kāle dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ āvuso aho vata bhagavatā tathārūpaṃ luddaṃ lohitapāṇiṃ mahācoraṃ aṅgulimālaṃ adaṇḍena asatthena dametvā nibbisevanaṃ karontena dukkaraṃ kataṃ aho buddhā nāma dukkarakārakāti. Satthā gandhakuṭiyaṃ ṭhitova dibbasotena tesaṃ bhikkhūnaṃ Kathaṃ sutvā ajja mama gamanaṃ bahūpakāraṃ bhavissati mahādhammadesanā pavattissatīti ñatvā gandhakuṭito nikkhamitvā anopamāya buddhalīlāya dhammasabhaṃ gantvā pavarapaññattāsane nisīditvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte anacchariyaṃ bhikkhave idāneva paramābhisambodhippattena mayā etassa aṅgulimālattherassa damanaṃ svāhaṃ pubbacariyaṃ caranto padesañāṇe ṭhitopi etaṃ damesinti vatvā tuṇhī ahosi tehi yācito atītaṃ āhari.

Atīte kururaṭṭhe indapattanagare korabyo nāma rājā dhammena rajjaṃ kāresi. Tadā amhākaṃ bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti. Sutavittatāya pana taṃ sutasomoti sañjāniṃsu. Tamenaṃ vayappattaṃ disvā rājā nikkhasahassaṃ datvā disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippuggahaṇatthāya takkasilaṃ pesesi. So ācariyabhāgaṃ ādāya nikkhamitvā maggaṃ paṭipajji. Bārāṇasiyaṃ kāsikarañño putto brahmadattakumāropi tatheva vatvā pitarā pesito nikkhamitvā taṃ maggaṃ paṭipajji. Atha sutasomo maggaṃ gantvā nagaradvāre sālāya phalake vissamatthāya nisīdi. Brahmadattakumāropi gantvā tena saddhiṃ ekaphalake nisīdi. Atha naṃ sutasomo paṭisanthāraṃ karonto samma maggaṃ paṭipajjanto kilantosi kuto āgacchasīti pucchitvā bārāṇasitoti vutte kassa puttosīti kāsikarañño puttosmīti konāmosīti Brahmadattakumāro nāmāhanti kena kāraṇena idhāgatosīti pucchi. So sippuggahaṇatthāyāti vatvā tvaṃpi maggaṃ paṭipajjanto kilantosi kuto āgacchasīti teneva nayena itaraṃ pucchi. Sopi tassa sabbaṃ ācikkhi. Te ubhopi mayaṃ khattiyā ekācariyasseva santike sippuggahaṇatthāya gacchāmāti aññamaññaṃ mittabhāvaṃ katvā nagaraṃ pavisitvā ācariyakulaṃ gantvā ācariyaṃ abhivādetvā attano jātiṃ ācikkhitvā sippuggahaṇatthāya āgatabhāvaṃ kathesuṃ. So sādhūti sampaṭicchi. Te ācariyabhāgaṃ datvā sippaṃ paṭṭhapesuṃ. Na kevalañca te dve aññepi tadā jambūdīpe ekasatamattā rājaputtā tassa santike sippaṃ uggaṇhanti. Sutasomo tesaṃ jeṭṭhantevāsiko hutvā sippaṃ upadisanto na cirasseva nipphattiṃ pāpuṇi. So aññesaṃ santikaṃ agantvā sahāyo meti brahmadattakumārameva gantvā tassa piṭṭhācariyo hutvā khippaṃ sikkhāpesi. Itaresaṃpi anukkameneva sippaṃ niṭṭhitaṃ. Te anuyogaṃ datvā ācariyaṃ vanditvā sutasomaṃ parivāretvā nikkhamiṃsu. Atha ne sutasomo maggantare ṭhatvā uyyojento tumhe attano mātāpitūnaṃ sippaṃ dassetvā rajjesu patiṭṭhahissatha patiṭṭhitā ca pana mamovādaṃ kareyyāthāti āha. Kiṃ ācariyāti. Pakkhadivasesu uposathikā hutvā mā ghāṭaṃ kareyyāthāti. Te sādhūti sampaṭicchiṃsu. Bodhisattopi aṅgavijjāpākaṭattā anāgate bārāṇasiyaṃ brahmadattakumāraṃ nissāya mahābhayaṃ uppajjissatīti ñatvā tesaṃ ovaditvā uyyojesi.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๙๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มหาสุตโสมชาดก”