Mahānipāta vaṇṇanā

suvaṇṇasāmajātakaṃ

ko nu maṃ usunā vijjhīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mātuposakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Sāvatthiyaṃ kira aṭṭhārasakoṭivibhavassa ekassa seṭṭhikulassa ekaputtako ahosi. So mātāpitūnaṃ piyo manāpo ahosi. So ekadivasamhi pāsādavaragato sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā mahāvithiyaṃ olokento gandhamālādihatthaṃ mahājanaṃ dhammassavanatthāya jetavanaṃ gacchantaṃ disvā ahaṃpi tena saddhiṃ gamissāmīti gandhamālādīni gāhāpetvā vihāraṃ gantvā vatthabhesajjapānakādīni saṃghassa dāpetvā gandhamālādīhi ca bhagavantaṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisinno dhammaṃ sutvā kāmesu ādīnavaṃ disvā pabbajjāya ānisaṃsaṃ sallakkhetvā parisāya vuṭaṭhitāya bhagavantaṃ vanditvā pabbajjaṃ yāci. Atha naṃ bhagavā evamāha mātāpitūhi ananuññātaṃ puttaṃ tathāgatā na pabbājentīti. Taṃ sutvā kulaputto bhagavantaṃ vanditvā gehaṃ gantvā sagāravena mātāpitaro vanditvā evamāha ammatāta tathāgatassa santike pabbajissāmīti. Athassa mātāpitaro tassa vacanaṃ sutvā ekaputtakabhāvena sattadhā bhijjamānahadayā viya puttasinehena kampamānā evamāhaṃsu tāta piyaputtaka tāta kulaṅkura Tāta nayana tāta pāṇasadisa tayā vinā kathaṃ jīvāma tayi paṭibaddhaṃ no jīvitaṃ mayaṃ hi tāta jarājiṇṇā vuḍḍhā mahallakā ajja vā suve vā parasuve vā maraṇaṃ pāpuṇissāma amhe ohāya gacchāhi tāta pabbajjā nāma atidukkarā sītena atthe sati uṇhaṃ labhati uṇhena atthe sati sītaṃ labhati tasmā tāta mā pabbajāhīti. Taṃ sutvā kulaputto dukkhī dummano onatasīso pajjhāyanto nisīdi sattāhaṃ nirāhāro ahosi. Athassa mātāpitaro evaṃ cintayiṃsu sace no putto ananuññāto marissati na puna passāma pabbajjāya jīvamānaṃ puna passissāmāti cintetvā ca pana tāta piyaputtaka taṃ pabbajjāya anujānāma pabbajāhīti anujāniṃsu. Taṃ sutvā kulaputto tuṭṭhamānaso hutvā sakalasarīraṃ onāmetvā mātāpitūnaṃ pādesu vanditvā āpucchitvā sāvatthinagarato nikkhamitvā jetavanaṃ gantvā bhagavantaṃ vanditvā pabbajjaṃ yāci. Satthā ekaṃ bhikkhuṃ āṇāpesi. So taṃ pabbājesi. Tassa pabbajitakālato paṭṭhāya mahālābhasakkāro nibbatti. So ācariyupajjhāye ārādhetvā laddhūpasampado pañca vassāni dhammaṃ pariyāpuṇitvā cintesi ahaṃ idha ākiṇṇo viharāmi nametaṃ paṭirūpanti. Vipassanādhuraṃ pūretukāmo hutvā upajjhāyassa santike kammaṭṭhānaṃ uggahetvā jetavanā nikkhamitvā ekaṃ paccantagāmaṃ gantvā taṃ nissāya araññe vihāsi. So tattha vipassanaṃ vaḍḍhetvā dvādasa vassāni ghaṭentopi vāyamantopi visesaṃ nibbattetuṃ nāsakkhi. Mātāpitaropissa Gacchante kāle duggatā ahesuṃ. Ye hi nesaṃ khettaṃ vā vaṇijjaṃ vā payojesuṃ te imasmiṃ kule putto vā bhātaro vā codetvā sāretvā amhe gaṇhantā nāma natthīti attano attano hatthagataṃ dhanaṃ gahetvā yathāruciṃ palāyiṃsu. Gehe dāsakammakarādayopi hiraññasuvaṇṇādīni gahetvā palāyiṃsu. Aparabhāge dve janā duggatatarā kapaṇā hutvā hatthe udakasiñcanaṃpi alabhitvā gehaṃ vikkīṇitvā agharā hutvā paramakāruññabhāvappattā pilotikaṃ nivāsetvā kapālahatthā itocitoca bhikkhāya cariṃsu. Tasmiṃ kāle eko bhikkhu jetavanā nikkhamitvā tassa vasanaṭṭhānaṃ agamāsi. So tassa āgantukavattaṃ katvā sukhanisinnova bhante kuto āgatatthāti pucchitvā jetavanā āvusoti vutte satthuno ceva mahāsāvakādīnañca ārogayaṃ pucchitvā tato mātāpitūnaṃ pavuttiṃ pucchi kiṃ bhante sāvatthiyaṃ asukassa nāma seṭṭhikulassa ārogayanti. Āvuso mā tassa kulassa pavuttiṃ pucchāti. Kiṃ bhanteti. Āvuso tassa kira kulassa eko putto atthi so sāsane pabbajito tassa pabbajitakālato paṭṭhāya evañcetaṃ kulaṃ parikkhīṇaṃ ahosi idāni dve janā kapaṇā paramakāruññappattā kapālahatthā bhikkhāya carantīti. So tassa vacanaṃ sutvā sakabhāvena saṇṭhāretuṃ asakkonto assupuṇṇehi nettehi rodituṃ ārabhi. Thero taṃ disvā āvuso kiṃ rodasīti. Bhante te mayhaṃ mātāpitaro ahaṃ tesaṃ puttoti. Āvuso tava mātāpitaro taṃ nissāya vināsaṃ pattā gaccha tavaṃ ne paṭijaggāhīti. So ahaṃ dvādasa vassāni ghaṭentopi vāyamantopi maggaṃ vā phalaṃ vā nibbattetuṃ nāsakkhiṃ ahaṃ abhabbo bhavissāmi kiṃ me pabbajjāya ahaṃ gihī hutvā mātāpitaro posetvā dānaṃ datvā saggaparāyano bhavissāmīti cintetvā araññavāsaṃ tassa therassa niyyādetvā taṃ vanditvā puna divase araññato nikkhamitvā anupubbena gantvā sāvatthito avidūre jetavanapiṭṭhivihāraṃ sampāpuṇāti. Tattha dve maggā ahesuṃ. Tesu eko maggo jetavanaṃ gacchati eko sāvatthiyaṃ gacchati. So tattheva ṭhatvā kiṃ nukho paṭhamaṃ mātāpitaro passissāmi udāhu dasabalanti cintetvā mayā mātāpitaro ciraṃ diṭṭhapubbā ito paṭṭhāya pana me buddhassa dassanaṃ dullabhaṃ bhavissati ajja sammāsambuddhaṃ disvā dhammaṃ sutvā sve pātova mātāpitro passissāmīti sāvatthimaggaṃ pahāya jetavanamaggaṃ gantavā sāyaṇhasamaye jetavanaṃ pāvisi.