Mahānipātavaṇṇanā

mahosathajātakaṃ

pañcālo sabbasenāyāti idaṃ satthā jetavane viharanto attano paññāpāramiṃ ārabbha kathesi. Ekadivasamhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā tathāgatassa paññāpāramiṃ vaṇṇayantā mahāpañño āvuso tathāgato puthupañño hāsapañño gambhīrapañño bhūripañño tikkhapañño javanapañño nibbedhikapañño parappavādamaddano attano paññānubhāvena kūṭadantādayo brāhmaṇe sabbhiyādayo paribbājake āḷavakādayo yakkhe sakkādayo deve bakādayo brahmāno aṅgulimālādayo core ca dametvā nibbisevane akāsi bahū janā tena damitvā pabbajjaṃ datvā maggaphalesu patiṭṭhāpitā evaṃ mahāpañño āvuso satthāti satthu guṇaṃ vaṇṇayantā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnā kā pana vo antarā kathā avippakatāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva tathāgato paññavā atīte aparipakke ñāṇe bodhiñāṇatthāya pubbacariyaṃ carantopi paññavāyevāti vatvā tuṇhī ahosi tehi yācito atītaṃ āhari.

Atīte bhikkhave mithilāyaṃ videharaṭṭhe videho nāma rājā rajjaṃ kāresi. Tassa atthadhammānusāsakā cattāro paṇḍitā ahesuṃ senako pukkuso kāmindo devindoti. Tadā rājā bodhisattassa paṭisandhiggahaṇadivase paccūsakāle evarūpaṃ supinaṃ addasa rājaṅgaṇe Catūsu kaṇṇesu cattāro aggikkhandhā mahāpākārappamāṇā uṭṭhāya jalanti tesaṃ pana majjhe eko khajjopanakappamāno aggikkhandho uṭṭhahitvā taṃ khaṇaññeva cattāro aggikkhandhe atikkamitvā yāva akaniṭṭhabrahmalokappamāṇā uṭṭhāya sakalacakkavāḷaṃ obhāsetvā ṭhito antamaso bhūmiyaṃ patitaṃ sāsapavījamattampi paññāyati taṃ sadevako loko samārako sabrahmako āgantvā gandhamālādīhi pūjesi mahājanā jālantareneva vicaranti lomakūpamattampi uṇhaṃ na gaṇhatīti. Rājā imaṃ supinaṃ disvā bhītatasito uṭṭhāya kinnu kho me bhavissatīti cintento nisinnakova aruṇaṃ uṭṭhāpesi. Cattāro paṇḍitā pātova āgantvā kacci nu deva sukhaṃ sayitthāti sukhaseyyaṃ pucchiṃsu. So ācariyā kuto me sukhaṃ atthīti vatvā evarūpo me supino diṭṭhoti kathesi. Atha naṃ senakapaṇḍito mā bhāyi mahārāja maṅgalasupino eso vuḍḍhi te bhavissatīti vatvā kiṃ kāraṇāti vutte mahārāja amhe cattāro paṇḍite abhibhavitvā nippabhaṃ katvā añño pañcamo paṇḍito uppajjissati mayaṃ hi cattāro janā cattāro aggikkhandhā viya majjhe uppannaaggikkhandho viya pañcamo paṇḍito uppajjissati so ca sadevake loke asadiso bhavissatīti. Idāni panesa kuhinti. Mahārāja ajja tassa paṭisandhiggahaṇena vā mātukucchito nikkhamanena vā bhavitabbanti attano sikkhābalena dibbacakkhunā disvā viya byākāsi. Rājā tato paṭṭhāya taṃ vacanaṃ anussari. Mithilāyaṃ pana catūsu dvāresu dakkhiṇayavamajjhagāmo Pacchimayavamajjhagāmo uttarayavamajjhagāmo pācīnayavamajjhagāmo cāti cattāro gāmā ahesuṃ. Tesu pācīnayavamajjhagāme sarivaḍḍhako nāma seṭṭhī vasati. Sumanādevī nāmassa bhariyā ahosi. Mahāsatto taṃ divasaṃ raññā diṭṭhasupinavelāyaṃ tāvatiṃsabhavanato cavitvā tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. Aparāni pana devaputtasahassāni tāvatiṃsabhavanato cavitvā tasmiṃyeva gāme seṭaṭhānuseṭṭhīnaṃ kulesu paṭisandhiṃ gaṇhiṃsu. Sumanādevī pana dasamāsaccayena suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi.