Dhammañcara mahārāja indā devā sabrahmakā

suciṇṇena divaṃ pattā mā dhammaṃ rāja pamādoti .

Tattha sabbāpīti janinda ahametaṃ ekakova paṭicchādetvā ānessāmi tasmā ṭhapetvā tañca mamañca aññā sabbāpi pajā imassa katassa ākāramattaṃpi na jaññā na jānissanti. Bhusehīti te mayā ummādantī padinnā tāya saddhiṃ abhiramanto attano taṇhāvanathaṃ bhusaṃ karohi vaḍḍhehi manorathaṃ pūrehi. Sajāhīti manorathaṃ pana pūretvā sace te na ruccati atha naṃ sajāhi mayhameva paṭidehi. Kamma karanti samma abhipāraka yo manusso pāpakaṃ kammaṃ karonto so pacchā mā idha aññe idaṃ pāpakammaṃ maññiṃsu mā jānantūti maññati cinteti . Duccintitametaṃ tassa. Kiṃkāraṇā. Passanti bhūtāni karontametanti ye ca buddhā paccekabuddhā buddhaputtā iddhiyā yuttā te ca naṃ passantiyeva. Na me piyāti samma abhipāraka añño nu te koci idha lokasmiṃ sakalāya paṭhaviyā na me ummādantī piyāti evaṃ saddaheyya. Sīhova selassa guhanti mahārāja sace tvaṃ taṃ idha na ānesi atha yathā sīho kilesapariḷāhe uppanne sīhapotikāya vasanaṭṭhānaṃ maṇiguhaṃ upeti evaṃ tassā vasanaṭṭhānaṃ gaccha tattha attano patthanaṃ pūrehīti. Sukhapphalanti samma abhipāraka paṇḍitā attano dukkhena phuṭṭhā samānā na sukhavipākadāyakaṃ kammaṃ pariccajanti sammohitā vāpi hutvā mohena muḷhā sukhena mattā pāpakammaṃ nāma na samācaranti. Yathāsukhaṃ sīvi karohi kāmanti sāmi sīvirāja attano dāsiṃ paricārentassa garahā nāma natthi tvaṃ yathāsukhaṃ ajjhāsayaṃ kāmaṃ karohi attano icchaṃ pūrehīti. Na tena so jīvatīti samma abhipāraka yo issaromhīti pāpaṃ karoti katvā ca kammaṃ devamanussā vakkhantīti na uttasati na ottappati So tena kammena na ca dīghaṃ kālaṃ jīvati khippameva marati devatāpi pana kiṃ imassa pāparañño rajjena varamassa vālukaghaṭaṃ gale bandhitvā maraṇanti lāmakena cakkhunā olokenti. Aññātakanti mahārāja aññesaṃ santakaṃ tehi sāmikehi padinnaṃ dānaṃ ye attano dhamme ṭhitā paṭicchanti te tattha paṭicchakā ca dāyakā ca sabbepi sukhapphalameva kammaṃ karonti paṭiggāhake hi paṭiggaṇhante taṃ dānaṃ dāyakassa mahantaṃ vipākaṃ detīti añño nu .pe. Addhā piyā .pe. Yo attadukkhenāti samma abhipāraka yo attano dukkhena pīḷito taṃ dukkhaṃ parassa dahati attano sarīrato apanetvā parassa sarīre khipati parassa vā sukhena attano sukhaṃ dahati taṃ parassa sukhaṃ gahetvā attani pakkhipati attano dukkhaṃ harissāmīti paraṃ dukkhitaṃ karoti attānaṃ sukhessāmīti paraṃ dukkhitaṃ karoti attānaṃ sukhessāmīti parassa sukhaṃ nāseti na so dhammaṃ jānāti. Yo pana evaṃ jānāti yathevidaṃ mayhaṃ sukhadukkhaṃ tathā paresanti sa vedi dhammaṃ so dhammaṃ jānāti nāmāti ayameva tassā gāthāya attho. Piyena te dammīti piyena kāraṇabhūtena piyaphalaṃ patthento dammīti attho. Piyaṃ labhantīti saṃsāre saṃsarantā piyameva labhanti. Kāmahetukanti samma abhipāraka kāmahetukaṃ ayuttaṃ katvā attānaṃ vadhissāmīti me parivitakko uppajjati. Mayha satinti mama santakaṃ. Mayha satītipi pāṭho. Mama santakā sāti evaṃ maññamāno sace tvaṃ taṃ na kāmesīti Attho. Sabbajanassāti sabbā seniyo sannipātāpetvā tassa sabbajanassa ayaṃ mayhaṃ ahitāti pariccajissāmīti. Tato avhayesīti tato taṃ apariggahitattā āneyyāsi. Adūsiyanti anaparādhaṃ. Katteti tameva aparena nāmena ālapati. So hi rañño hitaṃ karoti tasmā kattāti vuccati. Na cāpi tyassāti evaṃ akiccakārīti nagare tava koci pakkhopi na bhaveyya. Nindanti na kevalaṃ upavādameva sacepi maṃ koci sammukhā nindissati vā pasaṃsissati vā dosaṃ vā pana āropento garahissati taṃpāhaṃ nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ sahissāmi sabbametaṃ mama āgacchatūti vadati. Tamhāti yo ete nindādayo na gaṇhati tamhā purisā issariyasaṅkhātā sirī ca paññāsaṅkhātā lakkhī ca thalaṭṭhānato suvuṭṭhisaṅkhāto āpo viya apeti na patiṭṭhātīti. Etoti ito mama tassā pariccattakāraṇā. Dhammātisārañcāti dhammaṃ atikkamitvā pavattaṃ akusalaṃ yaṃ vā kiñci hoti . Paṭicchissāmīti sampaṭicchissāmi. Thāvarānaṃ tasānanti yathā mahāpaṭhavī khīṇāsavānañca puthujjanānañca na kiñci na paṭicchati sabbaṃ adhivāseti tathevāhaṃpi sabbametaṃ sampaṭicchissāmi adhivāsessāmīti dīpeti. Ekopimanti ahaṃpi ekova imaṃ attano dukkhabhāraṃ tārayissāmi tarissāmi vahissāmi. Dhamme ṭhitoti vinicchayadhamme paveṇidhamme tividhasucaritadhamme ca ṭhito hutvā. Saggūpaganti devapuññakammaṃ nāmetaṃ saggūpagaṃ hoti. Yaññaṃ dhananti yaññe dhanaṃ. Ayameva vā Pāṭho. Sakhāti ummādantīpi mama sahāyikā tvaṃpi sahāyako. Pitaroti brahmāno. Sabbeti na kevalaṃ devā brahmāno ca sabbe raṭṭhavāsinopi maṃ passatha bho sahāyakassa bhariyā sahāyikā iminā gehe katāti nindeyyuṃ . Nahetaṃ dhammanti nahi etaṃ kammaṃ dhammikaṃ. Yaṃ te mayāti yasmā mayā sā tuyhaṃ dinnā tasmā etaṃ adhammoti neva dissati. Satanti santānaṃ buddhādīnaṃ khantimettābhāvanāsīlācārasaṅkhātāni dhammāni suvaṇṇitāni. Samuddavelāva duraccayānīti tasmā yathā samuddo velaṃ nātikkamati evaṃ ahaṃpi sīlavelaṃ nātikkamissāmīti vadati. Āhuneyyo mesīti mahārāja tvaṃ mama āhunapāhunasakkārassa anucchaviko. Dhātā vidhātā casi kāmapāloti tvaṃ mama deva dhāraṇato dhātā issariyasukhassa vidahanato vidhātā icchitapatthitakāmānaṃ pālanako kāmapālo. Tayī hutāti tuyhaṃ dinnā. Kāmena meti mama kāmena mama patthanāya ummādantiṃ paṭicchāti . Evaṃ abhipārako rañño deti. Rājā na mayhaṃ atthoti paṭikkhipati. Bhūmiyaṃ patitaṃ sākuṇikapacchiṃ piṭṭhipādena paharitvā aṭaviyaṃ khipantā viya ubhopi naṃ jahanteva.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑๒๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อุมมาทันตีชาดก”