Idāni rājā puna akathanatthāya taṃ santajjento addhā hīti gāthamāha. Tattha kattuputtāti pitāpassa kattāva tena naṃ evaṃ ālapati. Idaṃ vuttaṃ hoti addhā tvaṃ ito pubbe mayhaṃ sabbaṃ dhammaṃ acari hitameva vuḍḍhimeva akāsi idāni Pana paṭipakkho hutvā bahuṃ kathesi mā evaṃ vippalapasi añño nu te dīpado naro ko idha jīvaloke aruṇeyeva sotthikattā sace hi ahaṃ viya añño rājā tava bhariyāya paṭibaddhacitto abhavissa antoaruṇeyeva tava sīsaṃ chindāpetvā taṃ attano ghare kareyya ahaṃ pana akusalabhayenevaṃ na karomi tuṇhī hohi na me etāya atthoti taṃ santajjesi. So taṃ sutvā kiñci puna vattuṃ asakkonto rañño thutivasena tvaṃ nūti gāthamāha. Tassattho mahārāja tvaññeva sakalajambūdīpe sabbesaṃ narindānaṃ seṭṭho anuttaro tvaṃ vinicchayadhammapaveṇidhammasucaritadhammānaṃ gopāyanena dhammagutto tesaṃ viditattā dhammavidū tvaṃ sumedho so tvaṃ yaṃ dhammaṃ gopesi teneva gutto ciraṃ jīva dhammañca me desehi dhammapālaka dhammagopaka rājavarāti.

Atha rājā dhammaṃ desento tadiṅghāti ādimāha. Tattha iṅghāti codanatthe nipāto. Yasmā maṃ codesi tasmāti attho. Satanti buddhādīhi sappurisehi āsevitaṃ. Sādhūti sundaro paseṭṭho. Vinicchayapaveṇisucaritadhamme rocetīti dhammaruci. Tādiso hi jīvitaṃ jahantopi akiccaṃ na karoti tasmā sādhu. Paññāṇavāti ñāṇasampanno. Mittānaṃ adubbhoti mittassa adūsanabhāvo. Ṭhitadhammassāti patiṭṭhitatividhadhammassa. Āsethāti āseyyuṃ nisīdeyyuṃ. Desanāsīsameva cetaṃ. Cattāropi iriyāpathe sukhaṃ kappeyyunti ayaṃ panettha attho. Sītacchāyāyāti puttadārañātimittānaṃ sītalāya Chāyāya. Saṃghareti sakaghare attano geheti attho. Adhammabalidaṇḍādīhi anupaddutā sukhaṃ vaseyyunti dasseti. Na cāhametanti samma abhipāraka yametaṃ asamekkhitvā kataṃ asādhukataṃ etaṃ ahaṃ na rocayāmiyevāti. Ñatvānāti ye vā pana rājāno ñatvā tuletvā tīretvā sayaṃ na karonti tesāhaṃ kammaṃ rocemīti adhippāyo. Imā upamāti imasmiṃ panettha tvaṃ mayhaṃ imā dve upamā suṇāhi. Jimhanti vaṅkaṃ. Netteti yo gāviyo neti tasmiṃ jeṭṭhausabhe. Pagevāti tasmiṃ adhammaṃ carante itarā pajā pageva carati ativiya karotīti attho. Dhammikoti cattāri agatigamanāni pahāya dhammena rajjaṃ kārento. Amarattanti devattaṃ. Ratananti saviññāṇakāviññāṇakaratanaṃ. Vatthiyanti kāsikavatthameva. Assitthiyoti vātasamagatiassepi uttamarūpadharā itthiyopi. Ratanaṃ maṇikañcāti sattavidharatanañca mahagghabhaṇḍakañca. Abhipālayantīti ālokaṃ karontā rakkhanti. Na tassāti tassa cakkavattirajjassāpi hetu visamaṃ na careyya. Usabhosmīti yasmā ahaṃ sīvīnaṃ majjhe jeṭṭhakarājā hutvā jāto tasmā cakkavattirajjakāraṇaṃpi visamaṃ na carāmīti attho. Netāti mahājanaṃ kusale patiṭṭhāpetvā devanagaraṃ netā hitakaraṇena tassa hitā sīvirājā kira dhammacārīti sakalajambūdīpe ñātattā uggato samena raṭṭhapālanatāya raṭṭhapālo. Apacāyamānoti sīvīnaṃ porāṇakarājūnaṃ paveṇidhammaṃ apacāyamāno. Soti so ahaṃ tameva dhammaṃ anuvicintayanto tasmā tena kāraṇena attano Cittassa vase na vattāmi.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑๒๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อุมมาทันตีชาดก”