Paṭipesesi. Goṇoti eko pācīnayavamajjhagāmavāsī puriso vasse patite kasiṃ karissāmīti gāmantarato goṇe kīṇitvā ānetvā gehe vasāpetvā puna divase gocaratthāya tiṇabhūmiṃ netvā goṇapiṭṭhe nisinno kilantarūpo otaritvā rukkhamūle nisinno niddaṃ okkami. Tasmiṃ khaṇe eko coro āgantvā goṇe gahetvā palāyi. So pabujjhitvā goṇe apassanto ito cito ca oloketvā coraṃ disvā vegena pakkhanditvā kuhiṃ me goṇe nesīti āha. Kiṃ vadesi mama goṇe attano icchitaṭṭhānaṃ nemīti. Tesaṃ vivādaṃ sutvā mahājano sannipati. Paṇḍito tesaṃ sālādvārena gacchantānaṃ saddaṃ sutvā ubhopi pakkosāpetvā tesaṃ kiriyaṃ disvāva ayaṃ coro ayaṃ goṇasāmikoti jānāti. Jānanto pana kasmā vivadatthāti pucchi. Goṇasāmiko āha sāmi ime goṇe asukagāmato asukassa nāma hatthato kīṇitvā ānetvā gehe vasāpetvā pātova tiṇabhūmiṃ nemi tattha me pamādaṃ disvā ayaṃ puriso goṇe gahetvā palāyi svāhaṃ ito cito ca olokento imaṃ disvā anubandhitvā gaṇhiṃ asukagāmavāsino mayā etesaṃ kīṇitvā gahitabhāvaṃ jānantīti. Atha coro ime goṇā mameva gharajātikā ayaṃ musā bhaṇatīti āha. Atha ne paṇḍito ahaṃ vo aṭṭaṃ dhammena vinicchinissāmi kiṃ tumhe vinicchaye ṭhassathāti pucchitvā āma ṭhassāmāti vutte mahājanassa hadayaṃ gaṇhituṃ vaṭṭatīti paṭhamaṃ coraṃ pucchi tayā ime goṇā kiṃ khādāpitā kiṃ pāyitāti. Paṇḍita yāguṃ pāyetvā tilapiṭṭhañca kummāse ca khādāpitāti. Tato goṇasāmikaṃ pucchi. So āha kuto me duggatassa yāguādīni laddhāni tiṇameva khādāpitāti. Paṇḍito tesaṃ kathaṃ sutvā attano purisaṃ pātiṃ gāhāpetvā piyaṅgupattāni āharāpetvā udukkhale koṭṭāpetvā udakena maddāpetvā goṇe pāyesi. Goṇā tiṇameva chaḍḍayiṃsu. Paṇḍito passathidanti mahājanassa dassetvā coraṃ pucchi corosi na corosīti. Sāmi coromhīti āha. Tenahi ito paṭṭhāya mā evarūpamakāsīti ovadati. Bodhisattassa purisā pana taṃ hatthapādehi pothetvā dubbalamakaṃsu. Atha naṃ paṇḍito ovadi passasi tāta diṭṭhadhammeyeva tāva te idaṃ dukkhaṃ samparāye pana nirayādīsu mahādukkhaṃ anubhavissasi ito paṭṭhāya pajahetaṃ kammanti pañca sīlāni tassa adāsi. Amacco taṃ pavuttiṃ yathābhūtaṃ rañño ārocāpesi. Rājā kiṃ senaka ānema paṇḍitanti senakaṃ pucchitvā mahārāja goṇaaṭṭaṃ nāma yena kenaci vinicchitaṃ ettakena paṇḍito nāma na hoti āgametha tāva devāti vutte majjhatto hutvā puna tatheva sāsanaṃ pesesi. Evaṃ sabbavidhāne veditabbaṃ. Ito paraṃ pana udānamattameva vibhajitvā dassissāmi. Gaṇṭhīti ekā pana duggatitthī nānāvaṇṇehi suttehi gaṇṭhikaṃ bandhitvā katasuttagaṇṭhikapilandhanaṃ gīvato mocetvā sāṭakassa upari ṭhapetvā nahāyituṃ paṇḍitena kāritaṃ pokkharaṇiṃ otari. Aparā taruṇitthī taṃ disvā lobhaṃ uppādetvā taṃ ukkhipitvā amma ativiya Sobhanaṃ idaṃ te kittakena kataṃ ahaṃpi attano sippānurūpena evarūpaṃ karissāmīti gīvāyaṃ pilandhitvā pamāṇaṃ tāvassa upadhāremīti vatvā tāya ujucittatāya upadhārehīti vutte gīvāyaṃ pilandhitvā pakkāmi. Itarāpi taṃ disvā pokkharaṇito sīghaṃ uttaritvā sāṭakaṃ nivāsetvā upadhāvitvā kuhiṃ me pilandhanaṃ gahetvā palāyissasīti sāṭakaṃ gaṇhi. Itarā pana nāhaṃ tava santakaṃ gaṇhāmi mama gīvāyameva pilandhananti āha. Mahājano taṃ sutvā sannipati. Paṇḍitopi dārakehi saddhiṃ kīḷanto tāsaṃ kalahaṃ katvā sālādvārena gacchantīnaṃ saddaṃ sutvā kiṃ saddo esoti pucchitvā ubhinnaṃ kalahakāraṇaṃ sutvā tā pakkosāpetvā ākāreneva ayaṃ corī ayaṃ na corīti ñatvāpi tamatthaṃ pucchitvā mama vinicchaye ṭhassathāti vatvā āma ṭhassāmāti vutte paṭhamaṃ coriṃ pucchi tavaṃ imaṃ pilandhanaṃ kataragandhena vilimpasīti. Ahaṃ niccaṃ sabbasāhārikena vilimpāmīti. Sabbasāhāriko nāma sabbagandhehi yojetvā katagandho. Tato itaraṃ pucchi. Sā āha kuto mayhaṃ duggatāya sabbasāhāriko atthi ahaṃ niccaṃ piyaṅgupupphagandheneva vilimpāmīti. Paṇḍito tāsaṃ vacanaṃ purisaṃ gāhāpetvā udakapātiṃ āharāpetvā taṃ pilandhanaṃ tattha pakkhipitvā gandhikaṃ pakkosāpetvā etaṃ upasiṃghitvā asukagandhabhāvaṃ nāma jānāhīti āha. So taṃ upasiṃghanto piyaṅgupupphaganadhabhāvaṃ ñatvā imaṃ ekanipāte gāthamāha

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๑,๔๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มโหสถชาดก”