sabbasāhāriko natthi suddhakaṅgu pavāyati

Alikaṃ bhāsati yaṃ dhuttī saccamāhu mahallikāti.

Tattha dhuttīti dhuttikā. Āhūti āha. Ayameva vā pāṭho.

Atha mahāsatto taṃ kāraṇaṃ mahājanaṃ jānāpetvā tavaṃ corīsīti pucchitvā corībhāvaṃ paṭijānāpesi. Tato paṭṭhāya mahāsattassa paṇḍitabhāvo mahājanassa pākaṭo jāto. Suttanti ekā itathī kappāsakhettarakkhikā khetataṃ rakkhantī tattheva parisuddhakappāsaṃ gahetvā sukhumasuttaṃ kantitvā timbaruṭṭhiphalena suttaguḷaṃ katvā uccaṅke ṭhapetvā gāmaṃ āgacchantī paṇḍitassa pokkharaṇiyaṃ nahāyissāmīti sāṭakassa upari suttaguḷaṃ ṭhapetvā otaritvā nahāyati. Aparā itthī taṃ disvā luddhacittatāya taṃ gahetvā aho manāpaṃ sutataṃ tayā amma katanti accharaṃ paharitvā olokentī viya uccaṅke katvā pakkāmi. Sesaṃ purimanayeneva vitthāretabbaṃ. Paṇḍito paṭhamaṃ coriṃ pucchi tavaṃ suttaguḷaṃ karontī kiṃ anto pakkhipitvā akāsīti. Sā sāmi kappāsaphalameva pakkhipitvā karomīti āha. Tato itaraṃ pucchi sā timbaruṭṭhinti āha. So ubhinnaṃpi kathaṃ purisaṃ gāhāpetvā taṃ suttaguḷaṃ vinivedhāpetvā timbaruṭṭhiṃ disvā taṃ corībhāvaṃ paṭijānāpesi. Mahājano haṭṭhatuṭṭho aṭṭo suvinicchitoti sādhukārasahassāni pavattesi. Puttoti ekā itthī puttaṃ ādāya mukhadhovanatthāya paṇḍitassa pokkharaṇiṃ gantvā puttaṃ nahāpetvā attano sāṭake nisīdāpetvā mukhaṃ dhovituṃ otari. Tasmiṃ khaṇe ekā yakkhinī taṃ disvā khāditukāmā hutvā itthīvesaṃ gahetvā āgantvā Sahāyike sobhati vatāyaṃ dārako taveso puttoti pucchitvā āma ammāti vutte pāyemi thananti vatvā pāyehīti vutte taṃ gahetvā thokaṃ kīḷāpetvā taṃ ādāya palāyi. Itarā taṃ disvā uttaritvā vegena dhāvitvā kuhiṃ me puttaṃ nesīti sāṭakaṃ gaṇhi. Yakkhinī kuto tayā putto laddho mameso puttoti āha. Tā kalahaṃ karontiyo sālādvārena gacchanti. Paṇḍito tāsaṃ kalahasaddaṃ sutvā tā pakkosāpetvā kimetanti pucchi. Tā tassa tamatthaṃ ārocesuṃ. Taṃ sutvā paṇḍito akkhīnaṃ animmissatāya ceva rattatāya ca nirāsaṅkatāya ca chāyāya abhāvatāya ca yakkhinī ayanti ñatvāpi mama vinicchaye ṭhassathāti vatvā āma ṭhassāmāti vutte paṭhaviyaṃ lekhaṃ ākaḍḍhitvā lekhamajjhe dārakaṃ nipajjāpetvā yakkhiniṃ hatthesu mātaraṃ pādesu gāhāpetvā dvepi kaḍḍhitvā gaṇhatha eso gaṇhituṃ sakkontiyā puttoti āha. Tā ubhopi taṃ kaḍḍhiṃsu. Dārako tāhi kaḍḍhiyamāno dukkhappatto hutvā viravi. Mātā taṃ saddaṃ sutvā hadayena phalitena viya puttaṃ muñcitvā rodamānā aṭṭhāsi. Paṇḍito mahājanaṃ pucchi dārakamātu hadayaṃ mudukaṃ hoti udāhu amātu hadayaṃ mudukanti. Mātu hadayaṃ mudukaṃ paṇḍitāti. Paṇḍito mahājanaṃ pucchi tenahi idāni kimetaṃ dārakaṃ gahetvā ṭhitā mātā hoti udāhu visajjetvā ṭhitāti. Visajjetvā ṭhitā paṇḍitāti. Tenahi imaṃ pana dārakacoriṃ tumhe jānāthāti. Na jānāma paṇḍitāti. Yakkhinī esā etaṃ khādituṃ Gaṇhatīti. Kathaṃ jānāsi paṇḍitāti. Yakkhīnaṃ animmissatāya ceva rattatāya ca nirāsaṅkatāya ca chāyāya abhāvena ca nikkaruṇatāya cāti. Atha naṃ so pucchi kāsi tavanti. Yakkhinimhi sāmīti. Kasmā imaṃ dārakaṃ gaṇhasīti. Khādituṃ sāmīti. Andhabāle pubbepi pāpaṃ katvā yakkhinī jātā idāni punapi pāpaṃ karosi aho andhabālāsīti taṃ pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā uyyojesi. Dārakamātāpi ciraṃ jivatu sāmīti paṇḍitaṃ thometvā puttaṃ ādāya pakkāmi. Godhoti eko kira puriso lakuṇṭakatāya ceva kāḷavaṇṇatāya ca godhakāḷo nāma. So pana sattasaṃvaccharāni kammaṃ katvā bhariyaṃ labhi. Sā nāmena dīghatāhalā nāma. So ekadivasaṃ taṃ āmantetvā bhadde puvakhādanīyaṃ pacāhīti vatvā sāmi kuhiṃ gacchissasīti vutte bhadde mātāpitaro daṭṭhuṃ gamissāmīti vatvā kinte mātāpitūhīti tāya paṭikkhittopi yāva tatiyampi vatvā taṃ pacāpetvā pātheyyañceva paṇṇākārañca ādāya tāya saddhiṃ maggaṃ paṭipanno antarāmagge uttānavāhiniṃ nadiṃ addasa. Te dve pana udakabhīrukajātikāva tasmā otarituṃ avisahantā nadītīre aṭṭhaṃsu. Tadā dīghapiṭaṭhi nāmeko duggatapuriso nadītīre anuvicaranto taṃ ṭhānaṃ sampāpuṇi. Te taṃ disvā pucchiṃsu samma ayaṃ nadī gambhīrā uttānāti. So tesaṃ udakabhīrukabhāvaṃ ñatvā sammā ayaṃ nadī atigambhīrā bahū caṇḍamacchāti āha. Samma tavaṃ kathaṃ gamissasīti. So āha suṃsumāramakarānaṃ amhehi saddhiṃ pariccayo atthi tena te Amhe na viheṭhentīti. Tenahi samma amhepi nehīti. So sādhūti sampaṭicchi. Athassa te khajjabhojanaṃ adaṃsu. So katabhattakicaco samma kaṃ paṭhamaṃ nemīti pucchi. Tava sahāyikaṃ nehi maṃ pacchā nessasīti. So sādhūti taṃ khandhe katvā sabbaṃ pātheyayañca paṇṇākārañca gahetvā nadiṃ otaritvā thokaṃ gantvā ukkuṭikaṃ nisīditvā pakkāmi. Tato godhakāḷo tīre ṭhitoyeva gambhīrā vatāyaṃ nadī evaṃ dīghassāpi nāma evarūpā mayhaṃ pana apaseyhāva bhavissatīti cinatesi. Itaropi taṃ nadīmajjhaṃ netvā bhadde ahaṃ taṃ posessāmi tavaṃ sampannavatthālaṅkārā dāsadāsīparivutā vicarissasi kinte ayaṃ lakuṇṭagatto karissati mama vacanaṃ karohīti āha. Sā tassa vacanaṃ sutvāva attano sāmike sinehaṃ chinditvā taṃ khaṇaññeva tasmiṃ paṭibaddhacittā hutvā sāmi sace maṃ na chaḍḍessasi karisasāmi te vacananti āha. Bhadde kiṃ kathesi ahantaṃ posessāmīti āha. Te ubhopi paratīraṃ gantvā aññamaññaṃ sammodamānā godhakāḷaṃ pahāya godhakāḷa tiṭṭha tiṭṭha tavanti vatvā tassa passantasseva khādanīyaṃ khādantā pakkamiṃsu. So taṃ disvā ime ekato hutvā maṃ chaḍḍetvā palāyanti maññeti aparāparaṃ dhāvanto thokaṃ otaritvā bhayena nivattitvā puna tesu kopena punappunaṃ otaritvā jīvāmi vā marāmi vāti ullaṅghitvā nadiyaṃ patito uttānabhāvaṃ ñatvā nadiyā uttaritvā vegena anubandhitvā taṃ pāpuṇitvā ambho duṭṭha cora kuhiṃ me bhariyaṃ nesīti āha. Itaropi taṃ hare duṭṭha vāmana lakuṇṭaka kuto tava bhariyāti vatvā tassa gīvāyaṃ gahetvā khipi. So dīghatāhalaṃ hatthe gahetvā tiṭṭha tiṭṭha kuhiṃ gacchasi mayā sattasaṃvaccharāni kammaṃ katvā laddhabhariyāsīti vatvā tena saddhiṃ kalahaṃ karonto mahāsattassa sālāya santikaṃ pāpuṇi. Mahājano sannipati. Paṇḍito kiṃ saddo nāmesoti pucchitvā tamatthaṃ sutvā ubhopi pakkosāpetvā vacanapaṭivacanaṃ sutvā mama vinicchaye ṭhassathāti vatvā āma ṭhassāmāti vutte paṭhamaṃ dīghapiṭṭhiṃ kiṃnāmosīti pucchi. Dīghapīṭṭhiko nāma sāmīti kathesi. Bhariyā pana te kā nāmāti. So tassā nāmaṃ ajānanto aññaṃ nāmaṃ kathesi. Mātāpitaro te ke nāmāti. Asukā nāmāti. Bhariyāya te mātāpitaro ke nāmāti pucchi. So ajānitvā aññaṃ kathesi. Athassa kathaṃ attano purisaṃ gāhāpetvā taṃ apanetvā itaraṃ pakkosāpetvā purimanayeneva sabbesaṃ nāmāni pucchi. So yathābhūtaṃ jānanto avirujjhitvā kathesi. Bodhisatto taṃpi apanetvā dīghatāhalaṃ pakkosāpetvā tavaṃ kā nāmāsīti pucchi. Dīghatāhalā nāma sāmīti. Sāmiko te ko nāmoti. Sā ajānantī aññaṃ kathesi. Mātāpitro te ke nāmāti pucchi. Sā asukā nāmāti āha. Sāmikassa te mātāpitro ke nāmāti. Sā vilapantī aññaṃ kathesi. Paṇḍito itare dve pakkosāpetvā mahājanaṃ pucchi imissā kathā dīghapiṭṭhissa vacanena sameti udāhu godhakāḷassāti. Godhakāḷassa paṇḍitāti. Ayaṃ etissā sāmiko Itro coroti. Atha naṃ pucchi corosi tavanti. Āma sāmīti. Corabhāvaṃ sampaṭicchi. Paṇḍitassa vinicchayena godhakāḷo attano bhariyaṃ labhitvā paṇḍitaṃ thometvā bhariyaṃ ādāya pakkāmi. Paṇḍito dīghapiṭṭhiṃ āha ito paṭṭhāya mā puna evarūpamakāsīti. Rathoti tadā eko puriso rathe nisīditvā mukhadhovanatthāya gāmato nikkhami. Tasmiṃ khaṇe sakko āvajjento paṇḍitaṃ disvā mahosathassa buddhaṅkurassa paññānubhāvaṃ pākaṭaṃ karissāmīti cintetvā manussavesenāgantvā rathassa pacchābhāgaṃ gahetvā pāyāsi. Atha naṃ rathasāmiko puriso tāta kenatthena āgatosīti pucchitvā tumhe upaṭṭhātuṃ āgatomhīti vutte tenahi sādhūti sampaṭicchitvā yānā oruyha sarīrakiccatthāya gato. Tasmiṃ khaṇe sakko rathaṃ abhiruhitvā vegena pājesi. Rathasāmiko sarīrakiccaṃ katvā nikkhamanto sakkaṃ rathaṃ gahetvā palāyantaṃ disvā vegena anubandhitvā tiṭṭha tiṭṭha kuhiṃ me rathaṃ nessasīti vatvā tava ratho añño bhavisasti ayaṃ pana mama rathoti vutte tena saddhiṃ kalahaṃ karonto sālādvāraṃ patto. Paṇḍito kimetanti pucchitvā te pakkosāpetvā tenākārena āgacchante disvā nibbhayatāya ceva akkhīnaṃ animmissatāya ca ayaṃ sakko ayaṃ rathasāmikoti aññāsi. Evaṃ santepi vivādakāraṇaṃ pucchitvā mama vinicchaye ṭhassathāti vatvā āma ṭhassāmāti vutte ahaṃ rathaṃ pājessāmi tumhe dvepi rathapacchimante gaṇhatha rathasāmiko na visajjessati itaro visajjessatīti vatvā ekaṃ purisaṃ āṇāpesi rathaṃ pājehīti. So tathā akāsi. Itarepi dve pacchato gahetvā anudhāviṃsu. Rathasāmiko thokaṃ gantavā kilamanto rathaṃ visajjetvā ṭhito. Sakko pana rathena saddhiṃ dhāvateva. Paṇḍito rathaṃ nivattāpetvā manussānaṃ ācikkhi ayaṃ puriso thokaṃ gantvā rathaṃ visajjetvā ṭhito ayaṃ pana rathena saddhiṃ dhāvitvā ratheneva saddhiṃ nivatti nevassa sarīrato sedavindumattaṃpi atthi na assāsapassāso acchambhito animmissanetto esa sakko devarājāti. Atha na sakko devarājāsīti pucchitvā āma paṇḍitāti vutte kasmā idhāgatosīti pucchitvā taveva paññāpakāsanatthaṃ paṇḍitāti vutte tenahi mā puna evamakāsīti āha. Sakko sakkānubhāvaṃ dassento ākāse ṭhatvā aṭṭo suvinicchito aṭṭo suvinicchitoti paṇḍitassa thutiṃ katvā sakaṭṭhānameva gato. Tadā so amacco sayameva rañño santikaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā mahārāja paṇḍitena evaṃ rathaaṭṭo suvinicchito sakkopi tena parājito kasmā purisavisesaṃ na jānāsi devāti āha. Rājā senakaṃ pucchi kiṃ senaka ānema paṇḍitanti. So maccharāyanto āha mahārāja ettakena paṇḍito nāma na hoti āgametha tāva naṃ vīmaṃsitvā jānissāmāti. Rājā tuṇhī ahosi.