sabbakāmaduho rāja na jātu nirayaṃ vajeti.

Tattha rathasaññātoti mahārāja tava kāyo rathoti saññāto hotu. Manosārathikoti manasaṃkhātena kusalacittena sārathinā samannāgato. Lahūti vigatathīnamiddhatāya sallahuko. Avihiṃsāsāritakkhoti avihiṃsāmayena sāritena supariniṭṭhitena akkhena samannāgato. Saṃvibhāga- paṭicchadoti dānasaṃvibhāgamayena paṭicchadena samannāgato. Pādasaññamanemiyoti pādasaññamamayāya nemiyā samannāgato. Hatthasaññamapakkharoti hatthasaññamamayena pakkharena samannāgato. Kucchisaññamanabbhantoti kucchisaññamasaṃkhātena mitabhojanamayena telena abbhañjanto. Vācāsaññamakūjanoti vācāsaññamena akūjano. Saccavākyasamattaṅgoti saccavākyena paripuṇṇaaṅgo akhaṇḍarathaṅgo. Apesuññasusaññatoti apesuññena suṭṭhu saññato suphusito. Girāsakhilanelaṅgoti sakhilāya saṇhavācāya niddosaṅgo maṭṭharathaṅgo. Mitabhāṇisilesitoti mitabhāṇīsaṃkhātena silesena suṭṭhu saṃbandho. Saddhālobhasusaṃkhāroti kammaphalasaddahanasaṃkhātena saddhāmayena ca alobhamayena ca sundarena alaṅkārena samannāgato. Nivātañjalikubbaroti sīlavantānaṃ nivātavuttimayena ceva añjalikammamayena ca kubbarena samannāgato. Athaddhatānatīsākoti sakhilasammodakabhāvasaṃkhātāya athaddhatāya ānataīso thokānataīsoti attho. Sīlasaṃvaranaddhanoti akhanḍapañcasīlacakkhundriyādisaṃvarasaṃkhātāya naddhanarajjuyā samannāgato. Akkodhanamanugghāṭīti akkodhanabhāvasaṃkhātena anugghāṭena samannāgato. Dhammapaṇḍarachattakoti dasakusalakammapathadhammasaṃkhātena paṇḍarachattena samannāgato. Bāhusaccamupālamboti atthasannissitabahussutabhāvamayena upālambena samannāgato. Ṭhiticittamupādhiyoti lokadhammehi avikampanabhāvena suṭṭhu ṭhitaekaggatābhāvappattacittasaṃkhātena upādhinā uttarattharaṇena vā rājāsanena vā samannāgato. Kālaññutācittasāroti ayaṃ dānassa dinnakālo ayaṃ sīlassa rakkhanakāloti evaṃ kālaññutāsaṃkhātena kālaṃ jānitvā katena cittena kusalacittasārena samannāgato. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā mahārāja rathassa nāma āṇiṃ ādiṃ katvā sabbaṃ dabbasambhārajātaṃ parisuddhaṃ sāramayañca icchitabbaṃ evaṃ hi so ratho addhānakkhamo hoti. Evaṃ Tava kāyarathopi kālaṃ jānitvā katena cittena parisuddhena dānādinā kusalasārena samannāgato hotu. Vesārajjatidaṇḍakoti parisamajjhe kathentassāpi visāradabhāvasaṃkhātena tidaṇḍena samannāgato. Nivātavuttiyottaṅgoti ovāde vattanasaṃkhātena mudunā dhurayottena samannāgato. Mudunā hi dhurayottena baddharathaṃ sindhavā sukhaṃ vahanti evaṃ tavapi kāyaratho paṇḍitānaṃ ovādavuttitāya ābandho sukhaṃ yātīti attho. Anatimānayugo lahūti anatimānasaṃkhātena lahukena yugena samannāgato alīnacittasanthāroti yathā nāma ratho dantamayena uḷārena santharena sobhati evaṃ tava kāyaratho dānādinā alīnaasaṅkuṭitacittasanthāro hotu. Vuḍḍhisevī rajohatoti yathā nāma ratho visamena rajaṭṭhānamaggena gacchanto rajokiṇṇo na sobhati samena virajena maggena gacchanto sobhati. Evaṃ tava kāyarathopi paññāvuḍḍhisevitāya samatalaṃ ujumaggaṃ paṭipajjitvā hatarajo hotu. Sati patodo dhīrassāti dhīrassa paṇḍitassa tava tasmiṃ rathe supatiṭṭhitasati patodo hotu. Dhiti yogo ca rasmiyoti abbhocchinnaviriyasaṃkhātā dhiti hitapaṭipattiyaṃ yujjanabhāvasaṃkhāto yogo ca tava tasmiṃ rathe suvattitā thirā rasmiyo hontu. Mano dantaṃ pathaṃ neti samadantehi vājibhīti yathā nāma ratho visamadantehi sindhavehi uppathaṃ bhajati samadantehi samasikkhitehi yutto ujupathameva anveti evaṃ tava manopi dantaṃ nibbisevanaṃ kummaggaṃ pahāya ujumaggaṃ gaṇhati. Tasmā sudantaṃ ācārasampannaṃ cittaṃ tava kāyarathassa sindhavakiccaṃ sādhetu. Icchā lobho cāti Tattha appattesu vatthūsu icchā pattesu lobhoti ayaṃ icchā ca lobho ca kummaggo nāma kuṭilo anujumaggo apāyameva neti dasakusalakammapathavasena pana aṭṭhaṅgikamaggena vā pavatto sīlasaññamo ujumaggo nāma. So tava kāyarathassa maggo hotu. Rūpeti etesu manāpiyesu rūpādīsu kāmaguṇesu nimittaṃ gahetvā dhāvantassa tava kāyarathassa uppathaṃ paṭipannassa rājarathassa sindhave ākoṭetvā nivāraṇapatodalaṭṭhi viya paññā ākoṭanī hotu. Sā hi naṃ uppathagamanato nivāretvā ujuṃ sucaritamaggaṃ āropessati. Tattha attāvātī tasmiṃ pana tava kāyarathe añño sārathi nāma natthi tava attāva sārathi. Sace etena yānenāti mahārāja yassetaṃ evarūpaṃ yānaṃ sace etena yānena samacariyā daḷhā dhitīti yassa samacariyā ca dhiti ca daḷhā hoti thirā so etena yānena yasmā esa ratho sabbakāmaduho rāja yathāpatthite sabbakāme deti tasmā na jātu nirayaṃ vajeti ekaṃsena taṃ dhārehi evarūpena yānena nirayaṃ na gacchasi. Iti kho mahārāja yaṃ maṃ avaca ācikkha me nārada visuddhimaggaṃ yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyanti ayante so mayā anekapariyāyena akkhātoti.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒,๑๙๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหานารทกัสสปชาดก”