Tato okkākarājā maddarañño bahudhanaṃ datvā taṃ ādāya pakkāmi. Maddarājāpi mahantena parivārena dhītaraṃ uyyojesi. Okkākarājā kusāvatiṃ gantvā nagaraṃ alaṅkārāpetvā sabbabandhanāni mocetvā puttassa abhisekaṃ katvā pabhāvatiṃ aggamahesiṃ kāretvā kusarājassa āṇāti bheriñcārāpesi. Sakalajambūdīpatale rājāno yesaṃ dhītaro atthi te kusarañño dhītaro pahiṇiṃsu yesaṃ puttā atthi te tena saddhiṃ mittabhāvaṃ ākaṅkhantā putte upaṭṭhāke katvā pahiṇiṃsu. Bodhisattassa nāṭakaparivāro mahā ahosi. Mahantena yasena rajjaṃ kāresi. Pabhāvatī pana taṃ divā passituṃ na labhati. Sopi divā passituṃ na labhati. Ubhinnaṃ rattidassanameva hoti. Tattha pabhāvatiyā sarīrappabhāpi abbohārikā ahosi. Bodhisatto sirigabbhato rattiyaṃyeva nikkhamati. So katipāhaccayena pabhāvatiṃ divā daṭṭhukāmo mātuyā ārocesi . Sā mā te tāta ruci yāva ekaṃ puttaṃ labhasi tāva āgamehīti paṭikkhipi. So punappunaṃ yāciyeva. Atha naṃ sā āha tenahi hatthisālaṃ gantvā hatthimeṇḍakavesena tiṭṭha ahantaṃ tattha nessāmi atha naṃ akkhīni pūretvā olokeyyāsi mā ca attānaṃ jānāpesīti. So sādhūti sampaṭicchitvā hatthisālaṃ agamāsi. Athassa mātā hatthisālaṃ alaṅkārāpetvā pabhāvatiṃ ehi sāmikassa hatthino passāmāti tattha Netvā ayaṃ hatthī asuko nāma ayaṃ hatthī asuko nāmāti tassā dassesi. Tattha naṃ rājā mātu pacchato gacchantiṃ disvā hatthigopakavesena hatthichakaṇapiṇḍena piṭṭhiyaṃ pahari. Sā kuddhā rañño te hatthaṃ chindāpessāmīti vatvā deviṃ ujjhāpesi. Rājamātā mā amma kujjhīti suṇisaṃ saññāpetvā piṭṭhiṃ parimajji. Punapi rājā taṃ daṭṭhukāmo hutvā assasālāyaṃ assagopakavesena taṃ disvā tatheva assachakaṇapiṇḍena pahari. Tadāpi naṃ kuddhaṃ sassu saññāpesi .

Punekadivasaṃ pabhāvatī mahāsattaṃ passitukāmā hutvā sassuyā ārocetvā alaṃ mā te rucīti paṭikkhittā punappunaṃ yāci. Atha naṃ sā āha tenahi sveva mama putto nagaraṃ padakkhiṇaṃ karissati tvaṃ sīhapañjaraṃ vivaritvā taṃ passeyyāsīti. Evañca pana vatvā punadivase nagaraṃ alaṅkārāpetvā jayampatikumāraṃ rājavesaṃ gāhāpetvā hatthipiṭṭhe nisīdāpetvā bodhisattaṃ pacchimāsane nisīdāpetvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ kārāpetvā pabhāvatiñca ādāya sīhapañjare ṭhatvā passa tava sāmikassa sirisobhagganti āha. Sā anucchaviko me sāmiko laddhoti attamanā ahosi. Taṃ divasaṃ pana mahāsatto hatthimeṇḍakavesena jayampatissa pacchimāsane nisīditvā yathādhippāyena pabhāvatiṃ olokento hatthivikārādivasena cittaruciyā keḷiṃ dassesi. Hatthimhi atikkante rājamātā pabhāvatiṃ pucchi diṭṭho te amma sāmikoti. Sā āma ayye pacchimāsane Panassa nisinno hatthimeṇḍo ativiya dubbinīto hoti mayhaṃ hatthavikārādīni dassesi kasmā evarūpaṃ alakkhikaṃ rañño pacchimāsane nisīdāpesunti. Amma rañño pacchimāsane rakkhā nāma icchitabbāti. Sā cintesi ayaṃ hatthimeṇḍo ativiya nibbhayo rājānaṃ rājātipi na maññati kinnu kho esova kusarājā addhā hi eso ativiya virūpo eva bhavissati teneva taṃ mama na dassentīti. Sā khujjaṃ kaṇṇamūle āha amma gaccha tāva jānāhi kiṃ purimāsane nisinnako kusarājā udāhu pacchimāsaneti. Kathaṃ panāhaṃ jānissāmīti. Sacepi so rājā bhavissati paṭhamataraṃ hatthipiṭṭhito otarissati imāya saññāya jānāhīti. Sā āgantvā ekamante ṭhitā paṭhamataraṃ mahāsattaṃ otarantaṃ addasa pacchā jayampatikumāraṃ. Mahāsattopi itocītoca olokento khujjaṃ disvā iminā nāma kāraṇena esā āgatā bhavissatīti ñatvā taṃ pakkosāpetvā imaṃ antaraṃ pabhāvatiyā mā kathesīti daḷhaṃ vatvā uyyojesi. Sā gantvā purimāsane nisinno paṭhamataraṃ otaratīti āha. Pabhāvatī tassā vacanaṃ saddahi. Rājā puna daṭṭhukāmo hutvā mātaraṃ yāci. Sā paṭikkhipituṃ asakkontī tenahi aññātakavesena uyyānaṃ gacchāhīti. So uyyānaṃ gantvā pokkharaṇiyaṃ galappamāṇaṃ udakaṃ pavisitvā paduminipattena sīsaṃ chādetvā pupphitapadumena mukhaṃ āvaritvā aṭṭhāsi. Mātāpissa pabhāvatiṃ uyyānaṃ netvā sāyaṇhasamaye ime rukkhe Passa sakuṇe passa mige passāti palobhiyamānāva pokkharaṇītīraṃ pāpesi.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๗๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กุสชาดก”