Atīte bārāṇasiyaṃ saṃyamassa nāma bārāṇasirañño khemā nāma aggamahesī ahosi. Tadā bodhisatto channavutihaṃsasahassaparivuto cittakūṭe vihāsi. Athekadivasaṃ khemā devī paccūsasamaye supinaṃ addasa. Suvaṇṇahaṃsā āgantvā rājapallaṅke nisīditvā madhurassarena dhammakathaṃ kathesuṃ. Deviyā sādhukāraṃ datvā dhammakathaṃ suṇantiyā Dhammassavane atittāya eva ratti vibhāyi. Haṃsā dhammaṃ kathetvā uṭṭhāya sīhapañjarena nikkhamitvā agamaṃsu. Sāpi vegenuṭṭhāya palāyamāne haṃse gaṇhatha gaṇhathāti vatvā hatthaṃ pasārentīyeva pabujjhi. Tassā kathaṃ sutvā paricārikāyo kuhiṃ haṃsāti thokaṃ avahasiṃsu. Sā tasmiṃ khaṇe supinakabhāvaṃ ñatvā cintesi ahaṃ abhūtaṃ na passāmi addhā imasmiṃ loke suvaṇṇavaṇṇā haṃsā bhavissanti sace kho pana suvaṇṇahaṃsānaṃ dhammaṃ sotukāmamhīti rājānaṃ vakkhāmi amhehi suvaṇṇahaṃsā nāma na diṭṭhapubbā haṃsānañca kathā nāma abhūtāyevāti vatvā nirussukko bhavissati dohaloti vutte pana yena kenaci upāyena pariyesissati evaṃ me manoratho ijjhissatīti. Sā gilānālayaṃ dassetvā paricārikānaṃ saññaṃ datvā nipajji. Rājā rājāsane nisinno tassā dassanavelāya taṃ adisvā kuhiṃ khemā devīti pucchitvā gilānā devāti sutvā tassā santikaṃ gantvā sayanapassekadese nisīditvā piṭṭhiṃ parimajjanto kinte bhadde aphāsukanti pucchi. Deva aññaṃ aphāsukaṃ natthi dohalo pana me uppannoti. Tenahi bhaṇasi devi yaṃ icchasi taṃ sīghante upanāmessāmīti. Mahārāja ahamekassa suvaṇṇahaṃsassa samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinnassa gandhamālādīhi pūjaṃ katvā sādhukāraṃ dadamānā dhammakathaṃ sotumicchāmi sace labhāmi iccetaṃ kusalaṃ no ce jīvitaṃ me natthīti. Atha naṃ rājā sace manussaloke atthi labhissasi mā cintayīti assāsetvā sirigabbhā Nikkhamitvā amaccehi saddhiṃ mantesi ambho khemā devī suvaṇṇahaṃsassa dhammakathaṃ sotuṃ labhantī jīvissāmi alabhantiyā me jīvitaṃ natthīti vadati atthi nukho suvaṇṇavaṇṇā haṃsāti. Deva amhehi neva diṭṭhapubbā na sutapubbāti. Ke pana jāneyyunti. Brāhmaṇā devāti.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๔๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหาหังสชาดก”