Tattha idhāgamāti tāta imaṃ assamapadaṃ āgato. Sudassaneyyoti suṭṭhu dassaneyyo. Sutanūti suṭṭhu tanuko nātikīso nātithūlo. Vinetīti attano sarīrappabhāya assamapadaṃ ekobhāsaṃ viya vineti pūreti. Sukaṇhakaṇhacchadanehi bhototi tāta tassa bhoto sukaṇhehi kaṇhacchadanehi bhamaravaṇṇehi kesehi sukaṇhaṃ sīsaṃ sumajjitamaṇimayaṃ viya khāyati. Amassujātoti na tāvassa massu jāyati taruṇoyeva. Apurāṇavaṇṇīti acirapabbajito. Ādhārarūpañca panassa kaṇṭheti kaṇṭhe ca panassa amhākaṃ bhikkhābhājanaṭhapanapattādhārasadisaṃ pilandhanaṃ atthīti muttāhāraṃ sandhāya vadati. Gaṇḍāti thane sandhāyāha. Ure sujātāti uramhi sujātā. Uratotipi pāṭho. Pabhassarāti pabhāsampannā. Pabhāsaretipi pāṭho. Obhāsentīti attho. Bhusadassaneyyanti ativiya dassanīyaṃ. Kuñcitaggāti sīhakuṇḍalaṃ sandhāya vadati. Suttañcāti yaṃ tassa jaṭāsu bandhanaṃ suttaṃ taṃpi jotati pabhaṃ muñcati. Saṃyamāni catassoti iminā maṇisuvaṇṇapavāḷarajaṭamayāni cattāri pilandhanāni dasseti. Tā saṃsareti tāni pilandhanāni pāvusena vuṭṭhe deve tiriṭisaṅghā viya vicaranti. Mekhalanti mekhalaṃ. Ayameva pāṭho. Idaṃ nivatthakaṇca cīrakaṃ sandhāyāha. Na santhareti na vāke. Idaṃ vuttaṃ hoti tāta yathā mayaṃ tiṇamayaṃ vā vākamayaṃ vā cīrakaṃ dhārema na tathā so so pana suvaṇṇacīrakaṃ dhāretīti. Akhilakānīti apākāni nibbaṇāni. Kaṭisamohitānīti kaṭiyaṃ bandhāni. Niccakīḷaṃ karontīti aghaṭṭitānipi niccakāle kīḷāpenti. Hantātāti ambho tāta. Kiṃ rukkhaphalāni tānīti tāni tassa māṇavassa suttāruḷhāni kaṭiyaṃ bandhāni katararukkhaphalāni nāmāti maṇisaṅghāṭiṃ sandhāyāha . jaṭāti jaṭāmaṇḍalākārena bandharatanamissakesavaṭṭiyo sandhāyāha. Vellitaggāti kuñcitaggā. Dvedhāsiroti tassa sīsaṃ dvedhā katvā bandhānaṃ jaṭānaṃ vasena suṭṭhu vibhattarūpaṃ. Tathāti yathā tassa māṇavassa jaṭā tathā tumhehi mama na bandhā aho vata mamapi tathā assūti patthento āha. Upetarūpāti upetasabhāvā. Vātasameritaṃvāti yathā nāma nīluppalaṃ vātena samīritaṃ tatheva ayaṃ imasmiṃ vanasaṇḍe assame Vāti. Netādisoti tāta yādiso mama kāye paṅko na tādiso tassa sarīre dassanīyo ceva sugandho ca. Aggagimheti vassantasamaye. Nihantīti paharati. Kiṃ rukkhaphalaṃ nukho tanti katararukkhassa nukho taṃ phalaṃ. Saṅkhavarūpapannāti sudhotasaṅkhapaṭibhāgā. Na nūna so sākamakhādīti nūna so māṇavo mayaṃ viya tehi dantehi rukkhapaṇṇāni ceva mūlaphalāni ca na khādi. Amhākaṃ hi tāni khādantānaṃ supaṅkavaṇṇā dantāti dīpeti. Akakkasanti tāta tassa bhāsitaṃ apharusaṃ agaḷitaṃ punappunaṃ vadantassāpi sumadhuratāya mahuṃ muduṃ amussanatāya ujuṃ avikkhittatāya anuddhataṃ patiṭṭhitatāya acapalaṃ. Rudanti bhāsamāssa sarasaṅkhātaṃ rudaṃpi manoharaṃ karavīkassa viya sussaraṃ sumadhuraṃ. Rañjayatevāti mama mano rañjayatiyeva. Bindussaroti piṇḍitassaro. Māṇavāhati so hi māṇavo puratthā mama mittaṃ ahu. Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇanti tāta tassa māṇavassa ūrūnamantare ekaṃ vaṇaṃ atthi taṃ susandhi suphusitaṃ sippipūṭamukhasadisaṃ sabbattha vimaṭṭhimaṃ samantato maṭṭhaṃ. Puthūti mahantaṃ. Sujātanti susaṇṭhitaṃ. Kharapattasannibhanti padumamakulasannibhaṃ. Uttariyānāti uttaritvā avattharitvā. Pīḷayīti pīḷeti. Tapantīti tassa māṇavassa sarīrato niccharantā suvaṇṇavaṇṇā raṃsiyo jalanti obhāsanti virocanti ca. Bāhāti bāhāpissa mudū. Añjanalomasadisāti añjanalomasadisehi lomehi samannāgatā. Vicitravaṭṭaṅgulikassa sobhareti hatthāpissayeva lakkhaṇavicitrāhi pavāḷaṅkurasadisāhi vaṭṭaṅgulīhi samannāgatā sobhanti. Akakkasaṅgoti kacchupīḷakādirahitaṅgapaccaṅgo. Ramayaṃ upaṭṭhahīti maṃ ramayanto upaṭṭhahi paricari. Tūlūpanibhāti mudubhāvassa upamā. Suvaṇṇakambūtalavaṭṭasucchavīti suvaṇṇamayaādāsatalaṃ viya vaṭṭā ca succhavī ca parimaṇḍalatalā ceva sundaracachavī cāti attho. Saṃphusitvāti suṭṭhu phusitvā attano hatthasamphassaṃ mama sarīre pharāpetvā. Ito gatoti mama olokentasseva ito gato. Tena maṃ dahantīti tena tassa hatthasamphassena idāneva maṃ dahanti. Tathā hi tassa gatassa gatakālato paṭṭhāya mama sarīre dāho uṭṭhito tenamhi dommanassappatto nipannoti. Khārividhanti tāta nūna so māṇavo khāribhāvaṃ ukkhipitvā vicarati. Khīḷānīti khīṇāni. Ayameva vā pāṭho. Sukhyanti sukhaṃ. Santhatāti santhāro. Vikiṇṇarūpā cāti tāta ayaṃ tava māluvapaṇṇasanthatā ajja mayā ca tena ca aññamaññaṃ parāmasanāliṅganavasena saṃparivaṭṭantehi vikiṇṇā viya ākulabyākulā jātā. Punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāmāti tāta ahañca so ca abhiramitvā kilantarūpā paṇṇasālato nikkhamitvā udakaṃ pavisitvā ramitvā vigatadarathā punappunaṃ imameva kuṭiṃ pavisāmāti vadati. Mantāti ajja mama tassa gatassa kālato paṭṭhāya neva mantā ca paṭibhanti na upaṭṭhahanti na ruccanti. Na aggihuttaṃ napi yañña tatrāti mahābrahmuno ārādhanatthāya kattabbahomavidhūmanādiyaññakiriyāpi me na paṭibhāti na ruccati. Na cāpi teti tayā ābhatamalaphalānipi na bhuñjāmi. Yassaṃ disanti yassā Disāya. Vananti tassa māṇavassa assamaṃ parivāretvā ṭhitavanaṃ.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๕๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. นฬินิกาชาดก”