Taṃ sutvā sabbepi rājāno pasannā sace satthā nāgamissa mayaṃ aññamaññaṃ vadhitvā lohitanadiṃ pavattayissāma satthāraṃ nissāya no jīvitaṃ laddhaṃ sace pana satthā agāraṃ ajjhāvasissa dīpasahassadvayaparivāraṃ catumahādīparajjamassa hatthagataṃ abhavissa atirekasahassaṃ kho panassa puttā abhavissaṃsu tato khattiyaparivārova acarissa taṃ kho panesa sampattiṃ pahāya nikkhamitvā sambodhiṃ patto idānipi khattiyaparivārova vicaratūti ubhayanagaravāsino aḍḍhateyyāni aḍḍhateyyāni rājakumārasatāni adaṃsu. Bhagavā te pabbājetvā mahāvanaṃ agamāsi. Punadivasato paṭṭhāya tehi parivuto ekadā kapilavatthupure ekadā koliyanagareti dvīsu nagaresu piṇḍāya cari. Ubhayanagaravāsinopissa mahāsakkāraṃ kariṃsu. Tesaṃ garugāravena na attano ruciyā pabbajitānaṃ anabhirati uppajji. Purāṇadutiyikāyopi tesaṃ anabhiratijananatthāya taṃ taṃ vacanaṃ vatvā sāsanaṃ pesesuṃ. Te atirekataraṃ ukkaṇṭhiṃsu. Bhagavā āvajjento tesaṃ anabhiratibhāvaṃ ñatvā ime bhikkhū mādisena buddhena saddhiṃ ekato vasantā ukkaṇṭhanti kathānurūpā nukho nesaṃ dhammakathā sappāyāti upadhārento kuṇāladhammadesanaṃ passi. Athassa etadahosi ahaṃ ime bhikkhū himavantaṃ netvā kuṇālakathāya nesaṃ mātugāmassa dosaṃ pakāsetvā anabhiratiṃ haritvā sotāpattimaggaṃ dassāmīti. So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhattakiccavelāyameva te pañcasate Bhikkhū āmantetvā diṭṭhapubbo vo bhikkhave ramaṇīyo himavantappadesoti pucchi. No hetaṃ bhanteti. Gacchissatha pana himavantacārikanti vutte bhante aniddimanto mayaṃ kathaṃ gamissāmāti. Sace pana vo koci gahetvā gaccheyya gaccheyyāthāti. Āma bhante gacchāmāti.

Satthā sabbepi te attano iddhiyā gahetvā ākāse uppatitvā himavantaṃ gantvā gaganatale ṭhitova ramaṇīye himavantappadese kañcanapabbataṃ rajaṭapabbataṃ maṇipabbataṃ hiṅgulapabbataṃ añjanapabbataṃ sānupabbataṃ phalikapabbatanti nānāvidhe satta pabbate pañca mahānadiyo gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī kaṇṇamuṇḍadahaṃ rathakāradahaṃ maṇḍākiṇīsīhappapātachaddantaanotattakuṇāladahanti ime satta dahe dassesi. Himavanto nāma pabbato pañcayojanasatubbedho tiyojanasahassavitthato. Tassa imaṃ ramaṇīyaṃ ekadesaṃ attano ānubhāvena dassesi. Tattha katanivāsāni sīhabyagghahatthikulādīni catuppadāni dvipade kuṇālādayo sakuṇe ca ekadesato dassesi. Tattha ārāmaramaṇīyakādīni pupphūpagaphalūpage rukkhe nānāvidhe ca sakuṇasaṅghe jalajathalajapupphāni himavantassa puratthimapasse suvaṇṇatalaṃ pacchimapasse hiṅgulatalaṃ dassesi. Imesaṃ ramaṇīyakānaṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya tesaṃ bhikkhūnaṃ purāṇadutiyikāsu chandarāgo pahīno. Atha satthā te bhikkhū gahetvā ākāsato otaritvā himavantassa pacchimapasse saṭṭhiyojanike manosilātale sattayojanikassa kappaṭṭhitasālarukkhassa heṭṭhā tiyojanikāya Manosilāya upari tehi bhikkhūhi parivuto chabbaṇṇabuddharaṃsiyo visajjento aṇṇavakucchiṃ khobhetvā jajjalamāno suriyo viya nisīditvā madhurasaraṃ nicchārento te bhikkhū āmantesi bhikkhave imasmiṃ himavante tumhe adiṭṭhapubbaṃ maṃ pucchathāti. Tasmiṃ khaṇe dve citrakokilā ubhosu koṭīsu daṇḍakaṃ mukhena gahetvā majjhe attano sāmikaṃ nisīdāpetvā aṭṭha citrakokilā purato aṭṭha pacchato aṭṭha vāmato aṭṭha dakkhiṇato aṭṭha heṭṭhā aṭṭha uparicchāyaṃ katvā evaṃ taṃ citrakokilaṃ parivāretvā ākāsenāgacchanti. Te bhikkhū sabbaṃ sakuṇasaṅghaṃ disvā satthāraṃ pucchiṃsu ke nāmete bhante sakuṇasaṅghāti. Bhikkhave esa mama porāṇako vaṃso mayā ṭhapitā paveṇi maṃ tāva pubbe evaṃ paricariṃsu tadā panesa sakuṇagaṇo mahā ahosi aḍḍhuḍḍhāni dijakaññāsahassāni maṃ parivāretvā anuvicariṃsu anupubbena pana parihāyitvā idāni ettako jātoti. Kathaṃ pana evarūpe bhante vanasaṇḍe etā dijakaññāyo tumhe paricariṃsūti. Atha nesaṃ satthā tenahi bhikkhave mama vacanaṃ sādhukaṃ suṇāthāti satiṃ upaṭṭhāpetvā atītaṃ āharitvā dassento āha.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๖๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”