Tattha gilānā vuṭṭhitanti paṭhamagilānaṃ pacchā vuṭṭhitaṃ. Diṭṭhā mayāti atīte kira brahmadatto kāsikarājā sampannabalabāhanatāya kosalarajjaṃ gahetvā kosalarājānaṃ māretvā tassa aggamahesiṃ sannisinnagabbhaṃ gahetvā bārāṇasiṃ gantvā taṃ attano aggamahesiṃ Akāsi. Sā aparabhāge dhītaraṃ vijāyi. Rañño pakatiyā dhītā vā putto vā natthi. So tussitvā bhadde varaṃ gaṇhāhīti āha. Sā gahitakaṃ katvā ṭhapesi. Tassā pana kumārikāya kaṇhāti nāmaṃ kariṃsu. Athassā vayappattāya mātā amma pitarā te varo dinno tamahaṃ gahetvā ṭhapesiṃ tava ruccanakaṃ varaṃ gaṇhāhīti. Sā mayhaṃ avijjamānaṃ dhanaṃ natthi paṭiggahaṇatthāya me sayaṃvaraṃ kārehīti. Sā kilesabahalatāya hirottappaṃ bhinditvā mātaraṃ āha. Sā rañño ārocesi. Rājā yathārucitaṃ patiṃ gaṇhatūti vatvā sayaṃvaraṃ ghosāpesi. Rājaṅgaṇe sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā bahū purisā sannipatiṃsu. Kaṇhā pupphasamuggaṃ ādāya uttarasīhapañjare ṭhitā olokentī ekaṃpi na rocesi. Tadā paṇḍurājagottato ajjuno nakulo bhīmaseno yudhiṭṭhilo sahadevoti ime pañca paṇḍurājaputtā takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippaṃ uggahetvā desacārittaṃ jānissāmāti vicarantā bārāṇasiṃ patvā antonagare kolāhalaṃ sutvā pucchitvā tamatthaṃ ñatvā mayaṃpi gamissāmāti kāñcanarūpakasamānarūpā pañcapi tattha gantvā paṭipāṭiyā aṭṭhaṃsu. Sā kaṇhā te disvā pañcasupi tesu paṭibaddhacittā hutvā pañcannaṃpi sīsesu mālācumbaṭakāni khipitvā amma ime pañca jane varemīti āha. Sā rañño ārocesi. Rājā varassa dinnattā na labhissasīti avatvā anattamanova kiṃjātikā kassa puttāti pucchitvā te paṇḍurājaputtā devāti Paṇḍurājaputtabhāvaṃ ñatvā tesaṃ sakkāraṃ katvā taṃ pādaparicārikaṃ adāsi. Sā sattabhūmikapāsāde te kilesavasena saṅgaṇhi.

Eko panassā paricārako khujjo pīṭhasappi atthi. Sā pañca rājaputte kilesavasena saṅgaṇhitvā tesaṃ bahi nikkhantakāle okāsaṃ labhitvā kilesena anudayhamānā khujjena saddhiṃ pāpaṃ karoti. Tena ca saddhiṃ kathentī mayhaṃ tayā sadiso piyo natthi rājaputte mārāpetvā tesaṃ galalohitena tava pāde dhovissāmīti vadati. Itaresupi jeṭṭhabhātikena saddhiṃ missībhūtakāle imehi catūhi janehi tvameva mayhaṃ piyataro mayā jīvitaṃpi tavatthāya pariccattaṃ mama pitu accayena tuyhaññeva rajjaṃ dāpessāmīti vadati. Itarehi saddhiṃ missībhūtakālepi eseva nayo. Te ayaṃ amhe piyāyati issariyañca no etaṃ nissāya jātanti tassā ativiya tussanti. Sā ekadivasaṃ ābādhikā ahosi. Atha naṃ te parivāretvā eko sīsaṃ sambāhanto nisīdi. Sesā ekekaṃ hatthañca pādañca parimajjiṃsu. Khujjo panassā pādamūle nisīdi. Sā pana sīsaṃ sambāhamānassa jeṭṭhakabhātikassa ajjujanakumārassa mayhaṃ tayā piyataro natthi jīvamānā tayā saddhiṃ jīvissāmi pitu accayena tuyhaṃ rajjaṃ dāpessāmīti sīsena saññaṃ dadamānā taṃ saṅgaṇhi. Itaresaṃpi hatthapādehi tatheva saññaṃ adāsi. Khujjassa pana tvaññeva mama piyataro tavatthāya ahaṃ jīvissāmīti jivhāya saññaṃ adāsi. Te sabbepi pubbe abhiṇhakathitabhāvena tāya Saññāya tamatthaṃ jāniṃsu. Ajjunakumāro pana tassā hatthapādajivhāvikāre disvā yathā mayhaṃ evaṃ sesānaṃpi imāya saññā dinnā bhavissati nissaṃsayaṃ khujjenāti saddhiṃ etissā santhavena bhavitabbanti cintetvā bhātaro gahetvā bahi nikkhamitvā pucchi diṭṭhā te pañcapatikā mama sīsavikāraṃ dassetīti. Āma diṭṭhāti. Kāraṇaṃ jānathāti. Na jānāmāti. Idaṃ nāmettha kāraṇaṃ tumhākaṃ pana hatthapādehi dinnasaññāya kāraṇaṃ jānathāti. Āma jānāmāti. Amhākaṃpi teneva kāraṇena adāsīti. Khujjassa jivhāvikārena saññādānassa kāraṇaṃ jānathāti. Na jānāmāti.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”