Atha nesaṃ ācikkhitvā imināpi saddhiṃ etāya pāpakammaṃ katanti vatvā tesu asaddahantesu khujjaṃ pakkosāpetvā pucchi. So sabbaṃ pavuttiṃ kathesi. Te tassa vacanaṃ sutvā tassā vigatachandarāgā hutvā aho mātugāmo nāma pāpo dussīlo amhādise nāma jātisampanne sobhaggappatte pahāya evarūpena jegucchapaṭikkūlena khujjena saddhiṃ pāpakammaṃ karoti ko nāma paṇḍitajātiko evaṃ nillajjāhi pāpadhammāhi itthīhi saddhiṃ ramissatīti anekehi pariyāyehi mātugāmaṃ garahitvā alaṃ no gharāvāsenāti te pañcajanā himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā āyūhapariyosāne yathākammaṃ gatā. Kuṇālo pana sakuṇarājā tadā ajjunakumāro ahosi. Tasmā attanā diṭṭhakāraṇaṃ dassento diṭṭhā mayāti ādimāha.

Tattha dvepitikāti kosalarañño ca kāsikarañño ca vasenevetaṃ vuttaṃ. Pañcapatikāyāti pañcapatikā. Yakāro nipātamatto. Paṭibaddhantiyāti paṭibaddhamānā. Kabandheti tassa kira gīvā onamitvā uraṃ allinā tasmā chinnasīso viya khāyati. Patī pañcamaticcāti ete pañca atikkamitvā. Khujjavāmanakenāti khujjena vāmanakena saddhiṃ.

Idaṃ vatvā aparānipi diṭṭhapubbāni dassento puna diṭṭhā ādimāha. Tattha paṭhamavatthusmiṃ tāva ayaṃ vibhāvanā.

Atīte kira bārāṇasiṃ nissāya pañcatapāvī nāma setasamaṇī susāne paṇṇasālaṃ kāretvā tattha vasamānā cattāri bhattāni atikkamitvā bhuñjati sakalanagare cando viya suriyo viya ca pākaṭā ahosi. Bārāṇasivāsino khipitvāpi pakkhalitvāpi namo pañcatapāviyāti vadanti. Athekasmiṃ chaṇakāle paṭhamadivase tāva suvaṇṇakārā gaṇabandhena ekasmiṃ padese maṇḍapaṃ katvā macchamaṃsasurāgandhamālādīni tattha netvā surāpātuṃ ārabhiṃsu. Atheko suvaṇṇakāro surāpiṭṭhakaṃ chaḍḍetvā namo pañcatapāviyāti vatvā ekena paṇḍitapurisena ambho andhabāla calacittāya itthiyā namo karosi aho bālosīti vutte samma mā evaṃ avaca mā tvaṃ nirayasaṃvattanikaṃ kammaṃ karīti āha. Atha naṃ so dubbuddhi tuṇhī hohi sahassena me abbhudaṃ karohi ahaṃ te pañcatapāviṃ ito sattame divase alaṅkatapaṭiyattaṃ imasmiṃyeva ṭhāne nisinnaṃ Surāpiṭṭhakaṃ gāhāpetvā suraṃ pivissāmi mātugāmo dhuvasīlo nāma natthīti āha. So na sakkhissasīti vatvā tena saddhiṃ sahassena abbhudamakāsi. So taṃ aññesaṃ suvaṇṇakārānaṃ ārocetvā punadivase pātova tāpasavesena susānaṃ pavisitvā tassa vasanaṭṭhānassa avidūre suriyaṃ namassamāno aṭṭhāsi. Sā nagaraṃ bhikkhatthāya gacchamānā taṃ disvā mahiddhiko khvāyaṃ tāpaso bhavissati ahaṃ tāva susānapasse vasāmi ayaṃ majjhe susānassa vasati bhavitabbamassabbhantare santadhammena vandissāmi nanti upasaṅkamitvā vandi. So neva olokesi na ālapati. Dutiyadivasepi tatheva akāsi. Tatiyadivase panassā vanditakāle adhomukhova gacchāhīti āha. Catutthadivase kacci bhikkhāya na kilamasīti paṭisanthāramakāsi. Sā paṭisanthāro me laddhoti tuṭṭhā pakkāmi. Pañcamadivase bahutaraṃ paṭisanthāraṃ labhitvā thokaṃ nisīditvā gatā. Chaṭṭhe divase pana naṃ āgantvā vanditvā nisinnaṃ bhagini kiṃ nukho ajja bārāṇasiyaṃ mahāgītavāditasaddoti vatvā ayya tumheva na jānātha nagare chaṇo saṅghuṭṭho tattha kīḷantānaṃ esa saddoti vutte ettha ko nāmesa saddoti ajānanto viya hutvā bhagini katī bhattāni atikkamesīti pucchi. Cattāri ayyāti. Tumhe pana katī atikkamethāti. Satta bhaginīti idaṃ pana so musā abhāsi. Devasikaṃ so sadā rattiṃ bhuñjati. So taṃ katī te bhagini vassāni pabbajitāyāti pucchitvā tāya dvādasa vassānīti vatvā tumhākaṃ katī Vassānīti vutte idaṃ me chaṭṭhaṃ vassanti āha. Atha naṃ atthi pana te bhagini santadhammo adhigatoti pucchitvā natthi ayyāti tumhākaṃ pana atthīti vutte mayhaṃpi natthīti vatvā bhagini mayaṃ neva kāmasukhaṃ labhāma na nekkhammasukhaṃ kiṃ amhākaññeva uṇho nirayo mahājanassa kiriyaṃ karoma ahaṃpi gihī bhavissāmi atthi me mātusantakaṃ dhanaṃ na sakkomi dukkhaṃ anubhavitunti āha. Sā tassa vacanaṃ sutvā attano calacittatāya tasmiṃ paṭibaddhacittā hutvā ayya ahaṃpi ukkaṇṭhitā sace maṃ na chaḍḍessatha tumhe ahaṃpi te bhaginī bhavissāmīti . atha naṃ so ehi na taṃ chaḍḍessāmi bhariyā me bhavissasīti taṃ nagaraṃ pavesetvā saṃvasitvā surāpānamaṇḍapaṃ gantvā tāya surāpiṭṭhakaṃ gāhāpetvā suraṃ pivi. Itaro sahassena jito. Sā taṃ paṭicca puttadhītāhi vaḍḍhi. Tadā kuṇālo surādhuttako ahosi. So taṃ kāraṇaṃ āharitvā dassento diṭṭhā mayāti ādimāha.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”