Accāvadatīti sāmikaṃ atikkamma vadati. Sāmikassa santike ṭhitāva aññassa nimittaṃ dassetīti attho. Vijambhatīti ahaṃ taṃ disvā vijambhissāmīti tāya saññāya okāsassa atthibhāvaṃ vā natthibhāvaṃ vā jāneyyāsīti paṭhamameva katasaṅketā hutvā akatasaṅketā vāpi evaṃ esa mayi bajjhissatīti sāmikassa passe ṭhitāva vijambhati vijambhanaṃ dasseti. Vinamatīti kiñcideva bhūmiyaṃ pātetvā taṃ ukkhipantī viya onamitvā piṭṭhiṃ dasseti. Vilasatīti gamanādīhi vā iriyāpathehi alaṅkārehi vā vilāsaṃ dasseti. Vilajjatīti lajjantī viya vatthena sarīraṃ chādeti kavāte vā bhittiyaṃ vā alliyati. Nakhenāti pādanakhena pādanakhaṃ hatthanakhena hatthanakhaṃ ghaṭṭeti. Kaṭṭhenāti daṇḍakena. Dārakanti attano vā puttaṃ aññassa vā puttaṃ gahetvā ukkhipati vā ukkhipāpeti vā. Kīḷatīti sayaṃ kīḷati dārakaṃ kīḷāpeti. Cumbādīsupi eseva nayo. Dadātīti tassa kiñcideva phalaṃ vā pattaṃ vā pupphaṃ vā deti. Yācatīti tameva paṭiyācati. Anukarotīti dārakena kataṃ kammaṃ anukaroti. Uccanti mahāsaddavasena vā thomanavasena vā uccaṃ. Nīcanti mandasaddavasena vā amanāpavacanavasena vā paribhavavacanavasena vā nīcaṃ. Āviccanti bahujanamajjhe appaṭicchannaṃ. Viviccanti raho paṭicchannaṃ. Naccenāti etehi naccādīhi nimittaṃ karoti. Roditenāti rodanakāraṇena Nimittaṃ karoti. Rattiṃ deve vassante vātapānena hatthiṃ āropetvā seṭṭhiputtena nītāya purohitabrāhmaṇiyā vatthu kathetabbaṃ. Jagghatīti mahāhasitaṃ hasati. Evaṃpi nimittaṃ karoti. Kacchanti upakacchaṃ. Oṭṭhanti upari oṭṭhakaṃ. Palikkhatīti dantehi palikkhati. Sīsanti kesavaṭṭiṃ. Evaṃ kesānaṃ mocanabandhanehipi parapurisānaṃ nimittaṃ karoti niyāmetvā vā aniyāmetvā vā kocideva sārajjissatītipi karotiyeva.

Paduṭṭhā veditabbā bhavatīti ayaṃ mayi paduṭṭhā kuddhā kujjhitvā ca pana anācāraṃ caratīti paṇḍitena veditabbā bhavati. Pavāsanti asukagāme payuttadhanaṃ nassati gaccha taṃ sādhehi vohāraṃ karohīti ādīni vatvā tasmiṃ gate anācāraṃ caritukāmā pavāsaṃ vaṇṇeti. Anatthanti avuḍḍhiṃ. Akiccanti akattabbayuttakaṃ. Paridahitvāti gāḷhaṃ nivāsetvā. Parivattakajātāti itocītoca parivattamānā. Kuṅkumiyajātāti kolāhalajātā pādamūle nipannā paricārikā uṭṭhāpeti dīpaṃ jālāpeti nānappakāraṃ kolāhalaṃ karoti tassa kilesaratiṃ nāseti. Dukkhaṃ vediyatīti sīsaṃ me rujjatīti ādīni vadati. Vilomamācaratīti āhāraṃ sītalaṃ icchantassa uṇhaṃ detīti ādīnaṃ vasena paccanīkavutti hoti. Nīhatabhogāti sāmikena dukkhasaṃbhatānaṃ bhogānaṃ surālolatādīhi vināsikā. Santhavanti kilesavasena santhavaṃ karoti. Nikkhantapādāti jārassa upadhāraṇatthāya nikkhantapādā. Sāmiketi patimhi agāraveneva paduṭṭhamanatāya ca aticārinī hoti. Sabbitthiyoti ṭhapetvā vipassanāya tanukatakilesā sesā sabbā itthiyo Pāpaṃ kareyyuṃ. Labbhamāneti saṃvijjamāne. Nivātaketi raho mantanake paribhedake. Khaṇaṃ vā raho vāti pāpakaraṇatthāya okāsaṃ vā paṭicchannaṭṭhānaṃ vā kareyyuṃ. Noti nipātamattaṃ. Alatthāti aladdhā. Ayameva vā pāṭho. Aññaṃ sampannaṃ purisaṃ alabhitvā pīṭhasappināpi tato paṭikkūlatarenāpi pāpaṃ kareyyuṃ. Ārāmakarāsūti abhiratikārikāsu. Aniggahāsūti niggahena vinetuṃ asakkuṇeyyāsu. Titthasamāti yathā titthaṃ uttamādhamesu na kañci nahāyantaṃ nivāreti tathā etāpi raho vā khaṇe vā nivātake vā sati na kañci paṭikkhipanti.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๗๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กุณาลชาดก”