subhāsitadhajā isayo dhammova isinaṃ dhajoti.

Tattha ajeyyanti ajeyyā nāma mātāpitaro te jinanto rājā nāma na hoti sace tava pitusantakaṃ rajjaṃ labhitvā tassa paṭisattu ahosi akiccakārī nāma bhavissasi. Sakhāraṃ jinātīti kūṭaṭṭena jināti sace tvaṃ kālahatthi raññā saddhiṃ mittadhammaṃ na pūresi adhammaṭṭho hutvā niraye nibbattissasi. Na vibhetīti na bhāyati sace tvaṃ rañño na bhāyasi bhariyā dhamme ṭhitā nāma nāhosi. Jiṇṇanti mahallakaṃ tasmiṃ hi kāle abharantā puttā puttā nāma na honti. Santoti paṇḍitā. Dhammanti ye pucchitā saccasabhāvaṃ na vadanti na te paṇḍitā nāma. Dhammaṃ bhaṇantāti ete rāgādayo pahāya parassa hitānukampakā hutvā sabhāvaṃ bhaṇantā paṇḍitā nāma honti. Nābhāsamānanti na abhāsamānaṃ. Amataṃ padanti amatamahānibbānaṃ desentaṃ paṇḍitoti jānanti. Teneva porisādo dhammadesanaṃ sutvā pasannacitto cattāro vare datvā pañcasu sīlesu patiṭṭhito. Bhāsayeti tasmā paṇḍito puriso dhammaṃ bhāseyya joteyya. Buddhādayo hi isayo yasmā dhammo etesaṃ dhajo tasmā subhāsitadhajā nāma subhāsitaṃ paggaṇhanti bālā pana subhāsitaṃ paggaṇhantā nāma natthīti.

Imassa dhammakathaṃ sutvā rājā ca senāpati ca tussitvā gacchāma taṃ rājānaṃ ānessāmāti nagare bheriñcārāpetvā nāgare sannipātetvā tumhe mā bhāyittha rājā kira dhamme patiṭṭhito etha naṃ ānessāmāti mahājanaṃ ādāya mahāsattaṃ purato katvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā kappake upaṭṭhapetvā kappitakesamassuṃ nahātānulittapasādhitaṃ rājānaṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisiñcitvā nagaraṃ pavesesuṃ. Porisādarājā parosatānaṃ khattiyānaṃ mahāsattassa ca mahāsakkāraṃ kāresi. Sutasomanarindena kira porisādo dametvā rajje patiṭṭhāpitoti sakalajambūdīpe mahākolāhalaṃ udapādi. Indapattanagaravāsino āgacchantūti dūte pahiṇiṃsu. So tattha māsamattaṃ vasitvā samma gacchāma mayaṃ tvaṃ appamatto hohi catūsu nagaradvāresu ca nivesanadvāre cāti pañca dānasālāyo kārāpehi dānaṃ dehi dasa rājadhamme akopetvā agatigamanaṃ pajaha mahārājāti porisādaṃ ovadi. Parosatāhi rājadhānīhi balanikāyā yebhuyyena sannipatitā. So tehi balanikāyehi parivuto bārāṇasito nikkhami. Porisādopi nikkhamitvā upaḍḍhapathā nivattati. Mahāsatto abāhanānaṃ rājūnaṃ bāhanāni datvā sabbe te uyyojesi. Tepi tena saddhiṃ sammoditvā yathārahaṃ vandanālapanādīni katvā attano attano janapadaṃ agamaṃsu. Mahāsattopi nagaraṃ pavisitvā indapattanagaravāsīhi janehi devanagaraṃ viya alaṅkatanagaraṃ pavisitvā mātāpitaro vanditvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā mahātalaṃ Abhiruhi. So dhammena rajjaṃ kārento cintesi rukkhadevatā mayhaṃ bahūpakārā balikammalābhamassa karissāmīti. So nigrodharukkhassa avidūre mahantaṃ taḷākaṃ kāretvā bahūni kulāni ṭhapetvā gāmaṃ nivāsāpesi. Gāmo mahā ahosi asītimaggaāpaṇasahassena paṭimaṇḍito. Taṃpi rukkhamūlaṃ sākhantato paṭṭhāya bhūmiṃ samatalaṃ kāretvā parikkhittavedikapākāratoraṇadvārayuttaṃ kāresi. Devatā abhippasīdi. Kammāsapādassa damitaṭṭhāne nivuṭṭhattā so gāmo kammāsapādanigamo nāma jāto. Te sabbepi rājāno mahāsattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā saggapadaṃ pūrayiṃsu.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๙๔๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มหาสุตโสมชาดก”