พึงทราบความในบทว่า กึนิทานา มีอะไรเป็นนิทานเป็นต้นต่อไปนี้

ชื่อว่านิทานะ เพราะมอบผลของตน. ชื่อสมุทยะ เพราะเป็นเหตุตั้งขึ้นแห่งผล. ชื่อว่าชาติ เพราะเป็นเหตุเกิดผล. ชื่อว่าปภวะ เพราะเป็นแดนเกิดแห่งผล.

บทว่า มูลํ ปุจฺฉติ พระพุทธนิมิตทูลถามถึงมูลแห่งการทะเลาะ. เพราะการณะ ชื่อว่ามูละ เพราะเป็นที่ตั้ง. ชื่อว่าเหตุ เพราะอรรถว่าปรารถนา คือเป็นไปเพื่อสำเร็จผลแก่ตน. ชื่อว่านิทาน เพราะมอบผลของตนดุจแสดงว่า ขอเชิญท่านรับผลนั้นเถิด. ชื่อว่าสัมภวะ เพราะเป็นเหตุเกิดแห่งผล. ชื่อว่าปภวะ เพราะเป็นแดนเกิดแห่งผล. ชื่อว่าสมุฏฐานะ เพราะเป็นที่เกิดแห่งผล หรือเป็นเครื่องเกิดแห่งผล. ชื่อว่าอาหาระ เพราะนำมาซึ่งผลของตน. ชื่อว่าอารัมมณะ เพราะยังผลของตนให้ยินดี. ชื่อว่าปัจจยะ เพราะไม่ปฏิเสธผลที่เป็นไปเพราะอาศัยสิ่งนั้น. ชื่อว่าสมุทยะ เพราะเป็นเหตุตั้งขึ้นแห่งผล.

เพราะฉะนั้น พึงทราบคำบรรยายแห่งบทเหล่านี้ด้วยประการฉะนี้.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑,๕๕๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. กลหวิวาทสุตตนิทเทส”