ในบทมีอาทิว่า คามพนฺธเนน ด้วยเครื่องจำคือบ้าน. มีอธิบายว่า เมื่อไม่ได้เพื่อจะออกไปจากที่นั้นๆ ก็ชื่อว่าถูกเขาจำด้วยเครื่องจำคือบ้านเป็นต้น.

บทว่า ตสฺส พนฺธนสฺส โมกฺขตฺถาย คือ เพื่อพ้นจากเครื่องจำดังที่กล่าวแล้วนั้น.

บทว่า ญาณมฺปิ ญาณปโถ แม้ญาณก็ชื่อว่าทางแห่งญาณ คือญาณที่เกิดขึ้นก่อนเป็นสื่อของญาณที่เกิดต่อๆ มา เพราะเหตุนั้น แม้ญาณก็เป็นทางแห่งญาณ.

บทว่า ญาณสฺส อารมฺมณมฺปิ ญาณปโถ แม้อารมณ์แห่งญาณก็ชื่อว่าเป็นทางแห่งญาณ คือแม้ปัจจัยแห่งญาณ ก็ชื่อว่าเป็นทางแห่งญาณ เพราะหน่วงอารมณ์นั้นแล้วเกิดขึ้น.

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๑,๕๖๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๑. กลหวิวาทสุตตนิทเทส”