ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่เห็นธรรมอื่นแม้สักอย่างเดียว เหมือนจิตที่อบรมแล้วทำให้มากแล้วเป็นจิตอ่อนควรแก่การงานนี้เลย.
ในบรรดาจิตเหล่านั้น ชื่อว่าจิตตั้งมั่น เพราะตั้งมั่นอยู่ในความบริสุทธิ์เป็นต้น. ชื่อว่าจิตถึงความไม่หวั่นไหว เพราะเป็นจิตตั้งมั่นนั่นเอง. อธิบายว่า ไม่หวั่น ไม่ไหว.
อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าจิตตั้งมั่น เพราะตั้งอยู่ในอำนาจของตนโดยความเป็นจิตอ่อนและควรแก่การงาน. ชื่อว่าจิตถึงความไม่หวั่นไหว เพราะกำหนดไว้ด้วยศรัทธาเป็นต้น.
จริงอยู่ จิตที่กำหนดไว้ด้วยศรัทธาย่อมไม่หวั่นเพราะความไม่เชื่อ. จิตที่กำหนดไว้ด้วยความเพียรย่อมไม่หวั่นไหวเพราะความเกียจคร้าน. จิตที่กำหนดไว้ด้วยสติย่อมไม่หวั่นไหวเพราะความประมาท. จิตที่กำหนดไว้ด้วยสมาธิย่อมไม่หวั่นไหวเพราะความฟุ้งซ่าน. จิตที่กำหนดไว้ด้วยปัญญาย่อมไม่หวั่นไหวเพราะอวิชชา. จิตที่กำหนดไว้ด้วยแสงสว่าง ย่อมไม่หวั่นไหวเพราะความมืดคือกิเลส.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที