ท่านอธิบายไว้ว่า ธรรมสามัคคีนี้ ท่านเรียกว่าโพธิ เพราะทำวิเคราะห์ว่า พระอริยสาวกย่อมตรัสรู้ด้วยธรรมสามัคคี กล่าวคือ สติ ธรรมวิจยะ วีริยะ ปีติ ปัสสัทธิ สมาธิและอุเบกขา ซึ่งเกิดขึ้นในขณะแห่งโลกุตตรมรรค. เป็นปฏิปักษ์ต่ออันตรายิกธรรมทั้งหลายมิใช่น้อย มีความหดหู่, ความฟุ้งซ่าน การแต่งตั้ง การประมวลมา, กามสุขอัตตกิลมถานุโยค, อุจเฉททิฏฐิ. สัสสตทิฏฐิและความยึดมั่นเป็นต้น.

บทว่า พุชฺฌติ ความว่า ลุกขึ้นจากความหลับอันสืบต่อกิเลส คือแทงตลอดอริยสัจ ๔ หรือทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพานทีเดียว.

ชื่อว่าโพชฌงค์ แม้เพราะเป็นองค์แห่งปัญญาเครื่องตรัสรู้ กล่าวคือ ธรรมสามัคคีนั้นเหมือนองค์แห่งฌานและองค์แห่งมรรคเป็นต้น เพราะอริยสาวกแม้นี้ใด ท่านเรียกว่าตรัสรู้ เพราะทำวิเคราะห์ว่า ตรัสรู้ด้วยธรรมสามัคคีนั่นซึ่งมีประการตามที่กล่าวแล้ว ชื่อว่าโพชฌงค์. แม้เพราะเป็นองค์แห่งพระอริยสาวกผู้ตรัสรู้นั้น เหมือนองค์แห่งเสนาเป็นต้น เพราะเหตุนั้น พระอรรถกถาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าโพชฌงค์ เพราะเป็นองค์แห่งบุคคลผู้ตรัสรู้ดังนี้. โพชฌงค์ ๗ เหล่านั้น.

บทว่า อริยสฺส อฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺส ความว่า เรียกว่าอริยะ ในบทว่า อริโย นั้น เพราะไกลจากกิเลสที่พึงฆ่าด้วยมรรคนั้นๆ เพราะกระทำความเป็นอริยะ และเพราะเป็นผู้ได้เฉพาะซึ่งอริยผล. ทางชื่อว่าอัฏฐังคิกะ เพราะอรรถว่ามีองค์ ๘. ทางนี้นั้นชื่อว่ามรรค เพราะอรรถว่าแสวงหา คือฆ่ากิเลสทั้งหมดไปสู่พระนิพพาน เหมือนเสนามีองค์ ๔ ดนตรีมีองค์ ๕ ซึ่งเป็นเพียงองค์เท่านั้น ผู้ปลดเปลื้ององค์ไม่มี. ความประกอบเนืองๆ ในอันเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘.