บทว่า เหฏฺฐโตปิ ได้แก่ ทางส่วนท้องเรือบ้าง.

บทว่า ปสสฺสโตปิ ได้แก่ ทางข้างทั้งสองบ้าง บทใดที่มิได้กล่าวไว้ในระหว่างๆ บทนั้นพึงทราบโดยแนวแห่งพระบาลี. .. อรรถกถา ขุททกนิกาย มหานิทเทส อัฏฐกวัคคิกะ ๑. กามสุตตนิทเทส อ่านอรรถกถาหน้าต่างที่ [หน้าสารบัญ]

เพราะฉะนั้น สัตว์เป็นผู้มีสติทุกเมื่อ ด้วยการเจริญกายคตาสติเป็นต้น เมื่อเว้นกิเลสกามแม้มีประการทั้งปวงในวัตถุกามทั้งหลายมีรูปเป็นต้น พึงเว้นกามทั้งหลายด้วยข่มไว้และตัดขาด ละกามทั้งหลายเหล่านั้นด้วยอาการอย่างนี้แล้ว พึงข้าม พึงอาจเพื่อจะข้ามโอฆะแม้ทั้ง ๔ อย่างด้วยมรรคเครื่องกระทำการละกามนั้นนั่นแล.

ต่อนั้น พึงวิดเรือคืออัตภาพซึ่งหนักด้วยน้ำคือกิเลส พึงเป็นผู้ถึงฝั่งด้วยอัตภาพเบาเหมือนบุรุษวิดเรือหนัก พึงเป็นผู้ถึงฝั่ง พึงถึงซึ่งฝั่งด้วยเรือเบา โดยลำบากน้อยนั่นเทียว ฉะนั้น เป็นผู้ถึงฝั่งแห่งพระสัทธรรมคือพระนิพพาน พึงถึงด้วยการบรรลุพระอรหัตต์ คือด้วยการปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ