พระสารีบุตรเถระจบเทศนาด้วยยอดคือพระอรหัตต์ ด้วยประการฉะนี้.

บทว่า ตสฺมา ความว่า เพราะทุกข์มีชาติเป็นต้นย่อมติดตามบุคคลนั้น ฉะนั้นคือเหตุนั้น แม้ในบทว่า ตํเหตุ เป็นต้นก็นัยนี้แหละ เพราะทุกข์มีประการดังกล่าวแล้วย่อมติดตามบุคคลนั้น เพราะเหตุนั้น เพราะทุกข์ย่อมติดตาม เพราะปัจจัยนั้น เพราะทุกข์ย่อมติดตาม เพราะนิทานนั้น พึงประกอบบทอย่างนี้ด้วยประการฉะนี้.

บทว่า เหตุ เป็นต้นเป็นไวพจน์ของบทว่า การณะ ก็การณะชื่อว่าเหตุ เพราะอรรถว่ามีผลเกิดขึ้น คือเป็นไปด้วยเหตุนั้น

ชื่อว่า ปัจจัย เพราะอรรถว่าผลย่อมอาศัยธรรมนั้นเกิดและเป็นไป

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๓๕๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. กามสุตตนิทเทส”