@อโวกฺกเมนฺโต ๓ ฉ.ม. ปุพฺโพปเทสฏฺฐกถานยญฺจ ๔ สี.,ก. อโวกฺกมนฺโต

ตตฺถ "ปาโฐ วิสิฏฺโฐ นิทฺเทโส, ตํ นาม วิเสสิโต จา"ติ วุตฺตตฺตา ทุวิโธ ปาโฐ พฺยญฺชนปาโฐ อตฺถปาโฐ จ. เตสุ พฺยญฺชนปาโฐ อกฺขรปทพฺยญฺชนอาการ- นิรุตฺตินิทฺเทสวเสน ฉพฺพิโธ. อตฺถปาโฐ สงฺกาสนปฺปกาสนวิวรณวิภชนอุตฺตานีกรณ- ปญฺญตฺติวเสน ฉพฺพิโธ. ตตฺถ ตีสุ ทฺวาเรสุ ปริสุทฺธปฺปโยคภาเวน วิสุทฺธกรุณานํ จิตฺเตน ปวตฺติตเทสนา วาจาหิ อกถิตตฺตา อเทสิตตฺตา ๑- อกฺขรมิติ สญฺญิตา, ตํ ปารายนิกพฺราหฺมณานํ มนสา ปุจฺฉิตปญฺหานํ วเสน ภควตา รตนฆเร นิสีทิตฺวา สมฺมสิตปฏฺฐานมหาปกรณวเสน จ อกฺขรํ นามาติ คเหตพฺพํ.

อถ วา อปริปุณฺณปทํ อกฺขรมิติ คเหตพฺพํ ๒- "สฏฺฐิวสฺสสหสฺสานี"ติ เอวมาทีสุ ๓- วิย. เอตฺถ หิ สการนการโสการาทีนิ ๔- อกฺขรมิติ, เอกกฺขรํ วา ปทํ อกฺขรมิติ เอเก. "ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา"ติ ๕- เอวมาทีสุ ๖- วิภตฺยนฺตํ อตฺถโชตกมกฺขรปิณฺฑํ ปทํ. "นามญฺจ รูปญฺจา"ติ เอวมาทีสุ ๗- พหูหิ อกฺขเรหิ ยุตฺตํ ปทํ นาม. สงฺขิตฺเตน วุตฺตํ ปทํ วิภาเวติ. ปเทน อภิหิตํ พฺยญฺชิยติ พฺยตฺตํ ปากฏํ กโรตีติ พฺยญฺชนํ, วากฺยเมว. "จตฺตาโร อิทฺธิปาทา"ติ สงฺเขเปน กถิตมตฺถํ "กตเม จตฺตาโร? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. วีริยจิตฺตวีมํสสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวตี"ติอาทีสุ ๘- ปากฏกรณภาเวน พฺยญฺชนํ นาม. พฺยญฺชนวิภาคปกาโส อากาโร. "ตตฺถ กตโม ฉนฺโท? โย ฉนฺโท ฉนฺทิกตา กตฺตุกมฺยตา"ติ เอวมาทีสุ ๙- กถิตพฺยญฺชนํ อเนกวิเธน วิภาคกรณํ อากาโร นาม. อาการาภิหิตสฺส ๑๐- นิพฺพจนํ นิรุตฺติ. "ผสฺโส เวทนา"ติ เอวมาทีสุ ๑๑- อากาเรน กถิตํ "ผุสตีติ ผสฺโส. เวทิยตีติ เวทนา"ติ นีหริตฺวา วจนํ นิรุตฺติ