@๓๔/๑/๒๑ วิภตฺตสฺส ๑- จ อุปมาภิธาเนน สมฺปฏิปาทนํ ๒- อุตฺตานีกรณํ, วิวรเณน วิวริตตฺถสฺส "กตโม ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ? โย ตสฺมึ สมเย ผสฺโส ผุสนา สมฺผุสนา"ติ ๓- อติวิวริตฺวา กถนญฺจ วิภชเนน วิภตฺตสฺส "เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว คาวี นิจฺจมฺมา, เอวเมว ขฺวาหํ ภิกฺขเว ผสฺสาหาโร ทฏฺฐพฺโพติ วทามี"ติ ๔- เอวมาทิ อุปมากถนญฺจ อุตฺตานีกรณํ นาม. ธมฺมํ สุณนฺตานํ ธมฺมเทสเนน จิตฺตสฺส อเนกวิเธน โสมนสฺสอุปฺปาทนญฺจ อติขิณพุทฺธีนํ อเนกวิเธน ญาณสฺส ติขิณภาวกรณญฺจ ปญฺญตฺติ นาม, เตสํ สุณนฺตานํ ตํจิตฺตโตสเนน ตํจิตฺตนิสามเนน จ ปญฺญายตีติ ปญฺญตฺติ. ตตฺถ ภควา อกฺขเรหิ สงฺกาสยติ, ปเทหิ ปกาสยติ, พฺยญฺชเนหิ วิวรติ, อากาเรหิ วิภชติ, นิรุตฺตีหิ อุตฺตานีกโรติ, นิทฺเทเสหิ ปญฺญาปยตีติ. กึ วุตฺตํ โหติ:- พุทฺธา ภควนโต เอกจฺเจ เวเนยฺเย เอกสฺมึ เทสเน อกฺขเรหิ อตฺถสงฺกาสนํ กโรนฺติ ฯเปฯ นิทฺเทเสหิ อตฺถปญฺญาปนํ กโรนฺตีติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย.

อถ วา อกฺขเรหิ สงฺกาสยิตฺวา ปเทหิ ปกาสยติ, พฺยญฺชเนหิ วิวริตฺวา อากาเรหิ วิภชติ, นิรุตฺตีหิ อุตฺตานีกตฺวา นิทฺเทเสหิ ปญฺญาปยติ. กึ วุตฺตํ โหติ:- เอวรูเปน ธมฺมเทสเนน เอกจฺเจสุ ฐาเนสุ เอกจฺจานํ เวเนยฺยานํ วินยตีติ.

อถ วา อกฺขเรหิ อุคฺฆาตยิตฺวา ปเทหิ ปกาเสนฺโต วินยติ อุคฺฆติตญฺญุํ, พฺยญฺชเนหิ วิวริตฺวา อากาเรหิ วิภชนฺโต วินยติ วิปญฺจิตญฺญุํ, นิรุตฺตีหิ อุตฺตานีกตฺวา นิทฺเทเสหิ ปญฺญาเปนฺโต วินยติ เนยฺยํ. อิติ เวเนยฺยวเสนปิ โยเชตพฺพเมว.

อตฺถโต ปเนตฺถ กตโม พฺยญฺชนปาโฐ, กตโม อตฺถปาโฐติ? พุทฺธานํ ภควนฺตานํ ธมฺมํ เทเสนฺตานํ โย อตฺถาวคมโก สวิญฺญตฺติกสทฺโท, โส พฺยญฺชนปาโฐ. โย เตน อภิสเมตพฺโพ ลกฺขณรสาทิสหิโต ธมฺโม, โส อตฺถปาโฐติ เวทิตพฺโพ. ปุนปิ สนฺธายภาสิโต พฺยญฺชนภาสิโต สาวเสสปาโฐ อนวเสสปาโฐ นีโต เนยฺโยติ