คมนีโยติ คนฺตพฺโพ. ๑- สมฺปราโยติ ปรโลโก. โย ภิกฺขเว จิรํ ชีวติ, โส วสฺสสตนฺติ โย จิรํ ติฏฺฐมาโน, โส วสฺสสตมตฺตํ ติฏฺฐติ. อปฺปํ วา ภิยฺโยติ วสฺสสตโต อุปริ ๒- ติฏฺฐมาโน เทฺว วสฺสสตานิ ติฏฺฐมาโน นาม นตฺถิ. หีเฬยฺย นนฺติ นํ ชีวิตํ อวญฺญาตํ กเรยฺย, ลามกโต จินฺเตยฺย. "หีเฬยฺยานนฺ"ติ วา ๓- ปฐนฺติ. อจฺจยนฺตีติ อติกฺกมนฺติ. อโหรตฺตาติ รตฺตินฺทิวปริจฺเฉทา. อุปรุชฺฌตีติ ชีวิตินฺทฺริยํ นิรุชฺฌติ, อภาวํ อุปคจฺฉติ. อายุ ขียติ มจฺจานนฺติ สตฺตานํ อายุสงฺขาโร ขยํ ยาติ. กุนฺนทีนํว โอทกนฺติ ยถา อุทกจฺฉินฺนาย กุนฺนทิยา อุทกํ, เอวํ มจฺจานํ อายุ ขียติ. ปรมตฺถโต หิ อติปริตฺโต สตฺตานํ ชีวิตกฺขโณ เอกจิตฺตกฺขณิกมตฺโตเยว. ยถา นาม รถจกฺกํ ปวตฺตมานมฺปิ เอเกเนว เนมิปฺปเทเสน ปวตฺตติ, ติฏฺฐมานมฺปิ เอเกเนว ติฏฺฐติ, เอวเมตํ ๔- เอกจิตฺตกฺขณิกํ สตฺตานํ ชีวิตํ ตสฺมึ จิตฺเต นิรุทฺธมตฺเต สตฺโต นิรุทฺโธติ วุจฺจติ.

ธีราติ ธีรา อิติ. ปุน ธีราติ ปณฺฑิตา. ธิติมาติ ธิติ อสฺส อตฺถีติ ธิติมา. ธิติสมฺปนฺนาติ ปณฺฑิจฺเจน สมนฺนาคตา. ธิกฺกิตปาปาติ ๕- ครหิตปาปา. ตสฺเสว ๖- ปริยายํ ทสฺเสตุํ "ธี วุจฺจติ ปญฺญา"ติอาทิมาห. ตตฺถ ปชานาตีติ ปญฺญา. กึ ปชานาติ? "อิทํ ทุกฺขนฺ"ติอาทินา นเยน อริยสจฺจานิ. อฏฺฐกถายํ ปน "ปญฺญาปนวเสน ปญฺญา"ติ วุตฺตา. กินฺติ ปญฺญาเปติ? "อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตา"ติ ปญฺญาเปติ. สา จ อวิชฺชาย อภิภวนโต อธิปติยฏฺเฐน อินฺทฺริยํ, ทสฺสนลกฺขเณ วา อินฺทฏฺฐํ กาเรตีติ อินฺทฺริยํ, ปญฺญาว อินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ. สา ปเนสา โอภาสนลกฺขณา จ ๗- ปชานนลกฺขณา จ, ยถา หิ จตุพฺภิตฺติเก เคเห รตฺติภาเค ทีเป ชาลิเต ๘- อนฺธการํ นิรุชฺฌติ, อาโลโก ปาตุภวติ, เอวเมว โอภาสนลกฺขณา

@๕ ฉ.ม. ธีกตปาปา ๖ สี.,ฉ.ม. ตํเยว ๗ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๘ ฉ.ม. ชลิเต ปญฺญา. ปญฺโญภาสสโม โอภาโส นาม นตฺถิ. ปญฺญวโต หิ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺนสฺส ทสสหสฺสิโลกธาตุ เอกาโลกา โหติ. เตนาห เถโร:-