"โมนํ วุจฺจติ ญาณนฺ"ติ วตฺวา ตํ ปเภทโต ทสฺเสตุํ "ยา ปญฺญา ปชานนา"ติอาทิมาห. ตํ วุตฺตนยเมว ฐเปตฺวา "อโมโห ธมฺมวิจโย"ติ ปทํ. อโมโห กุสเลสุ ธมฺเมสุ อภาวนาย ปฏิปกฺโข ภาวนาเหตุ. อโมเหน อวิปรีตํ คณฺหาติ มูฬฺหสฺส วิปรีตคฺคหณโต. อโมเหน ยาถาวํ ยาถาวโต ธาเรนฺโต ยถาสภาเว ปวตฺตติ. มูโฬฺห หิ "ตจฺฉํ อตจฺฉํ, อตจฺฉญฺจ ตจฺฉนฺ"ติ คณฺหาติ, ตถา อิจฺฉิตาลาภทุกฺขํ โหติ. ๓- อมูฬฺหสฺส "ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา"ติ เอวมาทิปจฺจเวกฺขณสมฺภวโต มรณทุกฺขํ น โหติ. สมฺโมหมรณํ หิ ทุกฺขํ, น จ ตํ อมูฬฺหสฺส โหติ, ปพฺพชิตานํ สุขสํวาโส โหติ, ติรจฺฉานโยนิยํ นิพฺพตฺติ น โหติ. โมเหน หิ นิจฺจสมฺมูฬฺหา ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺชนฺติ. โมหปฏิปกฺโข จ อโมโห โมหวเสน อมชฺฌตฺตภาวสฺส

@ปฏิจฺจสมุปฺปาทปฏิจฺจสมุปฺปนฺนานญฺจ ๓ ฉ.ม. น โหติ อภาวกโร. อโมเหน อวิหึสาสญฺญา ธาตุสญฺญา มชฺฌิมาย ปฏิปตฺติยา ปฏิปชฺชนํ, ปจฺฉิมคนฺถทฺวยสฺส ๑- ปเภทนญฺจ โหติ. ปจฺฉิมานิ เทฺว สติปฏฺฐานานิ ตสฺเสว อานุภาเวน อิชฺฌนฺติ. อโมโห ทีฆายุกตาย ปจฺจโย โหติ. อสมฺมูโฬฺห หิ หิตาหิตํ ญตฺวา อหิตํ ปริวชฺเชนฺโต หิตญฺจ ปฏิเสวมาโน ทีฆายุโก โหติ, อตฺตสมฺปตฺติยา อปริหีโน โหติ. อมูโฬฺห หิ อตฺตโน หิตเมว กโรนฺโต อตฺตานํ สมฺปาเทติ, อริยวิหารสฺส ปจฺจโย โหติ, อุทาสินปกฺเขสุ นิพฺพุโต โหติ อมูฬฺหสฺส สพฺพาภิสงฺกิตาย ๒- อภาวโต. อโมเหน อนตฺตทสฺสนํ โหติ. อมูโฬฺห หิ ยาถาวคหณกุสโล อปริณายกํ ขนฺธปญฺจกํ อปริณายกโต พุชฺฌติ. ยถา จ เอเตน อนตฺตทสฺสนํ, เอวํ อนตฺตทสฺสเนน อโมโห. ๓- โก หิ นาม อตฺตสุญฺญตํ พุชฺฌิตฺวา ปุน สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยาติ.

เตน ญาเณน สมนฺนาคโตติ เอเตน วุตฺตปฺปกาเรน ญาเณน สมงฺคีภูโต เสกฺขาทโย มุนิ. โมนปฺปตฺโตติ ปฏิลทฺธญาเณน ๔- มุนิภาวํ ปตฺโต. ตีณีติ คณนปริจฺเฉโท. โมเนยฺยานีติ มุนิภาวกรา โมเนยฺยกรา ปฏิปทา ธมฺมา. กายโมเนยฺยนฺติอาทีสุ วิญฺญตฺติกายรูปกายวเสน ปญฺญาเปตพฺพํ กายโมเนยฺยํ. วิญฺญตฺติวาจาสทฺทวาจาวเสน ปญฺญาเปตพฺพํ วจีโมเนยฺยํ. มโนทฺวาริกจิตฺตาทิวเสน ปญฺญาเปตพฺพํ มโนโมเนยฺยํ. ติวิธกายทุจฺจริตานํ ปหานนฺติ ปาณาติปาตาทิติวิธานํ กายโต ปวตฺตานํ ทุฏฺฐุ จริตานํ ปชหนํ. กายสุจริตนฺติ กายโต ปวตฺตํ สุฏฺฐุ จริตํ. กายารมฺมเณ ญาณนฺติ กายํ อารมฺมณํ กตฺวา อนิจฺจาทิวเสน ปวตฺตํ กายารมฺมเณ ญาณํ. กายปริญฺญาติ กายํ ญาตตีรณปฺปหานปริญฺญาหิ ชานนวเสน ปวตฺตํ ญาณํ. ปริญฺญาสหคโต มคฺโคติ อชฺฌตฺติกํ กายํ สมฺมสิตฺวา อุปฺปาทิตมคฺโค ปริญฺญาสหคโต. กาเย ฉนฺทราคสฺส ปหานนฺติ กาเย ตณฺหาฉนฺทราคสฺส ปชหนํ. ๕- กายสงฺขารนิโรโธติ อสฺสาสปสฺสาสานํ นิโรโธ อาวรโณ, จตุตฺถชฺฌานสมาปตฺติสมาปชฺชนํ. วจีสงฺขารนิโรโธติ วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธ อาวรโณ,

เล่มที่ ๒๙ ขุททกนิกาย มหานิทเทส๒๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. คุหัฏฐกสุตตนิทเทส”