ทฺวินฺนํ อนฺตานํ เอกนฺตคตตฺตาติปิ ทิฏฺฐิคตํ. ตตฺถ สสฺสโตติ นิจฺโจ. โลโกติ อตฺตา. อิธ สรีรํเยว นสฺสติ, อตฺตา ปน อิธ ปรตฺถ จ โสเยวาติ มญฺญนฺติ. โส หิ สามญฺเญว อาโลเกตีติ กตฺวา โลโกติ มญฺญติ. อสสฺสโตติ อนิจฺโจ. อตฺตา สรีเรเนว สห นสฺสตีติ มญฺญนฺติ. อนฺตวาติ ปริตฺเต กสิเณ ฌานํ อุปฺปาเทตฺวา ตํ ปริตฺตกสิณารมฺมณเจตนํ สปริยนฺโต "อตฺตา"ติ มญฺญนฺติ. อนนฺตวาติ น อนฺตวา อปฺปมาเณ กสิเณ ฌานํ อุปฺปาเทตฺวา ตํ อปฺปมาณกสิณารมฺมณเจตนํ อปริยนฺโต "อตฺตา"ติ มญฺญนฺติ. ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ ชีโว จ สรีรญฺจ ตํเยว. ชีโวติ อตฺตา, ลิงฺควิปลฺลาเสน นปุํสกวจนํ กตํ. สรีรนฺติ ราสฏฺเฐน ขนฺธปญฺจกํ. อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ อญฺโญ ชีโว อญฺญํ ขนฺธปญฺจกํ. โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ขนฺธา อิเธว วินสฺสนฺติ, สตฺโต มรณโต ปรํ โหติ วิชฺชติ น นสฺสติ, ตถาคโตติ เจตํ สตฺตาธิวจนํ ภวติ. ๒- เกจิ ปน "ตถาคโตติ อรหา"ติ วทนฺติ. อิเม น โหตีติ ปกฺเข โทสํ ทิสฺวา เอวํ คณฺหนฺติ. น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ขนฺธาปิ อิเธว นสฺสนฺติ, ตถาคโต จ มรณโต ปรํ น โหติ อุจฺฉิชฺชติ. อิเม โหตีติ ปกฺเข โทสํ ทิสฺวา เอวํ คณฺหนฺติ. โหติ จ น จ โหตีติ อิเม เอเกกปกฺขปริคฺคเห โทสํ ทิสฺวา อุภยปกฺขํ คณฺหนฺติ. เนว โหติ น น โหตีติ อิเม อุภยปกฺขปริคฺคเห อุภยโทสาปตฺตึ ทิสฺวา "โหติ จ น โหตี"ติ จ "เนว โหติ น น โหตี"ติ จ อมราวิกฺเขปปกฺขํ คณฺหนฺติ.

อยมฺปเนตฺถ อฏฺฐกถานโย ๓-:- "สสฺสโต โลโก"ติ วาติอาทีหิ ทสหากาเรหิ ทิฏฺฐิปฺปเภโทว วุตฺโต. ตตฺถ สสฺสโต โลโกติ จ ขนฺธปญฺจกํ โลโกติ คเหตฺวา